II KK 41/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek o wyłączenie sędzi Anny Dziergawki od udziału w sprawie dotyczącej wyłączenia innych sędziów. Obrońca argumentował, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędzi Dziergawki, wynikające z wadliwej procedury jej powołania do Sądu Najwyższego, która narusza standardy niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. Sąd Najwyższy, odwołując się do uchwały trzech połączonych Izb SN z 2020 r. oraz wyroku ETPC w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, stwierdził, że udział w procedurze nominacyjnej prowadzonej przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną na podstawie ustawy z 2017 r. może prowadzić do naruszenia art. 6 ust. 1 EKPC. W konsekwencji, sąd, w którego skład wchodzi osoba powołana w takim trybie, nie może być uznany za niezależny i bezstronny. Sąd podkreślił, że sędzią w rozumieniu Konstytucji RP jest wyłącznie osoba powołana na wniosek konstytucyjnej KRS, a brak tego warunku skutkuje brakiem statusu sędziego konstytucyjnego. Z tych powodów Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędzię Annę Dziergawkę od udziału w sprawie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu wadliwej procedury nominacyjnej, interpretacja standardów niezależnego sądu w świetle prawa krajowego i europejskiego.
Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej procedury nominacyjnej w Polsce, zgodnie z orzecznictwem ETPC i SN.
Zagadnienia prawne (2)
Czy istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego, jeśli jego powołanie na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego nastąpiło w procedurze nominacyjnej prowadzonej przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną na podstawie ustawy z 2017 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że udział w procedurze nominacyjnej prowadzonej przez wadliwie ukształtowaną KRS, zgodnie z orzecznictwem SN i ETPC (Reczkowicz), może prowadzić do naruszenia standardu niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, co stanowi podstawę do wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
Czy sędzia powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. jest sędzią w rozumieniu Konstytucji RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki sędzia nie posiada statusu sędziego w rozumieniu Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Konstytucja RP wymaga, aby sędzia był powołany przez Prezydenta RP na wniosek konstytucyjnej Krajowej Rady Sądownictwa. Brak spełnienia tego warunku, nawet przy formalnym powołaniu przez Prezydenta, oznacza brak statusu sędziego konstytucyjnego i niemożność sprawowania wymiaru sprawiedliwości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. P. | osoba_fizyczna | strona |
| K. Z. | osoba_fizyczna | strona |
Przepisy (5)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Warunki powołania sędziego.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. kształtująca skład KRS w sposób budzący wątpliwości konstytucyjne.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwa procedura powołania sędzi Anny Dziergawki do Sądu Najwyższego na podstawie ustawy z 2017 r. narusza standardy niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (art. 6 EKPC). • Udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze w składzie sądu może prowadzić do naruszenia prawa strony do rzetelnego procesu i skutkować bezwzględną przyczyną odwoławczą (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.). • Sędzia powołany na podstawie ustawy z 2017 r. nie posiada statusu sędziego w rozumieniu Konstytucji RP.
Godne uwagi sformułowania
nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. • powołanie do Sądu Najwyższego jest zawsze pierwszym powołaniem na urząd w tym Sądzie, wymaga więc spełnienia szczególnych warunków i dochowania procedur, w których rzeczywiście można zweryfikować kompetencje kandydata, także z punktu widzenia jego cech istotnych dla zachowania niezawisłości i bezstronności. • Wykładni art. 41 § 1 k.p.k. należy dokonywać w taki sposób, aby zapewnić skuteczną ochronę prawa strony do rozpoznania konkretnej sprawy przez niezależny i bezstronny sąd. • sędzią w rozumieniu Konstytucyjnym jest wyłącznie osoba, powołana na stanowisko sędziego przez Prezydenta Rzeczpospolitej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa.
Skład orzekający
Włodzimierz Wróbel
przewodniczący
Anna Dziergawka
sędzia
M. Siwek
sędzia
S. Stankiewicz
sędzia
Z. Kapiński
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu wadliwej procedury nominacyjnej, interpretacja standardów niezależnego sądu w świetle prawa krajowego i europejskiego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej procedury nominacyjnej w Polsce, zgodnie z orzecznictwem ETPC i SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i wadliwości procedur nominacyjnych, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego: czy nominacja była wadliwa?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.