Orzeczenie · 2004-02-03

II KK 388/02

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2004-02-03
SNKarneprzestępstwa przeciwko państwuWysokanajwyższy
wolność słowaprzemówieniekomunizmPRLsąd najwyższykasacjaprawo karnehistoria prawa

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 lutego 2004 roku rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od własnego wyroku z dnia 9 grudnia 1955 roku, sygn. akt I K 895/55. W wyroku z 1955 roku Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Wojewódzkiego i skazał C.W. na karę 6 miesięcy więzienia za rozpowszechnianie fałszywych wiadomości dotyczących stosunków politycznych w Polsce Ludowej, mogących wyrządzić istotną szkodę interesom Państwa Polskiego (art. 22 m.k.k.). Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, wskazując, że czyn C.W. nie wyczerpywał znamion przestępstwa. Sąd Najwyższy w obecnym składzie przychylił się do tego stanowiska. Stwierdzono, że opis czynu w wyroku z 1955 roku był nieprecyzyjny i nie sprecyzowano, jakie konkretnie wiadomości uznano za fałszywe. Analiza treści karty pocztowej wysłanej przez C.W. (opartej na informacjach z "Głosu Ameryki") wykazała, że nie można jej było uznać za "fałszywą" w rozumieniu art. 22 m.k.k., gdyż C.W. subiektywnie wierzył w prawdziwość informacji, a jego krytyczna opinia o postawie władz nie stanowiła "wiadomości" w rozumieniu tego przepisu. Ponadto, skierowanie karty pocztowej do konkretnego adresata nie spełniało znamienia "rozpowszechniania". Sąd Najwyższy uznał, że wyrok z 1955 roku był wynikiem podporządkowania sądownictwa celom politycznym i rażącego naruszenia prawa materialnego. W konsekwencji, zaskarżony wyrok uchylono, a C.W. uniewinniono. Kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja pojęcia "fałszywej wiadomości" i "rozpowszechniania" w kontekście wolności słowa w sprawach karnych, a także jako przykład korygowania błędnych orzeczeń z okresu PRL.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego przepisu z dekretu z 1946 roku, który nie obowiązuje. Jednak jego argumentacja dotycząca wolności słowa i interpretacji znamion przestępstwa ma szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (2)

Czy rozpowszechnianie wiadomości, opartych na informacjach z zagranicznych mediów, krytykujących politykę państwa, stanowi przestępstwo rozpowszechniania fałszywych wiadomości mogących wyrządzić szkodę interesom państwa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli nadawca wierzył w prawdziwość informacji i wyrażał subiektywną opinię, a nie rozpowszechniał obiektywnie fałszywych wiadomości.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że treść karty pocztowej C.W. nie wyczerpywała znamion przestępstwa z art. 22 m.k.k., ponieważ C.W. subiektywnie wierzył w prawdziwość informacji uzyskanych z "Głosu Ameryki", a jego krytyka nie była "fałszywą wiadomością", lecz subiektywną opinią. Ponadto, skierowanie korespondencji do konkretnego adresata nie stanowiło "rozpowszechniania" w rozumieniu tego przepisu.

Czy skierowanie korespondencji (karty pocztowej) do konkretnego adresata może być uznane za "rozpowszechnianie" w rozumieniu przepisu penalizującego rozpowszechnianie fałszywych wiadomości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, "rozpowszechnianie" wymaga uczynienia treści ogólnodostępną lub dostępną dla większej liczby nieoznaczonych osób.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że "rozpowszechnianie" oznacza uczynienie treści ogólnodostępną lub dostępną dla większej liczby nieoznaczonych osób. Skierowanie korespondencji do określonego adresata samo w sobie nie jest "rozpowszechnianiem", a odpowiedzialność autora za ewentualne rozpowszechnienie przez adresata co do zasady nie zachodzi.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie wyroku i uniewinnienie
Strona wygrywająca
C. W.

Strony

NazwaTypRola
C. W.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (5)

Główne

m.k.k. art. 22

Dekret o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa

Przepis penalizował rozpowszechnianie fałszywych wiadomości, mogących wyrządzić istotną szkodę interesom Państwa Polskiego, bądź obniżyć powagę jego naczelnych organów. Sąd uznał, że czyn C.W. nie wyczerpał znamion tego przepisu z powodu braku "fałszywości" wiadomości i braku "rozpowszechniania".

Pomocnicze

k.p.k. art. 537 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Przepis dotyczący podstaw uchylenia wyroku i uniewinnienia w przypadku oczywistego niesłusznego skazania.

k.p.k. art. 632 § pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Przepis dotyczący obciążenia Skarbu Państwa kosztami postępowania.

k.k. art. 253

Kodeks karny

Przywołany w kontekście naruszenia tajemnicy korespondencji, wskazujący na aksjologiczny kierunek postępowania z korespondencją.

k.k. art. 267

Kodeks karny

Przywołany w kontekście naruszenia tajemnicy korespondencji, wskazujący na aksjologiczny kierunek postępowania z korespondencją.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Treść karty pocztowej nie wyczerpuje znamion przestępstwa z art. 22 m.k.k. z powodu braku obiektywnej fałszywości wiadomości. • Nadawca karty pocztowej subiektywnie wierzył w prawdziwość informacji, co wyklucza przypisanie mu winy za rozpowszechnianie fałszywych wiadomości. • Krytyczna opinia o postawie władz nie jest "wiadomością" w rozumieniu art. 22 m.k.k. • Skierowanie korespondencji do konkretnego adresata nie jest "rozpowszechnianiem" w rozumieniu art. 22 m.k.k.

Godne uwagi sformułowania

"wina oskarżonego, polegająca na napisaniu karty pocztowej wrogiej treści i następnie przesłanie jej w miesiącu maju 1955r. do «Fali 49» została ustalona prawidłowo" • "nie może ulegać wątpliwości, że subiektywnie był przekonany o ich prawdziwości" • "nie stanowił już żadnej «wiadomości», a był jedynie subiektywną opinią czy oceną autora korespondencji" • "o «rozpowszechnianiu» można mówić wówczas, gdy określoną treść czyni się ogólnodostępną, a przynajmniej dostępną dla większej ilości nieoznaczonych z góry osób" • "przedmiotowe orzeczenie nie było wyrazem rzetelnego i niezależnego stosowania jakże surowego wówczas prawa, ale było przykładem podporządkowania sądownictwa doraźnym celom politycznym" • "było to skazanie oczywiście niesłuszne w rozumieniu przepisu art. 537 § 2 k.p.k."

Skład orzekający

Elżbieta Sadzik

przewodniczący

Marian Buliński

członek

Halina Gordon – Krakowska

członek

Roman Sądej

sprawozdawca

Andrzej Siuchniński

członek

Feliks Tarnowski

członek

Ewa Strużyna

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"fałszywej wiadomości\" i \"rozpowszechniania\" w kontekście wolności słowa w sprawach karnych, a także jako przykład korygowania błędnych orzeczeń z okresu PRL."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego przepisu z dekretu z 1946 roku, który nie obowiązuje. Jednak jego argumentacja dotycząca wolności słowa i interpretacji znamion przestępstwa ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

To orzeczenie jest niezwykle interesujące, ponieważ pokazuje, jak Sąd Najwyższy koryguje własne, rażąco niesłuszne orzeczenie z okresu PRL po wielu latach, podkreślając znaczenie wolności słowa i obiektywnej oceny dowodów.

Sąd Najwyższy naprawia błąd sprzed 50 lat: uniewinnienie za krytykę władzy PRL po latach!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst