II KK 41/25
Podsumowanie
Sąd Najwyższy wyłączył sędzię Annę Dziergawkę od rozpoznania wniosku o wyłączenie innych sędziów, powołując się na wątpliwości co do jej bezstronności wynikające z procedury powołania.
Obrońca K.Z. złożył wniosek o wyłączenie sędzi Anny Dziergawki od rozpoznania sprawy, argumentując, że jej powołanie nastąpiło z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r., co budzi wątpliwości co do bezstronności i niezawisłości. Sąd Najwyższy, powołując się na orzecznictwo ETPC i SN, przychylił się do wniosku, uznając, że udział sędzi Dziergawki mógłby naruszyć standardy konstytucyjne i konwencyjne.
Wniosek o wyłączenie sędzi Sądu Najwyższego Anny Dziergawki został złożony przez obrońcę K.Z. z uwagi na okoliczności jej powołania na stanowisko sędziego SN, które nastąpiło przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Obrońca argumentował, że te okoliczności mogą wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności i niezawisłości sędzi. Sąd Najwyższy, analizując sprawę w oparciu o art. 41 § 1 k.p.k. i orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (w tym sprawy Reczkowicz, Dolińska-Ficek i Ozimek, Advance Pharma) oraz własne stanowisko (m.in. postanowienie II KO 30/21), uznał, że udział sędzi Dziergawki w składzie rozpoznającym wniosek o wyłączenie innych sędziów mógłby prowadzić do naruszenia standardu niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W konsekwencji, aby uniknąć zarzutu nienależytej obsady sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.), Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędzię Annę Dziergawka od rozpoznania wniosku. Sąd zaznaczył, że uchwała SN z 10 października 2024 r. (III CZP 44/23) dotycząca wyłączenia sędziego wyłącznie na podstawie okoliczności powołania nie ma zastosowania w tej sytuacji, gdyż została wydana przez sędziów powołanych w wadliwej procedurze.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, takie okoliczności mogą stanowić podstawę do wyłączenia sędziego, jeśli mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności lub prowadzić do naruszenia standardu niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo ETPC i SN, wskazując, że powołanie sędziego SN w procedurze z udziałem KRS ukształtowanej ustawą z 2017 r. może naruszać standardy konstytucyjne i konwencyjne, co uzasadnia wyłączenie sędziego dla zapewnienia gwarancji bezstronności i niezależności sądu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
K. Z. (strona postępowania)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. P. | osoba_fizyczna | strona postępowania |
| K. Z. | osoba_fizyczna | strona postępowania |
| L. S. | osoba_fizyczna | obrońca |
| Anna Dziergawka | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Najwyższego |
| Stanisław Stankiewicz | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Najwyższego |
| Zbigniew Kapiński | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Najwyższego |
Przepisy (4)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
Przepisy dotyczące wniosku o wyłączenie sędziego i jego rozpoznania.
Pomocnicze
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., której przepisy dotyczące KRS były podstawą do podniesienia zarzutu wadliwości powołania sędziego.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Nienależyta obsada sądu jako bezwzględna podstawa uchylenia orzeczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Okoliczności powołania sędzi Anny Dziergawki na stanowisko SN, związane z udziałem w postępowaniu przed KRS ukształtowaną ustawą z 2017 r., budzą uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności i niezawisłości. Udział sędzi powołanej w wadliwej procedurze mógłby naruszyć standardy konstytucyjne (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i konwencyjne (art. 6 ust. 1 EKPC), prowadząc do nienależytej obsady sądu.
Godne uwagi sformułowania
istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i uznania, że skład orzekający z udziałem sędziego nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą sąd z jej udziałem będzie sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. uchwała ta nie może przełamać zasady dotyczącej skutków orzekania przez sędziów SN powołanych przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.
Skład orzekający
Andrzej Tomczyk
przewodniczący
Anna Dziergawka
członek
Stanisław Stankiewicz
członek
Zbigniew Kapiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego ze względu na wadliwość procedury powołania, w kontekście orzecznictwa ETPC i SN dotyczącego praworządności i standardów konstytucyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformą sądownictwa w Polsce i powoływaniem sędziów SN po 2017 roku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i wpływu procedury powoływania sędziów na gwarancje procesowe, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego z powodu wadliwej procedury powołania – czy to koniec sporu o praworządność?”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN II KK 41/25 POSTANOWIENIE Dnia 16 marca 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Tomczyk w sprawie A. P. i K. Z. , po rozpoznaniu 16 marca 2026 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu wniosku obrońcy K. Z. – adw. L. S. o wyłączenie sędzi Sądu Najwyższego Anny Dziergawki od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Zbigniewa Kapińskiego od udziału i rozpoznania sprawy o sygn. akt II KK 41/25, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k postanowił wyłączyć sędzię Sądu Najwyższego Annę Dziergawkę od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Zbigniewa Kapińskiego od udziału i rozpoznania sprawy o sygn. akt II KK 41/25. UZASADNIENIE Do składu rozpoznającego wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Zbigniewa Kapińskiego od udziału i rozpoznania sprawy o sygn. akt II KK 41/25, została wyznaczona sędzia Sądu Najwyższego Anna Dziergawka. Pismem z 5 lutego 2026 r. obrońca K. Z. – adw. L. S. złożył wniosek o wyłączenie sędzi Sądu Najwyższego Anny Dziergawki od udziału w tej sprawie, wskazując na brak spełniania przez nią wymogów bezstronności i niezawisłości wynikający z faktu powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3). Sąd Najwyższy zważył, co następuje. W myśl art. 41 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt II KO 30/21 podniósł, że wyłączenie sędziego zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. powinno nastąpić nie tylko w sytuacji, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale również wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i uznania, że skład orzekający z udziałem sędziego nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. Taka właśnie sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Niewątpliwie bowiem okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego przez Annę Dziergawkę, w następstwie brania udziału w postępowaniu przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. prowadziłyby, gdyby sędzia ta zasiadała w składzie rozstrzygającym sprawę, do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), w konsekwencji do uznania, że sąd z jej udziałem będzie sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Stanowisko to wynika z analizy dotychczasowego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (por. orzeczenia ETPC w sprawach: Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga 43447/19, Dolińska - Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skarga 49868/19 oraz Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga 1469/20) i Sądu Najwyższego (por. uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. BSA I-4110-1/2020, OSNK 2020, z. 2, poz. 7; uchwała Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22; postanowienia Sądu Najwyższego z: 16 września 2021 r., I KZ 29/21; 13 października 2021 r., II KO 30/21; 28 września 2022 r., IV KK 333/22; 27 lutego 2023 r., II KB 10/22). Z uwagi na to, że szerokie uzasadnienie w tym przedmiocie zawarto w pisemnych motywach przywołanych orzeczeń, ponowne przytaczanie tej argumentacji nie jest konieczne w sytuacji, w której Sąd Najwyższy rozpoznający wniosek w całości argumenty te aprobuje. W zaistniałej sytuacji konieczne było wyłączenie sędzi SN Anny Dziergawki od rozpoznania niniejszej sprawy, bowiem nie ulega wątpliwości, że niezależnie od subiektywnego nastawienia sędzi, zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, iż w odbiorze zewnętrznym będzie ona uznana za sędzię niedającą gwarancji bezstronnego rozpoznania wniosku. Jednocześnie należy zasygnalizować, że do tego wniosku nie może mieć zastosowania uchwała Sądu Najwyższego z 10 października 2024 r. - zasada prawna, III CZP 44/23, z której wynika, iż żądanie sędziego lub wniosek o wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy oparte wyłącznie na okolicznościach towarzyszących powołaniu tego sędziego nie wywołuje skutków prawnych. Została ona bowiem wydana przez sędziów powołanych w tej samej wadliwej procedurze i jest odpowiedzią na pytanie prawne składu sędziów także powołanych w wadliwej procedurze. Ponadto, trzeba zaznaczyć, że uchwała ta nie może przełamać zasady dotyczącej skutków orzekania przez sędziów SN powołanych przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3), wyrażonej w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. [J.J.] [a.ł]
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę