II KK 38/03

WYROK  Z  DNIA  15  CZERWCA  2004  R. 
II  KK  38/03 
 
 
Oddanie na przechowanie przedmiotów osobie godnej zaufania, w 
trybie określonym w art. 228 § 1 albo § 2 k.p.k., powoduje powstanie 
stosunku zobowiązaniowego przechowania (art. 835 k.c.), w którym organ 
wydający co do tej kwestii postanowienie jest wierzycielem a osoba godna 
zaufania, której oddane zostały przedmioty na przechowanie – dłużnikiem. 
Natomiast zachowanie osoby godnej zaufania, polegające na usunięciu, 
ukryciu, zbyciu, darowaniu, niszczeniu, obciążaniu albo uszkadzaniu 
zajętych przedmiotów, o ile zostały spełnione pozostałe przesłanki 
odpowiedzialności karnej, wypełnia znamiona przestępstwa określonego w 
art. 300 § 2 k.k. 
 
Przewodniczący: Prezes SN L. Paprzycki (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: T. Grzegorczyk, M. Sokołowski. 
Prokurator Prokuratury Krajowej: W. Smardzewski. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Marka C. oskarżonego z art. 300 § 2 k.k. 
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 15 czerwca 2004 r., 
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Okręgowego w Ł. od wyroku Sądu 
Okręgowego w Ł. z dnia 11 października 2002 r., utrzymującego w mocy 
wyrok Sądu Rejonowego w Z. z dnia 10 stycznia 2002 r., 
 
u c h y l i ł   zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Ł. i utrzymany nim w 
mocy  wyrok  Sądu  Rejonowego  w Z. z  dnia 10  stycznia 2002 r. i sprawę  
p r z e k a z a ł   temu ostatniemu Sądowi do ponownego rozpoznania. 

 
2
 
U Z A S A D N I E N I E 
 
Sąd Rejonowy w Z., wyrokiem z dnia 10 stycznia 2002 r., uniewinnił 
Marka C. od zarzutu popełnienia czynu zakwalifikowanego w akcie 
oskarżenia z art. 300 § 2 k.k., który miał polegać na tym, iż ten oskarżony 
w okresie od lutego 1999 r. do dnia 29 czerwca 1999 r., w celu 
udaremnienia postanowienia Prokuratora Rejonowego w Z. z dnia 18 
lutego 1999 r. o zatwierdzeniu zatrzymania rzeczy w postaci bel i desek 
modrzewiowych wartości 7 772 zł i ich zwrocie Marianowi C., zbył je 
nieznanym osobom, przez co udaremnił zaspokojenie wymienionego 
wierzyciela. 
Od tego wyroku apelację wniósł prokurator i zarzucając „obrazę 
przepisów prawa materialnego art. 300 § 2 k.k. poprzez bezzasadne 
przyjęcie, iż oskarżony swoim zachowaniem nie popełnił przestępstwa 
stypizowanego w tym artykule, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego 
przepisu prowadzi do przeciwnego wniosku”, wniósł o uchylenie 
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Z. do 
ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu apelacji prokurator podniósł, że 
„artykuł 300 § 2 chroni dwa różne dobra prawne: prawidłowość (pewność) 
obrotu gospodarczego oraz powagę orzeczeń organów państwowych”, 
zauważając jednocześnie, że w okolicznościach w tej sprawie bezspornych 
i niewątpliwych „obowiązek zwrotu przedmiotu jaki został nałożony na 
oskarżonego (art. 230 § 2 k.p.k.) należy traktować jako skierowane do 
dłużnika wezwanie wierzyciela (organu procesowego) do wykonania 
zobowiązania” i dalej, „status oskarżonego jako dłużnika występuje 
względem organu procesowego a nie pokrzywdzonego przestępstwem 
Mariana C.”, a „taka wykładnia zgodna jest z przedmiotem ochrony prawnej 
art. 300 § 2 k.k.”. 

