II KK 42/11

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  4  SIERPNIA  2011  R. 
II  KK  42/11 
 
Wymóg podwójnej przestępności czynu, między innymi warunkujący 
wydanie osoby ściganej między Rzecząpospolitą Polską i Republiką Biało-
rusi w celu ścigania karnego, jak i wykonania kary, został ujęty tylko w po-
staci rzeczywistej (art. 66 ust. 2 i 3 umowy z dnia 26 października 1994 r. 
między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Białorusi o pomocy prawnej i 
stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych i 
karnych, Dz. U. z 1995 r. Nr 128, poz. 619). Czyn, który zarzucono osobie 
ściganej w państwie wzywającym albo czyn, za który została tam skazana, 
musi więc stanowić przestępstwo w rozumieniu prawa państwa wezwane-
go. Oznacza to, że musi także być skierowany przeciwko dobrom praw-
nym, chronionym przez prawo karne tego państwa. Czyn godzący wyłącz-
nie w dobra krajowe Republiki Białorusi – interesy fiskalne -  nie stanowi 
przestępstwa skarbowego w rozumieniu polskiego prawa karnego skarbo-
wego. 
 
Przewodniczący: Prezes SN L. Paprzycki (sprawozdawca). 
Sędziowie: SN E. Strużyna, SA (del. do SN) H. Komisarski. 
Prokurator Prokuratury Generalnej: B. Nowińska. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Andrea S. ściganego przez Republikę Bia-
łorusi, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2011 
r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść ściga-
nego od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 25 października 
2010 r., 
 

 
2
o d d a l i ł  kasację, (...). 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Wnioskiem z dnia 17 października 2010 r., prokurator Prokuratury 
Okręgowej w W. wystąpił do Sądu Okręgowego w W. z wnioskiem o wyda-
nie postanowienia o prawnej dopuszczalności wydania organom Republiki 
Białorusi Andreia S. i przekazanie wydanego postanowienia, po jego upra-
womocnieniu się, wraz z aktami sprawy, Ministrowi Sprawiedliwości w celu 
rozstrzygnięcia wniosku o wydanie. 
Sąd Okręgowy w W., postanowieniem z dnia 25 października 2010 r. 
stwierdził prawną niedopuszczalność wydania Andreia S. Republice Biało-
rusi, uchylając jednocześnie stosowane wobec osoby ściganej tymczasowe 
aresztowanie. Orzeczenie to, wobec jego niezaskarżenia przez żadną ze 
stron postępowania, uprawomocniło się w pierwszej instancji. 
Od powyższego postanowienia kasację na niekorzyść osoby ściganej 
i przed upływem terminu określonego w art. 524 § 3 k.p.k. wniósł Prokura-
tor Generalny. Postanowieniu temu zarzucił naruszenie przepisów prawa 
karnego procesowego, a mianowicie art. 66 ust. 2 i art. 68 ust. 1 umowy z 
dnia 26 października 1994 r. między Rzecząpospolitą Polską a Republiką 
Białorusi o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, 
rodzinnych, pracowniczych i karnych (Dz. U. z 1995 r. Nr 128, poz. 619), 
polegające na niezastosowaniu tych przepisów, lecz oparciu orzeczenia na 
przepisach art. 604 § 1 pkt 2 k.p.k. i art. 60 ust. 1 powołanej umowy, pomi-
mo tego, że nie miały one zastosowania, co doprowadziło w konsekwencji 
do bezpodstawnego stwierdzenia prawnej niedopuszczalności wydania 
Andreia S. z powodu istnienia bezwzględnej przeszkody ekstradycyjnej w 
postaci braku, określonej w tych przepisach, przesłanki podwójnej karalno-
ści zarzucanego mu czynu z art. 231 część 2 k.k. Republiki Białorusi. 

 
3
W uzasadnieniu kasacji sformułowano, choć nie wprost i bez wska-
zania na naruszenie jakiegokolwiek przepisu prawa, dodatkowy zarzut. 
Wskazano mianowicie, że Sąd Okręgowy niezasadnie uznał, że zarzucane 
w Republice Białorusi ściganemu zachowanie nie wyczerpuje znamion art. 
270 § 1 k.k., gdyż w prowadzonym w Białorusi postępowaniu karnym ści-
ganemu zarzucono „m.in. posługiwanie się fałszywymi dokumentami, a nie 
sfałszowanie dokumentów, a takie zachowanie może wyczerpywać zna-
miona art. 270 § 1 k.k.”. 
Podnosząc te zarzuty, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie za-
skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w 
W. do ponownego rozpoznania. 
W odpowiedzi na kasację obrońca osoby ściganej wniosła o oddale-
nie kasacji. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Wniesiona kasacja jest bezzasadna. Co prawda, w niniejszej sprawie 
doszło do obrazy przepisów prawa procesowego, przez powołanie w pod-
stawie orzeczenia art. 60 ust. 1 umowy z dnia 26 października 1994 r. mię-
dzy Rzecząpospolitą Polską a Republiką Białorusi o pomocy prawnej i sto-
sunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych i 
karnych (Dz. U. z 1995 r. Nr 128, poz. 619), zamiast art. 66 ust. 2 tej umo-
wy, to jednak uchybienie to w realiach niniejszej sprawy nie miało żadnego 
wpływu na treść orzeczenia i stąd kasacja podlegała oddaleniu. 
Zgodzić się należy z Prokuratorem Generalnym, że wspomniany art. 
60 umowy nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem przepis 
ten, zawarty w Części trzeciej umowy bilateralnej, Rozdziale 1 zatytułowa-
nym „Przejęcie ścigania”, dotyczy jedynie tej formy współpracy międzypań-
stwowej, która została określona w tytule rozdziału. Nie może on być więc 
stosowany w ramach postępowania ekstradycyjnego, zwłaszcza że to 
ostatnie postępowanie uregulowane jest w odrębnych przepisach umowy z 

 
4
Republiką Białorusi (art. 66 – 82, zawarte w Rozdziale 2 Części trzeciej, 
zatytułowanym „Wydanie w celu ścigania karnego i wykonania kary”). 
Powyższa wadliwość zaskarżonego postanowienia, w okoliczno-
ściach niniejszej sprawy, ma jednak charakter tylko techniczny (co do tego, 
jaki przepis został powołany w podstawie prawnej orzeczenia), a nie mery-
toryczny. Sąd Okręgowy w W., w pisemnych motywach postanowienia, od-
nosi się bowiem do wszystkich przesłanek, istotnych z punktu widzenia art. 
66 ust. 2 umowy, a także art. 604 k.p.k., w tym przede wszystkim do wa-
runku podwójnej przestępności. 
Właśnie problematyka tego warunku stanowi trzon kasacji, której 
uzasadnienie w tej mierze prezentuje wewnętrznie sprzeczne poglądy. Z 
jednej strony, wskazuje się, że art. 66 ust. 2 umowy nie ustanawia wymo-
gu, że wydanie w celu ścigania karnego jest dopuszczalne jedynie wtedy, 
gdy czyn zarzucony osobie ściganej jest przestępstwem według prawa obu 
stron tej umowy. Warunek taki – zdaniem wnoszącego kasację – wprowa-
dzono jedynie w odniesieniu do określonej w art. 66 ust. 3 umowy ekstra-
dycji w celu wykonania kary. Potwierdzać to ma także treść art. 68 ust. 1 
umowy, określającego katalog przeszkód ekstradycyjnych. Z drugiej strony, 
stwierdza się natomiast, że umowa ta w odniesieniu do ekstradycji w celu 
ścigania karnego zawiera wymóg podwójnej przestępności czynu, choć nie 
sensu stricte, tj. w takim ujęciu, jak w art. 604 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz art. 60 
ust. 1 i art. 66 ust. 3 umowy, lecz w znaczeniu istnienia typów przestępstw, 
które według prawa obu stron zagrożone są karą określoną w art. 66 ust. 2 
umowy. 
W tym kontekście wskazać należy, że w powołanym art. 66 ust. 2 
umowy stanowi, że „Wydanie w celu pociągnięcia do odpowiedzialności 
karnej następuje tylko z powodu takich przestępstw, które (...) zagrożone 
są karą (...)”. Z kolei ust. 3 powołanego artykułu stanowi, że „Wydanie (w 
celu wykonania kary następuje tylko z powodu takich czynów, które są 

 
5
przestępstwami według prawa obu Umawiających się Stron (...)”. W wy-
padku obu rodzajów ekstradycji wymaga się więc spełnienia warunku po-
dwójnej przestępności czynu. Odmienność w sformułowaniu tych przepi-
sów wynika nie z zamiaru nadania im odmiennej treści, której dopatruje się 
w nich Prokurator Generalny, ale ze względów językowych, a więc czysto 
technicznych. W ust. 2 art. 66 nie użyto sformułowania takiego, jak w ust. 
3, ponieważ wówczas zachodziłaby konieczność podwójnego posłużenia 
się zaimkiem „który” przyłączającym do nadrzędnych rzeczowników „czy-
nów” i „karą”, co z punktu widzenia językowego byłoby niezręczne (przepis 
ten musiałby brzmieć: „Wydanie następuje tylko z powodu takich czynów, 
które są przestępstwami (...), które zagrożone są karą (...)”), zwłaszcza że 
normę tej samej treści dało się zapisać w sposób prostszy – w takim 
brzmieniu, jak uczyniono to w ustępie 2. 
Ponadto, brak jest jakichkolwiek innych podstaw, by przypuszczać, 
że strony rozważanej tu umowy bilateralnej chciały odmiennie uregulować 
podstawową dla ekstradycji przesłankę warunku podwójnej przestępności 
czynu w zależności od tego, czy byłoby to wydanie w celu ścigania karne-
go, czy wydanie w celu wykonania kary. Rozwiązanie takie raziłoby daleko 
idącą niespójnością, zwłaszcza że względy celowościowe w wypadku obu 
rodzajów ekstradycji są takie same. Nie można oczywiście wykluczyć tego, 
że państwa w swojej praktyce traktatowej takie rozwiązanie mogłyby przy-
jąć, ale intencja taka musiałby być wprost wyrażona w umowie. 
Poza tym, w niniejszej sprawie, tak naprawdę, nie chodzi o to, czy 
umowa dwustronna w odniesieniu do ekstradycji w celu ścigania karnego 
przewiduje warunek podwójnej przestępności czynu (to w końcu przyznaje 
sam skarżący), ale o to, czy zachowanie zarzucane ściganemu odpowiada 
znamionom typu czynu zabronionego, będącego w Polsce przestępstwem 
albo przestępstwem skarbowym. Skarżący przy tym wadliwie odczytuje 
treść powołanego w kasacji postanowienia Sądu Apelacyjnego w Krakowie 

