II KK 388/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 lutego 2004 roku rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od własnego wyroku z dnia 9 grudnia 1955 roku, sygn. akt I K 895/55. W wyroku z 1955 roku Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Wojewódzkiego i skazał C.W. na karę 6 miesięcy więzienia za rozpowszechnianie fałszywych wiadomości dotyczących stosunków politycznych w Polsce Ludowej, mogących wyrządzić istotną szkodę interesom Państwa Polskiego (art. 22 m.k.k.). Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, wskazując, że czyn C.W. nie wyczerpywał znamion przestępstwa. Sąd Najwyższy w obecnym składzie przychylił się do tego stanowiska. Stwierdzono, że opis czynu w wyroku z 1955 roku był nieprecyzyjny i nie sprecyzowano, jakie konkretnie wiadomości uznano za fałszywe. Analiza treści karty pocztowej wysłanej przez C.W. (opartej na informacjach z "Głosu Ameryki") wykazała, że nie można jej było uznać za "fałszywą" w rozumieniu art. 22 m.k.k., gdyż C.W. subiektywnie wierzył w prawdziwość informacji, a jego krytyczna opinia o postawie władz nie stanowiła "wiadomości" w rozumieniu tego przepisu. Ponadto, skierowanie karty pocztowej do konkretnego adresata nie spełniało znamienia "rozpowszechniania". Sąd Najwyższy uznał, że wyrok z 1955 roku był wynikiem podporządkowania sądownictwa celom politycznym i rażącego naruszenia prawa materialnego. W konsekwencji, zaskarżony wyrok uchylono, a C.W. uniewinniono. Kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia "fałszywej wiadomości" i "rozpowszechniania" w kontekście wolności słowa w sprawach karnych, a także jako przykład korygowania błędnych orzeczeń z okresu PRL.
Orzeczenie dotyczy specyficznego przepisu z dekretu z 1946 roku, który nie obowiązuje. Jednak jego argumentacja dotycząca wolności słowa i interpretacji znamion przestępstwa ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy rozpowszechnianie wiadomości, opartych na informacjach z zagranicznych mediów, krytykujących politykę państwa, stanowi przestępstwo rozpowszechniania fałszywych wiadomości mogących wyrządzić szkodę interesom państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nadawca wierzył w prawdziwość informacji i wyrażał subiektywną opinię, a nie rozpowszechniał obiektywnie fałszywych wiadomości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że treść karty pocztowej C.W. nie wyczerpywała znamion przestępstwa z art. 22 m.k.k., ponieważ C.W. subiektywnie wierzył w prawdziwość informacji uzyskanych z "Głosu Ameryki", a jego krytyka nie była "fałszywą wiadomością", lecz subiektywną opinią. Ponadto, skierowanie korespondencji do konkretnego adresata nie stanowiło "rozpowszechniania" w rozumieniu tego przepisu.
Czy skierowanie korespondencji (karty pocztowej) do konkretnego adresata może być uznane za "rozpowszechnianie" w rozumieniu przepisu penalizującego rozpowszechnianie fałszywych wiadomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, "rozpowszechnianie" wymaga uczynienia treści ogólnodostępną lub dostępną dla większej liczby nieoznaczonych osób.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że "rozpowszechnianie" oznacza uczynienie treści ogólnodostępną lub dostępną dla większej liczby nieoznaczonych osób. Skierowanie korespondencji do określonego adresata samo w sobie nie jest "rozpowszechnianiem", a odpowiedzialność autora za ewentualne rozpowszechnienie przez adresata co do zasady nie zachodzi.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. W. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (5)
Główne
m.k.k. art. 22
Dekret o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa
Przepis penalizował rozpowszechnianie fałszywych wiadomości, mogących wyrządzić istotną szkodę interesom Państwa Polskiego, bądź obniżyć powagę jego naczelnych organów. Sąd uznał, że czyn C.W. nie wyczerpał znamion tego przepisu z powodu braku "fałszywości" wiadomości i braku "rozpowszechniania".
Pomocnicze
k.p.k. art. 537 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący podstaw uchylenia wyroku i uniewinnienia w przypadku oczywistego niesłusznego skazania.
k.p.k. art. 632 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący obciążenia Skarbu Państwa kosztami postępowania.
k.k. art. 253
Kodeks karny
Przywołany w kontekście naruszenia tajemnicy korespondencji, wskazujący na aksjologiczny kierunek postępowania z korespondencją.
k.k. art. 267
Kodeks karny
Przywołany w kontekście naruszenia tajemnicy korespondencji, wskazujący na aksjologiczny kierunek postępowania z korespondencją.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Treść karty pocztowej nie wyczerpuje znamion przestępstwa z art. 22 m.k.k. z powodu braku obiektywnej fałszywości wiadomości. • Nadawca karty pocztowej subiektywnie wierzył w prawdziwość informacji, co wyklucza przypisanie mu winy za rozpowszechnianie fałszywych wiadomości. • Krytyczna opinia o postawie władz nie jest "wiadomością" w rozumieniu art. 22 m.k.k. • Skierowanie korespondencji do konkretnego adresata nie jest "rozpowszechnianiem" w rozumieniu art. 22 m.k.k.
Godne uwagi sformułowania
"wina oskarżonego, polegająca na napisaniu karty pocztowej wrogiej treści i następnie przesłanie jej w miesiącu maju 1955r. do «Fali 49» została ustalona prawidłowo" • "nie może ulegać wątpliwości, że subiektywnie był przekonany o ich prawdziwości" • "nie stanowił już żadnej «wiadomości», a był jedynie subiektywną opinią czy oceną autora korespondencji" • "o «rozpowszechnianiu» można mówić wówczas, gdy określoną treść czyni się ogólnodostępną, a przynajmniej dostępną dla większej ilości nieoznaczonych z góry osób" • "przedmiotowe orzeczenie nie było wyrazem rzetelnego i niezależnego stosowania jakże surowego wówczas prawa, ale było przykładem podporządkowania sądownictwa doraźnym celom politycznym" • "było to skazanie oczywiście niesłuszne w rozumieniu przepisu art. 537 § 2 k.p.k."
Skład orzekający
Elżbieta Sadzik
przewodniczący
Marian Buliński
członek
Halina Gordon – Krakowska
członek
Roman Sądej
sprawozdawca
Andrzej Siuchniński
członek
Feliks Tarnowski
członek
Ewa Strużyna
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"fałszywej wiadomości\" i \"rozpowszechniania\" w kontekście wolności słowa w sprawach karnych, a także jako przykład korygowania błędnych orzeczeń z okresu PRL."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego przepisu z dekretu z 1946 roku, który nie obowiązuje. Jednak jego argumentacja dotycząca wolności słowa i interpretacji znamion przestępstwa ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
To orzeczenie jest niezwykle interesujące, ponieważ pokazuje, jak Sąd Najwyższy koryguje własne, rażąco niesłuszne orzeczenie z okresu PRL po wielu latach, podkreślając znaczenie wolności słowa i obiektywnej oceny dowodów.
“Sąd Najwyższy naprawia błąd sprzed 50 lat: uniewinnienie za krytykę władzy PRL po latach!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.