II KK 402/22

Sąd Najwyższy2023-06-22
SNKarnewykroczenia skarboweWysokanajwyższy
wykroczenie skarbowepodatek dochodowyzaliczki na podatekkasacjaSąd Najwyższyprawo procesowewyrok nakazowydobrowolne poddanie się odpowiedzialności

Sąd Najwyższy uchylił wyrok nakazowy sądu niższej instancji z powodu naruszenia przepisów proceduralnych dotyczących wniosku o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego, który skazał A.C. za wykroczenie skarbowe. Kasacja zarzucała rażące naruszenie prawa procesowego, polegające na wydaniu wyroku nakazowego mimo złożenia wniosku o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, zamiast zwrócenia sprawy organowi przygotowawczemu. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie, który skazał A.C. za wykroczenie skarbowe polegające na niepłaceniu w terminie zaliczek na podatek dochodowy od wynagrodzeń pracowników i zleceniobiorców. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, wskazując, że sąd wydał wyrok nakazowy pomimo złożenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosku o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności. Zgodnie z przepisami, w przypadku nieuwzględnienia takiego wniosku, sąd powinien zwrócić sprawę organowi przygotowawczemu, a nie wydawać wyrok nakazowy bez aktu oskarżenia. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną, podzielając argumentację Prokuratora Generalnego. Stwierdził, że sąd rejonowy nie zastosował prawidłowo art. 148 § 6 k.k.s., który nakazuje zwrot sprawy organowi przygotowawczemu, jeśli wniosek o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności nie zostanie uwzględniony. Wydanie wyroku nakazowego w takiej sytuacji stanowiło naruszenie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., co jest bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wydanie wyroku nakazowego w takiej sytuacji jest niedopuszczalne i stanowi rażące naruszenie przepisów prawa procesowego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że w przypadku nieuwzględnienia wniosku o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, sąd zobowiązany jest zwrócić sprawę organowi przygotowawczemu, a nie wydawać wyrok nakazowy. Brak aktu oskarżenia w takiej sytuacji stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

Prokurator Generalny (w sensie uwzględnienia kasacji)

Strony

NazwaTypRola
A.C.osoba_fizycznaobwiniony
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji
Naczelnik Urzędu Skarbowego W.organ_państwowyfinansowy organ postępowania przygotowawczego
B. sp. z o.o.spółkapłatnik

Przepisy (11)

Główne

k.k.s. art. 9 § § 3

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 77 § § 1

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 77 § § 3

Kodeks karny skarbowy

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 9

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 9

Kodeks postępowania karnego

k.k.s. art. 113 § § 1

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 148 § § 6

Kodeks karny skarbowy

Nakazuje zwrot sprawy finansowemu organowi postępowania przygotowawczego, jeśli sąd nie uwzględni wniosku o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności.

Pomocnicze

k.k.s. art. 6 § § 2

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 48 § § 1, 3 i 4

Kodeks karny skarbowy

u.p.d.o.f. art. 38

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 42

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wydanie wyroku nakazowego przez Sąd Rejonowy było wadliwe, ponieważ nie zwrócono sprawy organowi przygotowawczemu po nieuwzględnieniu wniosku o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności. Brak aktu oskarżenia w sytuacji, gdy sąd nie uwzględnił wniosku o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia.

Godne uwagi sformułowania

bezwzględna przyczyna uchylenia orzeczenia nie zastępuje zatem automatycznie aktu oskarżenia obowiązkiem tego Sądu było niezwłocznie zwrócić sprawę finansowemu organowi postępowania przygotowawczego

Skład orzekający

Jarosław Matras

przewodniczący

Andrzej Siuchniński

sprawozdawca

Andrzej Stępka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Procedura postępowania w przypadku wniosku o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności w sprawach o wykroczenia skarbowe oraz konsekwencje naruszenia przepisów proceduralnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskiem o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa karnego skarbowego – prawidłowego procedowania sądu w sytuacji wniosku o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, co ma znaczenie praktyczne dla obwinionych i organów ścigania.

Sąd Najwyższy: Wyrok nakazowy nie zastąpi aktu oskarżenia w sprawach o wykroczenia skarbowe!

Dane finansowe

WPS: 11 212 PLN

grzywna: 500 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II KK 402/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 czerwca 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jarosław Matras (przewodniczący)
‎
SSN Andrzej Siuchniński (sprawozdawca)
‎
SSN Andrzej Stępka
Protokolant Katarzyna Wełpa
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej - Jerzego Engelkinga,
‎
w sprawie
A.C.
‎
ukaranego z art. 9 § 3 k.k.s. w zw. z art. 77 § 1 k.k.s. w zw. z art. 77 § 3 k.k.s.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
‎
w dniu 22 czerwca 2023 r.,
‎
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego
‎
od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie
‎
z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt XIV W 133/22,
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu dla Warszawy - Mokotowa w Warszawie do ponownego rozpoznania.
(W.B)
UZASADNIENIE
Finansowy organ postępowania przygotowawczego w dniu 10 sierpnia 2021 r. ogłosił A.C. zarzut, że w okresie od 20 lutego 2019 r. do 20 stycznia 2020 r. w Warszawie, zajmując się z racji pełnionej funkcji członka Zarządu sprawami gospodarczymi płatnika B. sp. z o.o. z siedzibą w W., działając w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem tej samej sposobności, nie wpłacił w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu w którym pobrano zaliczkę, na rachunek Urzędu Skarbowego W., pobranych w okresie od stycznia 2019 r. do grudnia 2019 r., od wynagrodzeń pracowników oraz osób świadczących usługi na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło zaliczek na podatek dochodowy w łącznej kwocie 11 212,00 zł. do czego był zobowiązany na podstawie art. 38 i art. 42 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. o wykroczenie skarbowe z art. 9 § 3 k.k.s. w zw. z art. 77 § 1 k.k.s. w zw. z art. 77 § 3 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s.
W dniu 25 stycznia 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. skierował do Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie wniosek o udzielenie A.C., jako sprawcy wskazanego powyżej wykroczenia skarbowego z art. 9 § 3 k.k.s. w zw. z art. 77 § 1 k.k.s. w zw. z art. 77 § 3 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s., zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności karnej.
Wyrokiem nakazowym z dnia 27 kwietnia 2022 r. o sygn. akt XIV W 133/22 Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie uznał obwinionego A. C. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to na podstawie art. 9 § 3 k.k.s. w zw. z art. 77 § 1 k.k.s. w zw. z art. 77 § 3 k.k.s. skazał go, zaś na podstawie art. 77 § 3 k.k.s. w zw. z art. 48 § 1, 3 i 4 k.k.s. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 500 (pięciuset) złotych.
Kasację od tego wyroku w całości, na niekorzyść obwinionego, wywiódł Prokurator Generalny zarzucając: „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., polegające na wydaniu wyroku nakazowego, pomimo złożenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosku o udzielenie sprawcy wykroczenia skarbowego zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności i w konsekwencji braku aktu oskarżenia, podczas gdy Sąd uznając, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wymienionego wniosku, zobligowany był, na podstawie art. 148 § 6 k.k.s., do niezwłocznego zwrotu sprawy finansowemu organowi postępowania przygotowawczego, co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s.”.
W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja jest oczywiście zasadna, co umożliwiło jej rozpoznanie na posiedzeniu bez udziału stron na podstawie art. 535 § 5 k.p.k.
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie, procedując w niniejszej sprawie, stwierdził brak podstaw do uwzględnienia żądania zawartego we wniosku finansowego organu postępowania przygotowawczego o udzielenie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności. Wobec tego, stosownie do treści art. 148 § 6 k.k.s. zdanie pierwsze, obowiązkiem tego Sądu było niezwłocznie zwrócić sprawę finansowemu organowi postępowania przygotowawczego. Obowiązkowi temu nie uczynił zadość  i zaskarżonym wyrokiem nakazowym uznał obwinionego A.C.  za winnego popełnienia wykroczenia z art. 77 § 1 k.k.s. w zw. z art. 77 § 3 k.k.s. i na podstawie art. 77 § 3 k.k.s. w zw. z art. 48 § 1, 3 i 4 k.k.s. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 500 zł.
Mając tę sytuację na uwadze Prokurator Generalny zasadnie zauważył - wskazując na utrwalone w tym zakresie orzecznictwo Sądu Najwyższego - iż wniosek o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, w przypadku jego nieuwzględnienia, należy, w myśl art. 48 § 6 k.k.s., zwrócić wnoszącemu go finansowemu organowi postępowania przygotowawczego. Wniosek taki nie zastępuje zatem automatycznie aktu oskarżenia (nie ma po temu stosownej dyspozycji ustawowej). Tym samym, po dokonaniu owego zwrotu może zostać wniesiony przez właściwy organ finansowy akt oskarżenia (por. wyroki z dnia 4 grudnia 2013 r. o sygn. akt II KK 174/13 (LEX nr 1461255) oraz z dnia 30 marca 2015 r. o sygn. akt II KK 36/15 (LEX nr 1660663). Skoro takiego zwrotu w przedmiotowej sprawie nie dokonano a wydano wyrok nakazowy to znaczy, że wyrok ten został wydany pomimo braku skargi uprawnionego oskarżyciela, a tym samym dotknięty jest opisaną w zarzucie kasacji wadliwością, stanowiącą bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia określoną w art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s.
Mając na uwadze powyższe, podzielając nadto w pełni przytoczone w uzasadnieniu kasacji argumenty, orzeczono jak w wyroku.
(WB)
[as]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI