II KK 392/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Białej Podlaskiej. Obwiniony T.K. został uznany za winnego wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. za prowadzenie pojazdu bez wymaganych uprawnień, ponieważ jego prawo jazdy zostało elektronicznie zatrzymane na okres 3 miesięcy (od 6 grudnia 2020 r. do 6 marca 2021 r.), a fizycznie odebrał je dopiero dzień po zdarzeniu (26 stycznia 2022 r.). Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając rażącą niesprawiedliwość wyroków niższych instancji. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że po upływie okresu zatrzymania prawa jazdy, kierowca odzyskał uprawnienia, niezależnie od fizycznego posiadania dokumentu. Sąd powołał się na art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami oraz orzecznictwo SN, zgodnie z którym znamiona wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. wypełnia prowadzenie pojazdu wyłącznie w okresie trwania zatrzymania uprawnień. Ponadto, Sąd Najwyższy podkreślił, że od 5 grudnia 2020 r. kierowca nie ma obowiązku posiadania przy sobie fizycznego dokumentu prawa jazdy, a jego brak nie wypełnia znamion wykroczenia z art. 95 § 1 k.w., gdyż dane kierowcy znajdują się w centralnej ewidencji kierowców. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił oba zaskarżone wyroki i uniewinnił T.K. od zarzucanego mu wykroczenia, obciążając koszty postępowania Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zatrzymania prawa jazdy, odzyskiwania uprawnień oraz obowiązku posiadania dokumentu prawa jazdy przy sobie.
Dotyczy wykroczeń drogowych i specyfiki zatrzymania prawa jazdy w formie elektronicznej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy prowadzenie pojazdu po upływie okresu zatrzymania prawa jazdy, ale przed fizycznym odbiorem dokumentu, wypełnia znamiona wykroczenia z art. 94 § 1 k.w.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prowadzenie pojazdu po upływie okresu zatrzymania prawa jazdy oznacza odzyskanie uprawnień, nawet jeśli dokument nie został fizycznie odebrany.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że po upływie okresu zatrzymania prawa jazdy kierowca odzyskuje uprawnienia do kierowania pojazdami, a brak fizycznego posiadania dokumentu nie jest wystarczający do przypisania odpowiedzialności za wykroczenie z art. 94 § 1 k.w. Podkreślono również, że od 2020 roku nie ma obowiązku posiadania przy sobie fizycznego prawa jazdy.
Czy brak obowiązku posiadania przy sobie fizycznego dokumentu prawa jazdy wyłącza odpowiedzialność za wykroczenie z art. 95 § 1 k.w.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, od 5 grudnia 2020 r. brak fizycznego dokumentu prawa jazdy nie wypełnia znamion wykroczenia z art. 95 § 1 k.w., ponieważ dane kierowcy znajdują się w centralnej ewidencji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że nowelizacja Prawa o ruchu drogowym z 2020 r. zniosła obowiązek posiadania przy sobie fizycznego dokumentu prawa jazdy, co jest możliwe dzięki systemowi teleinformatycznemu obejmującemu centralną ewidencję kierowców.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T.K. | osoba_fizyczna | ukarany |
Przepisy (6)
Główne
k.w. art. 94 § § 1
Kodeks wykroczeń
Ustawa o kierujących pojazdami art. 102 § ust. 2
Zwrot prawa jazdy zatrzymanego na okres nieprzekraczający roku następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, bez spełnienia dodatkowych warunków.
Prawo o ruchu drogowym art. 38 § ust. 1 pkt 1
Kierujący pojazdem nie ma obowiązku posiadania przy sobie dokumentu prawa jazdy wydanego w Rzeczypospolitej Polskiej.
Pomocnicze
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
k.p.w. art. 112
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.w. art. 119 § § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami po upływie okresu zatrzymania, mimo braku fizycznego odbioru dokumentu. • Brak obowiązku posiadania przy sobie fizycznego dokumentu prawa jazdy. • Niewypełnienie znamion wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. w sytuacji, gdy okres zatrzymania uprawnień minął.
Odrzucone argumenty
Stanowisko sądów niższych instancji, że uprawnienia powracają dopiero z chwilą uiszczenia opłaty ewidencyjnej i fizycznego/elektronicznego zwrotu prawa jazdy.
Godne uwagi sformułowania
"przy czasowym zatrzymaniu prawa jazdy znamiona wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. wypełnia wyłącznie prowadzenie pojazdu w okresie trwania tego zatrzymania." • "aktualnie, począwszy od dnia 5 grudnia 2020 r., kierujący pojazdem nie ma już obowiązku posiadania przy sobie dokumentu prawa jazdy wydanego w Rzeczypospolitej Polskiej, a brak takiego dokumentu nie wypełnia znamion wykroczenia z art. 95 § 1 k.w." • "rażąca niesprawiedliwość wyroku"
Skład orzekający
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
przewodniczący, sprawozdawca
Andrzej Tomczyk
członek
Eugeniusz Wildowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zatrzymania prawa jazdy, odzyskiwania uprawnień oraz obowiązku posiadania dokumentu prawa jazdy przy sobie."
Ograniczenia: Dotyczy wykroczeń drogowych i specyfiki zatrzymania prawa jazdy w formie elektronicznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zatrzymania prawa jazdy i odzyskiwania uprawnień, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego wyjaśnia kluczowe kwestie interpretacyjne, które mogą być zaskakujące dla wielu kierowców.
“Czy po upływie terminu zatrzymania prawa jazdy można już jeździć, nawet jeśli dokumentu nie odebrano?”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.