II KK 41/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek o wyłączenie sędzi Sądu Najwyższego Anny Dziergawki został złożony przez obrońcę K.Z. z uwagi na okoliczności jej powołania na stanowisko sędziego SN, które nastąpiło przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Obrońca argumentował, że te okoliczności mogą wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności i niezawisłości sędzi. Sąd Najwyższy, analizując sprawę w oparciu o art. 41 § 1 k.p.k. i orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (w tym sprawy Reczkowicz, Dolińska-Ficek i Ozimek, Advance Pharma) oraz własne stanowisko (m.in. postanowienie II KO 30/21), uznał, że udział sędzi Dziergawki w składzie rozpoznającym wniosek o wyłączenie innych sędziów mógłby prowadzić do naruszenia standardu niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W konsekwencji, aby uniknąć zarzutu nienależytej obsady sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.), Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędzię Annę Dziergawka od rozpoznania wniosku. Sąd zaznaczył, że uchwała SN z 10 października 2024 r. (III CZP 44/23) dotycząca wyłączenia sędziego wyłącznie na podstawie okoliczności powołania nie ma zastosowania w tej sytuacji, gdyż została wydana przez sędziów powołanych w wadliwej procedurze.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego ze względu na wadliwość procedury powołania, w kontekście orzecznictwa ETPC i SN dotyczącego praworządności i standardów konstytucyjnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformą sądownictwa w Polsce i powoływaniem sędziów SN po 2017 roku.
Zagadnienia prawne (2)
Czy okoliczności powołania sędziego na stanowisko, związane z udziałem w postępowaniu przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną na podstawie ustawy z 2017 r., mogą stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy z uwagi na uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie okoliczności mogą stanowić podstawę do wyłączenia sędziego, jeśli mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności lub prowadzić do naruszenia standardu niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo ETPC i SN, wskazując, że powołanie sędziego SN w procedurze z udziałem KRS ukształtowanej ustawą z 2017 r. może naruszać standardy konstytucyjne i konwencyjne, co uzasadnia wyłączenie sędziego dla zapewnienia gwarancji bezstronności i niezależności sądu.
Czy uchwała Sądu Najwyższego z 10 października 2024 r. (III CZP 44/23), stanowiąca, że żądanie lub wniosek o wyłączenie sędziego oparty wyłącznie na okolicznościach towarzyszących powołaniu nie wywołuje skutków prawnych, ma zastosowanie w niniejszej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała ta nie ma zastosowania, ponieważ została wydana przez sędziów powołanych w tej samej wadliwej procedurze, co podważa jej moc wiążącą w kontekście oceny prawidłowości powołań.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że uchwała III CZP 44/23 została wydana przez sędziów powołanych w wadliwej procedurze i nie może przełamać zasady dotyczącej skutków orzekania przez sędziów powołanych w trybie ustawy z 2017 r., wyrażonej w uchwale połączonych Izb z 23 stycznia 2020 r.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. P. | osoba_fizyczna | strona postępowania |
| K. Z. | osoba_fizyczna | strona postępowania |
| L. S. | osoba_fizyczna | obrońca |
| Anna Dziergawka | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Najwyższego |
| Stanisław Stankiewicz | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Najwyższego |
| Zbigniew Kapiński | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Najwyższego |
Przepisy (4)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
Przepisy dotyczące wniosku o wyłączenie sędziego i jego rozpoznania.
Pomocnicze
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., której przepisy dotyczące KRS były podstawą do podniesienia zarzutu wadliwości powołania sędziego.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Nienależyta obsada sądu jako bezwzględna podstawa uchylenia orzeczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Okoliczności powołania sędzi Anny Dziergawki na stanowisko SN, związane z udziałem w postępowaniu przed KRS ukształtowaną ustawą z 2017 r., budzą uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności i niezawisłości. • Udział sędzi powołanej w wadliwej procedurze mógłby naruszyć standardy konstytucyjne (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i konwencyjne (art. 6 ust. 1 EKPC), prowadząc do nienależytej obsady sądu.
Godne uwagi sformułowania
istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie • naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i uznania, że skład orzekający z udziałem sędziego nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą • sąd z jej udziałem będzie sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. • uchwała ta nie może przełamać zasady dotyczącej skutków orzekania przez sędziów SN powołanych przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.
Skład orzekający
Andrzej Tomczyk
przewodniczący
Anna Dziergawka
członek
Stanisław Stankiewicz
członek
Zbigniew Kapiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego ze względu na wadliwość procedury powołania, w kontekście orzecznictwa ETPC i SN dotyczącego praworządności i standardów konstytucyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformą sądownictwa w Polsce i powoływaniem sędziów SN po 2017 roku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i wpływu procedury powoływania sędziów na gwarancje procesowe, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego z powodu wadliwej procedury powołania – czy to koniec sporu o praworządność?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.