 
6
z dnia 27 października 1999 r., II AKz 244/99, KZS 1999, z. 10, poz. 45 – z 
orzeczenia tego wynika, że czyn będący przedmiotem wniosku ekstrady-
cyjnego musi odpowiadać znamionom jakiegokolwiek typu przestępstwa, 
co nie musi łączyć się z identycznością znamion w płaszczyźnie prawnopo-
równawczej. 
Rzecz w tym, że czyn zarzucany Andreiowi S. w Republice Białorusi, 
na co wskazywał już Sąd Okręgowy w W. w uzasadnieniu zaskarżonego 
postanowienia, nie odpowiada znamionom jakiegokolwiek polskiego typu 
przestępstwa czy przestępstwa skarbowego, w szczególności przestępstw 
określonych w art. 86 i art. 87 k.k.s. Przedmiotem ochrony przepisów kra-
jowego prawa karnego skarbowego pozostaje bowiem jedynie szeroko uję-
ty interes fiskalny państwa polskiego, a także interesy finansowe Unii Eu-
ropejskiej (zob. art. 3 § 3 i 3a k.k.s., art. art. 53 § 26 i 26a k.k.s.), co przy-
znaje także Prokurator Generalny. Oznacza to, że czyn skierowany prze-
ciwko innym dobrom prawnym (tu: interesom finansowym Republiki Biało-
rusi) nie stanowi przestępstwa skarbowego w rozumieniu polskich przepi-
sów prawa karnego skarbowego, nie zawiera bowiem wszystkich znamion 
typu czynu zabronionego. To z kolei prowadzi do wniosku, że wydanie An-
dreia S. Republice Białorusi – z uwagi na niespełnienie warunku podwójnej 
przestępności czynu – jest prawnie niedopuszczalne. 
Powyższej konkluzji nie mogą zmienić powołane przez Prokuratora 
Generalnego argumenty o charakterze systemowym. 
Po pierwsze, o ile rzeczywiście katalog przeszkód ekstradycyjnych, 
zawarty w art. 68 umowy międzynarodowej, nie przewiduje jako takiej 
przeszkody braku podwójnej przestępności czynu, o tyle przesłanka taka 
od strony pozytywnej została ujęta już w art. 66 ust. 2 [„wydanie (...) na-
stępuje tylko (podkreślenie SN) z powodu takich przestępstw (...)”]. Poza 
tym, pogląd o braku odpowiedniej przeszkody ekstradycyjnej w art. 68 ust. 
1 prowadzi do absurdu. Przepis ten bowiem stosuje się w równym stopniu 

 
7
do wydania w celu ścigania karnego, jak i w celu wykonania kary, a prze-
cież w odniesieniu do tego ostatniego rodzaju ekstradycji strony umowy 
przewidziały warunek podwójnej przestępności czynu, co akcentuje także 
Prokurator Generalny. Jeżeli więc treść art. 68 ust. 1 miałaby przesądzać o 
tym, że niespełnienie warunku podwójnej przestępności czynu nie stanowi 
przeszkody ekstradycyjnej, to można byłoby wydać osobę ściganą w celu 
wykonania kary nawet wówczas, gdy czyn, za który została skazana nie 
stanowiłby przestępstwa w rozumieniu prawa polskiego. To z kolei stałoby 
w sprzeczności z wyraźną treścią art. 68 ust. 3. 
Po drugie, powołane przez Prokuratora Generalnego pozostałe prze-
pisy umowy dwustronnej z Republiką Białorusi nie stanowią wsparcia dla 
stawianej w kasacji tezy. Wprost przeciwnie – świadczą o prawidłowości 
zaskarżonego orzeczenia. Otóż, powoływane art. 92 i 93 umowy dotyczą 
instytucji przejęcia do wykonania w kraju wydanego za granicą orzeczenia, 
a nie ekstradycji. Ponadto, regulacje te wprost odnoszą się do problematyki 
przestępstw skierowanych przeciwko dobrom krajowym, także przestęp-
stwom skarbowym. W art. 92 pkt 2 określono jako przesłankę takiego prze-
jęcia spełnienie wymogu warunku podwójnej przestępności czynu, także w 
ujęciu hipotetycznym – „czyn, za który orzeczono karę, (...) byłby karalny 
sądownie, gdyby został popełniony na jego terytorium” (art. 92 pkt 3 in fi-
ne). W art. 93 wskazano natomiast, że w sprawach o szeroko rozumiane 
przestępstwa skarbowe odmowa przejęcia nie może nastąpić z tego tylko 
powodu, że w państwie wykonania wyroku nie przewiduje się takiego sa-
mego rodzaju należności publicznoprawnej. Oba przepisy wprost zatem 
dopuszczają możliwość przejęcia do wykonania w kraju wyroku wydanego 
za granicą za przestępstwo skarbowe, nawet jeżeli nie było ono skierowa-
ne przeciwko dobrom krajowym państwa wezwanego (wykonania kary). 
Skoro więc strony umowy bilateralnej przewidziały taką możliwość w od-
niesieniu do przejęcia wykonania wyroku, a nie wprowadziły jej w odniesie-

 
8
niu do wydania osoby ściganej, to rozszerzanie warunku podwójnej prze-
stępności czynu w ujęciu hipotetycznym, wynikającego z art. 92 i art. 93 
umowy, na procedurę ekstradycyjną jest niedopuszczalne. Jeżeli wolą 
stron byłoby tak szerokie ujęcie tego wymogu w odniesieniu do ekstradycji, 
to z pewnością by to uczyniły, zwłaszcza że takie regulacje Republika Bia-
łorusi i Rzeczpospolita Polska przewidziały w odniesieniu do przejęcia wy-
roku do wykonania. 
Po trzecie wreszcie, w procesie interpretowania przepisów tej umowy 
dwustronnej niedopuszczalne jest odwoływanie się do Drugiego Protokołu 
Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ekstradycji sporządzonej w Pa-
ryżu w dniu 13 grudnia 1957 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 70, poz. 307), albowiem 
stoi to w sprzeczności z zasadami interpretowania umów międzynarodo-
wych, określonymi w art. 31 – 33 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów 
sporządzonej w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990 r. Nr 74, poz. 
439). Poza tym, Republika Białorusi nie jest stroną wskazanego Protokołu, 
nie ratyfikowała nawet samej Konwencji o ekstradycji. Z tych względów 
odwoływanie się do art. 2 tego Protokołu, nadającego nowe brzmienie art. 
5 Konwencji, polega na nieporozumieniu. 
Przechodząc do ostatniej kwestii, a mianowicie zarzutu sformułowa-
nego w uzasadnieniu kasacji, wskazać trzeba, że nie jest on poparty jaką-
kolwiek argumentacją, nie jest osadzony także w okolicznościach faktycz-
nych i prawnych tej sprawy. Jak wynika ze zgromadzonych w aktach spra-
wy dokumentów, ściganemu Andreiowi S. nie zarzuca się w Republice Bia-
łorusi sfałszowania ani posługiwania się sfałszowanymi (w rozumieniu art. 
270 § 1 k.k.) dokumentami, na co trafnie zwracał już uwagę Sąd Okręgowy 
w W., a jedynie złożenie organom celnym nieprawdziwych („fałszywych”) 
informacji. Ze znajdującego się w aktach sprawy tłumaczenia postanowie-
nia o pociągnięciu do odpowiedzialności oskarżonego wynika bowiem, że 
ścigany z innymi osobami „wiedząc o obowiązku uiszczenia odpowiedniego 

 
9
rodzaju opłat celnych oraz o ich wysokości, zamierzali uchylić się od tego 
drogą złożenia do organów celnych jawnie nieprawdziwej informacji o 
wwożonym towarze, tym samym stwarzali fałszywe podstawy prawne dla 
zwolnienia z uiszczenia niezbędnych opłat”. Powyższe potwierdza także to, 
na co zresztą wskazywał już Sąd w zaskarżonym postanowieniu, że jedyną 
podstawą prawną zarzucanego ściganemu czynu jest art. 231 część 2 k.k. 
Republiki Białorusi, dotyczący przestępstwa uchylania się od opłat celnych, 
a nie przepis, który penalizowałby przestępstwo fałszu materialnego (w któ-
rymkolwiek z przewidzianych w art. 270 § 1 k.k. ujęć). Takich znamion nie 
zawiera także powołany art. 231 k.k. Republiki Białorusi. 
Wobec powyższego, kasację należało oddalić jako bezzasadną.