 
3
Sąd Okręgowy w Ł., wyrokiem z dnia 11 października 2002 r., 
utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, stwierdzając w uzasadnieniu tego 
orzeczenia, że „błędne jest stanowisko prokuratora zaprezentowane w 
apelacji, jakoby stosunek dłużnik – wierzyciel zaistniał między oskarżonym 
a organem procesowym po oddaniu Markowi C. na przechowanie bel i 
desek modrzewiowych w dniu 10 lutego 1999 r. Przez oddanie rzeczy innej 
osobie na przechowanie, oskarżony nie stał się bowiem dłużnikiem 
prokuratora ani innego organu procesowego. Tym samym nie może być on 
uznany za sprawcę przestępstwa z art. 300 § 2 k.k., co słusznie wywiódł 
Sąd meriti”, i poświęcając dalsze wywody wykładni art. 308 k.k. 
Od powyższego wyroku Sądu Okręgowego kasację na niekorzyść 
oskarżonego, w terminie określonym w art. 524 § 3 k.p.k., wniósł 
Prokurator Okręgowy w Ł. i zarzucając rażące naruszenie „prawa karnego 
materialnego, a mianowicie art. 300 § 2 k.k. poprzez wyrażenie błędnego 
poglądu prawnego, iż działanie Marka C. polegające na udaremnieniu 
wykonania postanowienia Prokuratora Rejonowego w Z. z dnia 18 lutego 
1999 roku o zatwierdzeniu zatrzymania rzeczy w postaci bel i desek 
modrzewiowych i zbyciu ich nieznanym osobom, przez co udaremnił 
zaspokojenie wierzyciela, nie wyczerpało ustawowych znamion czynu 
zabronionego z art. 300 § 2 k.k., podczas gdy prawidłowa ocena materiału 
dowodowego wskazuje jednoznacznie, iż na Marku C. ciążył obowiązek 
wynikający ze statusu dłużnik – wierzyciel, a zbywając zabezpieczone 
mienie zachowaniem swoim wyczerpał dyspozycję art. 300 § 2 k.k.”, wniósł 
o uchylenie wyroków Sądów obu instancji i przekazanie sprawy Sądowi 
Rejonowemu w Z. do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu kasacji 
Prokurator, 
podążając 
tokiem 
rozumowania 
zaprezentowanym 
w 
uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego, swe rozważania poświęcił w 
istocie wykładni art. 300 § 2 k.k. w świetle unormowania art. 308 k.k., 
trafnie wskazując na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 stycznia 2000 r., V 

 
4
KKN 192/99, LEX 50986, ale nie zauważając jednak tego, że orzeczenie to 
zostało wydane w nieporównywalnych okolicznościach faktycznych a więc 
jego odnoszenie do rozpoznawanej sprawy nie jest możliwe i stąd wniosek 
autora kasacji, którego nie można podzielić, iż „wykładnia treści art. 300 § 2 
k.k. i art. 308 k.k. prowadzi do uznania, że Marek C., z chwilą 
zabezpieczenia na terenie jego posesji, zgodnie z przepisami kodeksu 
postępowania karnego, pochodzącego z przestępstwa drewna – nawet 
jeśli przyjmiemy, że nie stał się dłużnikiem Marka C. – przyjął na siebie 
obowiązek, wynikający z art. 308 k.k., zajmowania się prawnie i faktycznie 
jego 
sprawami 
majątkowymi”. 
Końcowe 
fragmenty 
uzasadnienia 
poświęcone zostały wykazaniu, że Marek C. nie stał się właścicielem 
nabytego drewna, a z tego oczywisty wniosek, zdaniem autora kasacji, że 
nie miał on „prawa swobodnie dysponować zabezpieczonymi przez 
prokuratora przedmiotami”. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Kasacja prokuratora trafnie formułuje zarzut naruszenia, i to przez 
Sądy obu instancji, prawa materialnego – art. 300 § 2 k.k., przez jego 
błędną wykładnię, sprowadzającą się do poglądu, iż zachowanie 
polegające na zbyciu przedmiotu oddanego na przechowanie na podstawie 
art. 228 § 1 albo § 2 k.p.k., przez osobę określoną w tych przepisach, nie 
wypełnia znamion ustawowych tego przestępstwa. Natomiast, w żadnym 
wypadku, 
nie 
można 
podzielić 
argumentacji 
przedstawionej 
w 
uzasadnieniu kasacji prokuratora. Żadnych bowiem istotnych wniosków dla 
wykładni przepisu art. 300 § 2 k.k., w okolicznościach tej sprawy, nie 
można wywodzić z unormowania art. 308 k.k., jak też z przepisów prawa 
cywilnego dotyczących nabycia własności. 
Uwagę skupić bowiem należało, co oczywiste, na przepisie art. 300 § 
2 k.k., w kontekście art. 228 § 1 i 2 k.p.k. i tych przepisach prawa 

 
5
cywilnego, które dotyczą stosunku zobowiązaniowego przechowania, a 
więc art. 835 k.c. 
Trafnie Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 26 listopada 
2003 r., I KZP 32/03, OSNKW 2004, z. 1, poz. 3, zwraca uwagę, że 
„przepis art. 300 § 2 k.k. wskazuje, iż ustawodawca ograniczył krąg 
podmiotów przestępstwa stypizowanego w tym przepisie do dłużników 
działających 
na 
szkodę 
«swojego 
wierzyciela». 
Brzmienie 
interpretowanego przepisu nie daje natomiast podstaw do przyjęcia, że 
zakres kryminalizacji opisanych w nim zachowań ograniczony został do 
udaremnienia, bądź uszczuplenia zaspokojenia wierzytelności tylko 
pewnego rodzaju – a to powstałych w obrocie gospodarczym.” I dalej, 
zwracając uwagę, że przepis art. 300 § 2 k.k. zastąpił trzy poprzednio 
obowiązujące przepisy: art. 258 k.k. z 1969 r. oraz art. 6 § 2 i 3 ustawy o 
ochronie obrotu gospodarczego z 1994 r., trafnie stwierdził, że „w art. 300 § 
2 k.k. nie ma ograniczenia do orzeczeń «związanych z działalnością 
gospodarczą»”, zatem „jego stosowanie nie jest ograniczone tylko do 
wierzytelności związanych z obrotem gospodarczym”. Właśnie dlatego Sąd 
Najwyższy we wcześniejszym orzeczeniu uznał, że „zbycie przedmiotu, 
mogącego stanowić dowód w sprawie (wydanego lub znalezionego w 
czasie przeszukania), przez osobę godną zaufania, której przedmiot ten, w 
oparciu o właściwe orzeczenie wydane na podstawie art. 228 § 1 k.p.k. 
oddano na przechowanie stanowi zachowanie podlegające penalizacji na 
podstawie art. 300 § 2 k.k. chroniąc nie tylko pewność obrotu 
cywilnoprawnego, ale i powagę orzeczeń wydanych przez organ 
państwowy” przekonująco wywodząc, że „na gruncie przepisu art. 228 § 1 
k.p.k. oddanie rzeczy na przechowanie osobie godnej zaufania tworzy 
między tą osobą a Skarbem Państwa swoistą relację dłużnik – wierzyciel, 
opartą na stosunku obligacyjnym, skoro z jednej strony organ 
postępowania może żądać od osoby przechowującej rzecz określonego 

 
6
świadczenia wynikającego z treści orzeczenia, pozwalającego na właściwe 
realizowanie funkcji postępowania karnego np. zwrotu rzeczy celem 
dokonania oględzin czy uzyskania opinii biegłego, a z drugiej istnieje 
obowiązek wykonania takiego świadczenia do czasu wydania odmiennej 
decyzji w przedmiocie dowodów rzeczowych” – postanowienie SN z dnia 
13 listopada 2002 r., II KKN 121/01, LEX 56096 (zob. także wyroki SN: z 
dnia 18 października 1999 r., II KKN 230/99, Prok. i Pr. 2000, Nr 2, poz. 8 z 
glosą S. Łagodzińskego Prok. i Pr. 2000, Nr 12, s. 99 i nast.; z dnia 5 
stycznia 2000 r., V KKN 192/99, LEX 50986). 
Ta ostatnia argumentacja wynika wprost z wykładni językowej art. 
228 § 1 k.p.k., który mówi o „oddaniu na przechowanie”, co oznaczać musi 
„przechowanie” w rozumieniu art. 835 k.c., gdyż ustawodawca w tym 
pierwszym przepisie nie zastrzegł, iż to określenie, na gruncie karnej 
ustawy procesowej, znaczy co innego. To, że nie tylko umowa, ale także 
orzeczenie sądu, prokuratora czy innego organu państwowego, np. 
komornika może być źródłem obowiązku przechowania określonego w art. 
835 k.c. jest oczywiste w świetle prawa cywilnego (zob. np. K. 
Pietrzykowski (red.) Kodeks Cywilny. Komentarz. Warszawa 2003, T. II, 
teza 5, s. 500, J. Napierała w: J. Rajski (red.) System Prawa Prywatnego, 
Tom 7, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Warszawa 2004, s. 621 i 
nast. oraz powołane tam piśmiennictwo). 
Wobec tego trzeba przyjąć, że oddanie na przechowanie osobie 
godnej zaufania, w trybie określonym w art. 228 § 1 albo § 2 k.p.k., 
przedmiotów 
w 
nich 
określonych, 
powoduje 
powstanie 
stosunku 
zobowiązaniowego przechowania (art. 835 k.c.), w którym organ wydający 
w tym przedmiocie postanowienie jest wierzycielem a osoba godna 
zaufania, której oddany został przedmiot na przechowanie – dłużnikiem. 
Natomiast zachowanie osoby godnej zaufania, polegające na usunięciu, 
ukryciu, zbyciu, darowaniu, niszczeniu, obciążaniu albo uszkadzaniu 

 
7
zajętych przedmiotów, o ile zostały spełnione pozostałe przesłanki 
odpowiedzialności karnej, wypełnia znamiona przestępstwa określonego w 
art. 300 § 2 k.k. 
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy uwzględnił kasację 
Prokuratora, uchylił wyroki Sądów obu instancji i przekazał sprawę Sądowi 
Rejonowemu w Z. do ponownego rozpoznania. Sąd ten, ponownie 
rozpoznając sprawę, wobec w zasadzie braku wątpliwości i sporu co do 
okoliczności 
oddania 
w 
tej 
sprawie 
na 
przechowanie 
drewna 
modrzewiowego oskarżonemu, musi skupić uwagę na poprawnym 
przeprowadzeniu 
tych 
dowodów, 
które 
dotyczą 
okoliczności 
przemieszczenia tego drewna z miejsca składowania w chwili wykonywania 
czynności „zatrzymania rzeczy” przez funkcjonariusza Policji, co pozwoli 
ustalić czy oskarżony w tej sprawie Marek C., w celu udaremnienia 
wykonania wydanego w tej sprawie orzeczenia prokuratora bezprawnie 
zbył te przedmioty, a więc czy zachowaniem swym wypełnił znamiona 
przestępstwa określonego w art. 300 § 2 k.k.