II KK 41/25

Sąd Najwyższy2025-08-29
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
wyłączenie sędziegobezstronnośćKrajowa Rada Sądownictwaustawa dyspozycyjnaSąd Najwyższykasacjaprawo karne procesowe

Sąd Najwyższy wyłączył sędziego od rozpoznania wniosku o wyłączenie innego sędziego, powołując się na zasadę nemo iudex in causa sua i potrzebę zapewnienia bezstronności.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek o wyłączenie sędziego Pawła Kołodziejskiego od udziału w sprawie dotyczącej wniosku o wyłączenie sędziego Adama Rocha. Wniosek o wyłączenie sędziego Kołodziejskiego opierał się na tej samej wadzie nominacyjnej, która była podstawą wniosku o wyłączenie sędziego Rocha. Sąd Najwyższy uznał, że sytuacja, w której sędzia rozpatrujący wniosek o wyłączenie innego sędziego sam dotknięty jest tą samą wadą, budzi uzasadnione wątpliwości co do bezstronności.

Sprawa dotyczyła wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego od udziału w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o wyłączenie sędziego Adama Rocha. Wniosek o wyłączenie sędziego Rocha wynikał z zarzutów dotyczących wadliwości powołania sędziów na podstawie ustawy z 2017 r. Wniosek o wyłączenie sędziego Kołodziejskiego podnosił, że on sam również został powołany na podstawie tej samej, kwestionowanej procedury, co mogło budzić wątpliwości co do jego bezstronności w rozpatrywaniu wniosku o wyłączenie sędziego Rocha. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 41 § 1 k.p.k. oraz utrwalone orzecznictwo, uznał, że taka sytuacja narusza zasadę nemo iudex in causa sua i może wywoływać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sądu. W związku z tym, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego Pawła Kołodziejskiego od udziału w sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, sędzia taki powinien zostać wyłączony.

Uzasadnienie

Sytuacja, w której sędzia rozpatrujący wniosek o wyłączenie innego sędziego sam dotknięty jest tą samą wadą nominacyjną, budzi uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i narusza zasadę nemo iudex in causa sua.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wyłączenie sędziego

Strona wygrywająca

wnioskodawca (obrońca skazanego K. Z.)

Strony

NazwaTypRola
K. Z.osoba_fizycznaskazany
A. P.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (2)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wymieniono jako bezwzględną przyczynę odwoławczą, która była podstawą kasacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, sam jest dotknięty tą samą wadą nominacyjną, która stanowi podstawę wniosku o wyłączenie innego sędziego. Istnienie takiej sytuacji budzi uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sądu. Naruszenie zasady nemo iudex in causa sua.

Godne uwagi sformułowania

mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie nie tylko mogłaby wywołać tak u stron, jak i w odbiorze społecznym, uzasadnione wątpliwości co do bezstronności Sądu Najwyższego, ale nadto pozostawałaby w kolizji z zakazem nemo iudex in causa sua urzeczywistnienia standardów bezstronności w aspekcie obiektywnym

Skład orzekający

Dariusz Kala

przewodniczący

Paweł Kołodziejski

członek

Adam Roch

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady nemo iudex in causa sua w kontekście wadliwości nominacji sędziowskich oraz konieczności zapewnienia bezstronności sądu w sprawach dotyczących wyłączenia sędziego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w Sądzie Najwyższym, związanej z wnioskami o wyłączenie sędziów powołanych na podstawie ustawy z 2017 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezależnością sądownictwa i bezstronnością sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.

Sąd Najwyższy: Sędzia nie może rozpatrywać wniosku o wyłączenie, jeśli sam ma tę samą wadę nominacyjną!

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II KK 41/25
POSTANOWIENIE
Dnia 29 sierpnia 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dariusz Kala
w sprawie
K. Z.
skazanego za czyn z art. 148 § 2 pkt 3 k.k. oraz
A. P.
skazanego za czyn z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt 3 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 29 sierpnia 2025 r.
wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie SSN Pawła Kołodziejskiego od udziału w sprawie zainicjowanej wnioskiem o wyłączenie SSN Adama Rocha od udziału w sprawie II KK 41/25.
postanowił
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego od udziału w sprawie zainicjowanej wnioskiem o wyłączenie SSN Adama Rocha od udziału w sprawie II KK 41/25 (KRI 880).
UZASADNIENIE
W kasacjach od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2024 r., sygn. akt VIII AKa 22/24, obrońcy skazanych K. Z. i A. P. podnieśli zarzuty zaistnienia w przedmiotowej sprawie uchybienia stanowiącego bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., które miało polegać na tym, że w składzie sądu odwoławczego zasiadał sędzia powołany (zasiadali sędziowie powołani)  na swój urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3).
Sprawa kasacyjna została zarejestrowana w Sądzie Najwyższym pod numerem II KK 41/25 i przydzielona do rozpoznania SSN Adamowi Rochowi.
Pismem z dnia 6 marca 2025 r. (data sporządzenia pisma) obrońca skazanego K. Z. złożył wniosek o wyłączenie SSN Adama Rocha od udziału w rozpoznaniu sprawy II KK 41/25 powołując się na fakt, że ww. sędzia został powołany na swój urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3).
Sprawa o wyłączenie ww. sędziego została zarejestrowana pod numerem KRI 880 i – po wyłączeniu od jej rozpoznania kilku innych sędziów – przydzielona do rozpoznania SSN Pawłowi Kołodziejskiemu.
Pismem z dnia 9 lipca 2025 r. (data sporządzenia pisma) obrońca skazanego K. Z. wniósł o wyłączenie SSN  Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania wniosku o wyłącznie SSN Adama Rocha od rozpoznania sprawy II KK 41/25. Sprawa zainicjowana tymże wnioskiem została zarejestrowana pod numerem KRI 1142.  W ww.  wniosku wskazano m.in, że SSN Pawła Kołodziejskiego, który został powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3), dotyczy ta sama wada nominacyjna, którą eksponowano jako podstawę wyłączenia we wniosku o wyłączenie SSN Adama Rocha.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek zasługiwał na uwzględnienie
Przepis art. 41 § 1 k.p.k. stanowi, iż sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Bez wątpienia sytuacja, w której sędziego Sądu Najwyższego, wyznaczonego do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego, dotyczyłaby ta sama okoliczność, która została przywołana jako uzasadniająca wyłączenie sędziego we wniosku, który ma rozpoznawać,  nie tylko mogłaby wywołać tak u stron, jak i w odbiorze społecznym, uzasadnione wątpliwości co do bezstronności Sądu Najwyższego, ale nadto pozostawałaby w kolizji z zakazem
nemo iudex in causa sua.
Taki pogląd należy uznać za ugruntowany w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2025 r., IV KK 130/24 oraz z dnia 3 lipca 2024 r., III KO 61/24).
Wzgląd na konieczność urzeczywistnienia standardów bezstronności w aspekcie obiektywnym, nakazywał zatem uwzględnienie wniosku.
Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.
[J.J.]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI