II KK 391/03

POSTANOWIENIE Z DNIA 25 LUTEGO 2004 R. II KK 391/03 Po przejęciu orzeczenia do wykonania orzekając w trybie art. 611c § 1 k.p.k. o określeniu kary lub środka podlegających wykonaniu w kraju, sąd polski może rozstrzygać wyłącznie o takich karach i środkach, których do- tyczyło uprzednie postanowienie dopuszczające przejęcie orzeczenia sądu państwa obcego do wykonania w Polsce, a nie o innych karach lub środ- kach zawartych także w takim orzeczeniu. Przewodniczący: sędzia SN T. Grzegorczyk (sprawozdawca). Sędziowie SN: M. Buliński, L. Misiurkiewicz. Sąd Najwyższy w sprawie Jarosława B., skazanego z art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 75, poz. 468 ze zm.), po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w try- bie art. 535 § 3 k.p.k., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego w części dotyczącej określenia kary grzywny i na- wiązki, od postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 17 czerwca 2003 r., u c h y l i ł zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. w części określającej – po przejęciu orzeczenia sądu zagranicznego do wykonania – jako podlegającą wykonaniu w kraju karę grzywny i nawiązkę na rzecz Stowarzyszenia „Monar”. 2 U Z A S A D N I E N I E Prawomocnym wyrokiem Sądu Pierwszej Instancji w Brugii (Belgia) z dnia 4 grudnia 2000 r., obywatel polski Jarosław B. został skazany na karę 6 lat pozbawienia wolności, grzywnę w wysokości 200.000 franków belgij- skich oraz świadczenie w wysokości 2.000 franków belgijskich, płatne na rzecz Funduszu Pomocy Ofiarom Umyślnej Przemocy. Wnioskiem z dnia 12 listopada 2002 r. Minister Sprawiedliwości zwrócił się do Sądu Okręgowego w Ł. o wydanie postanowienia w przed- miocie dopuszczalności przejęcia, w trybie Konwencji o przekazywaniu osób skazanych sporządzonej w Strasburgu w dniu 21 marca 1983 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 51, poz. 279), do dalszego wykonania w Polsce „kary po- zbawienia wolności orzeczonej przez sąd belgijski” wobec Jarosława B. Do wniosku tego dołączono m.in. oświadczenie skazanego o wyrażeniu zgody na odbycie w Polsce kary pozbawienia wolności. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2003 r. Sąd Okręgowy w Ł. stwierdził prawną dopuszczalność „przekazania do wykonania w Rzeczypospolitej Polskiej kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec (…) Jarosława B. (...) wyrokiem Sądu (...) w Brugii z dnia 4 grudnia 2000 r.”. Uprawomocniło się ono w dniu 21 stycznia 2003 r. W dniu 12 maja 2003 r. skazany znalazł się w Polsce w dyspozycji polskiego wymiaru sprawiedliwości. Wówczas to, stosownie do art. 114 § 4 k.k. i art. 611c k.p.k., Sąd Okręgowy w Ł. postanowieniem z dnia 17 czerwca 2003 r., określił kwalifi- kację prawną czynu przypisanego Jarosławowi B. według prawa polskiego przyjmując, że jest to przestępstwo z art. 42 ust. 3 ustawy o przeciwdziała- niu narkomanii z 1997 r. oraz karę podlegającą wykonaniu w Polsce przyj- mując, że są to: kara 6 lat pozbawienia wolności, grzywna w wysokości 90 stawek dziennych po 216 zł każda oraz nawiązka na rzecz Stowarzyszenia „Monar” w kwocie 200 zł, uwzględniając tu stosowny kurs franka belgijskie- 3 go. Postanowienie to uprawomocniło się bez postępowania odwoławczego na skutek niezaskarżenia go przez żadną ze stron. Od orzeczenia tego wywiódł w trybie art. 521 k.p.k. kasację na ko- rzyść obwinionego Prokurator Generalny w części dotyczącej określenia kary grzywny i nawiązki. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono rażącą obrazę przepisów art. 611c § 1 w zw. z art. 609 § 1 k.p.k., polegającą na określeniu w orzeczeniu przekształcającym wydany w Belgii wyrok, także kary grzywny i świadczenia pieniężnego, mimo że stanowiące podstawę przekształcenia postanowienie Sądu Okręgowego stwierdzało jedynie do- puszczalność przejęcia do dalszego wykonania wyłącznie kary pozbawie- nia wolności. W związku z powyższym wnosiły o uchylenie orzeczenia w zaskarżonej części. Rozpoznając tę kasację Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna w oczywistym stopniu, stąd też i roz- poznanie jej na posiedzeniu, stosownie do art. 535 § 3 k.p.k. Jak wynika z wniosku Ministra Sprawiedliwości w kwestii rozstrzygnięcia dopuszczalno- ści przejęcia kary do wykonania w Polsce, podstawą przejęcia miała być Konwencja z 1983 r. o przekazywaniu osób skazanych. Według art. 1 pkt a tej konwencji „skazanie” w jej rozumieniu oznacza „jakąkolwiek karę lub środek polegający na pozbawieniu wolności (...) za popełnienie przestęp- stwa”. Dlatego też wniosek Ministra Sprawiedliwości dotyczył rozstrzygnię- cia przez sąd dopuszczalności przejęcia do wykonania jedynie „kary po- zbawienia wolności orzeczonej przez sąd belgijski”. W tej też tylko materii wypowiadał się sam skazany, wyrażając zgodę na przejęcie. Wreszcie, także orzeczenie Sądu Okręgowego o dopuszczalności tegoż przejęcia z dnia 14 stycznia 2003 r. wyraźnie zakładało ją tylko w stosunku do „kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec obywatela polskiego Jarosława B. (...) wyrokiem Sądu (...) w Brugii z dnia 4 grudnia 2000 r. 4 W orzeczeniu tym Sąd Okręgowy wyraźnie odwoływał do wskazanej Konwencji z 1983 r. oraz do przepisu art. 611 § 1 k.p.k. Ten ostatni zaś mówi o właściwości sądu okręgowego w sprawach objętych dyspozycją art. 609 § 1 k.p.k. Dyspozycja owa dotyczy z kolei wyłącznie wniosku Ministra Sprawiedliwości w kwestii dopuszczalności przejęcia do wykonania pozba- wienia wolności orzeczonego za granicą wobec obywatela polskiego. Przejmowanie orzeczenia odnośnie do innych kar i środków unormowane jest w art. 609 § 2 k.p.k., a właściwość sądu określa wówczas art. 611 § 2 k.p.k. Tym samym jednak w niniejszej sprawie przedmiotem przejęcia do wykonania w Polsce było jedynie orzeczenie w zakresie wymierzonej ska- zanemu kary pozbawienia wolności. Skoro zaś dopiero po przejęciu sąd polski określa karę lub środek podlegające wykonaniu w kraju, to przedmio- tem rozstrzygania w tym orzeczeniu może być jedynie przekształcenie tych z nich, których owo przejęcie dotyczyło. Generalnie bowiem należy przyjąć, że orzekając w trybie art. 611c § 1 k.p.k. po przejęciu orzeczenia do wykonania o określeniu kary lub środka podlegających wykonaniu w kraju, sąd polski może rozstrzygać wyłącznie o takich karach i środkach, których dotyczyło uprzednie postanowienie do- puszczające przejęcie orzeczenia sądu państwa obcego do wykonania w Polsce, a nie o innych karach lub środkach zawartych także w tym orze- czeniu. Tym samym jednak w niniejszej sprawie doszło do rażącej obrazy art. 611 § 1 w zw. z art. 609 § 1 k.p.k., a uchybienie to miało wręcz istotny wpływ na treść wydanego postanowienia. Rzecz w tym, że Sąd Okręgowy, mimo iż przejęcie do wykonania dotyczyło tylko orzeczonej w Belgii kary pozbawienia wolności, dokonał przekształcenia także odnośnie do kary grzywny i świadczenia pieniężnego, orzeczonych przez sąd belgijski. To zaś oznacza, że zaskarżone orzeczenie nie może się ostać w zakresie określenia w nim kary grzywny i nawiązki, mających być jakoby wykona- nymi w Polsce. Dlatego w tej właśnie części Sąd Najwyższy uchylił zaskar- 5 żone orzeczenie. W judykaturze i w doktrynie wskazuje się przy tym, że nie zawsze orzeczeniu uchylającemu musi towarzyszyć rozstrzygnięci następ- cze zwłaszcza, gdy orzeczono o kwestii, w której sądowi w ogóle nie wolno było orzekać, a w pozostałej części orzeczenie to jest prawidłowe (zob. np. T. Grzegorczyk: Kodeks postępowania karnego. Komentarz wraz z komen- tarzem do ustawy o świadku koronnym, Kraków 2003, s. 1331 – 1332 i 1126; postanowienia SN z dnia 10 września 1992 r., III KRN 116/92, OSNKW 1992, z. 11-12, poz. 86, z dnia 20 lutego 1995 r., II KRN 256/94, OSNKW 1995, z. 5-6, poz. 36, czy z dnia 19 września 2001 r., III KKN 168/01, OSNKW 2001, z. 11-12, poz. 97). Sprawa niniejsza jest przykła- dem trafności takiego stanowiska. Dlatego też, Sąd Najwyższy ograniczył się do uchylenia tych, kwestionowanych zasadnie w kasacji rozstrzygnięć. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak na wstępie.