II KK 366/13

Sąd Najwyższy2014-01-30
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
kasacjaprawo do obronyobrońca z urzędupoczytalnośćSąd Najwyższypostępowanie karne

Podsumowanie

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego, uznając ją za oczywiście bezzasadną, w szczególności w zakresie zarzutów dotyczących odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu.

Obrońca skazanego R. J. wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego skazujący go na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Głównym zarzutem było naruszenie prawa do obrony poprzez odmowę wyznaczenia obrońcy z urzędu, mimo podnoszonych wątpliwości co do poczytalności skazanego. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną, podzielając stanowisko Sądu odwoławczego, że brak było podstaw do wyznaczenia obrońcy z urzędu, a sam fakt sporadycznego zażywania narkotyków nie przesądzał o wątpliwościach co do poczytalności.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego R. J., który został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, a następnie wyrokiem Sądu Okręgowego utrzymano ten wyrok w mocy. Obrońca zarzucił naruszenie przepisów postępowania karnego, w tym art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 202 § 1 k.p.k. oraz art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., argumentując, że Sąd odwoławczy błędnie odmówił wyznaczenia skazanemu obrońcy z urzędu. Zdaniem obrońcy, okoliczności związane z zażywaniem przez skazanego narkotyków i jego leczeniem mogły rodzić wątpliwości co do jego poczytalności, co wymagałoby dopuszczenia dowodu z opinii sądowo-psychiatrycznej i obrony obligatoryjnej. Sąd Najwyższy uznał te zarzuty za oczywiście bezzasadne. Podkreślono, że Sąd odwoławczy prawidłowo ocenił brak podstaw do wyznaczenia obrońcy z urzędu, a sam fakt sporadycznego zażywania narkotyków, bez innych dowodów wskazujących na wątpliwości co do poczytalności, nie uzasadniał takich wniosków. Sąd Najwyższy przywołał ugruntowane orzecznictwo w tym zakresie. W konsekwencji kasacja została oddalona, a skazany zwolniony od kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd zasądził również wynagrodzenie dla obrońcy z urzędu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa wyznaczenia obrońcy z urzędu nie stanowi naruszenia prawa do obrony, jeśli sąd prawidłowo ocenił, że brak jest podstaw do kwestionowania poczytalności skazanego, a sam fakt sporadycznego zażywania narkotyków nie jest wystarczający do budzenia takich wątpliwości.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że Sąd odwoławczy prawidłowo ocenił brak podstaw do wyznaczenia obrońcy z urzędu. Podkreślono, że wątpliwości co do poczytalności muszą być oparte na całokształcie materiału dowodowego, a sam fakt sporadycznego zażywania narkotyków, bez innych przesłanek, nie uzasadnia automatycznie konieczności dopuszczenia dowodu z opinii psychiatrycznej i obrony obligatoryjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić kasację

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
R. J.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (9)

Główne

k.k. art. 222 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 242 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 11 § § 2

Kodeks karny

Dotyczy zbiegu przepisów.

Pomocnicze

k.p.k. art. 79 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy sytuacji, w których obrona jest obowiązkowa, w tym gdy istnieją wątpliwości co do poczytalności oskarżonego.

k.p.k. art. 202 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy dopuszczania dowodu z opinii biegłego, w tym psychiatrycznej.

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 10

Kodeks postępowania karnego

Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym brak reprezentacji przez obrońcę, gdy jego udział jest obowiązkowy.

k.p.k. art. 450 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Określa obowiązek udziału obrońcy w rozprawie odwoławczej.

k.p.k. art. 624 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 14 § § 3 pkt 1 w zw. z § 2 ust. 3

Podstawa do zasądzenia wynagrodzenia adwokata z urzędu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak podstaw do kwestionowania poczytalności skazanego. Sam fakt sporadycznego zażywania narkotyków nie uzasadnia wyznaczenia obrońcy z urzędu. Sąd odwoławczy prawidłowo ocenił wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 202 § 1 k.p.k. poprzez odmowę wyznaczenia obrońcy z urzędu. Naruszenie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. z uwagi na brak reprezentacji przez obrońcę, gdy jego udział był obowiązkowy.

Godne uwagi sformułowania

kasacja jako oczywiście bezzasadna podnoszone przez skazanego okoliczności co do jego leczenia uzależnienia nie zostały w żaden sposób chociażby uprawdopodobnione sam fakt zażywania przez skazanego narkotyków, i to okazjonalnego, w sytuacji gdy w toku postępowania nie było żadnych podstaw do kwestionowania jego poczytalności, nie prowadzi automatycznie do zaistnienia wątpliwości co do jego stanu psychicznego

Skład orzekający

Rafał Malarski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku obrony z urzędu w sprawach karnych, w szczególności w kontekście wątpliwości co do poczytalności skazanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i oceny sądu co do istnienia wątpliwości co do poczytalności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa do obrony w postępowaniu karnym, a konkretnie kryteriów wyznaczania obrońcy z urzędu w przypadku wątpliwości co do poczytalności. Jest to istotne dla praktyków prawa karnego.

Kiedy sąd musi wyznaczyć obrońcę z urzędu? Sąd Najwyższy wyjaśnia kryteria w sprawie R. J.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II KK 366/13
POSTANOWIENIE
Dnia 30 stycznia 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Rafał Malarski
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 kpk
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 30 stycznia 2014 r.,
‎
sprawy
R. J.
‎
skazanego z art. 222 § 1 k.k. w zb. z art. 242 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 kk
‎
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę,
‎
od wyroku Sądu Okręgowego w W.
‎
z dnia 15 lipca 2013 r.,
‎
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 4 września 2012 r.,
p o s t a n o w i ł:
1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2) zwolnić skazanego od kosztów sądowych za
postępowanie kasacyjne;
3) zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. M.
K. - Kancelaria Adwokacka - kwotę
442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa i 80/100), zawierającą 23
% VAT, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej udzielonej z urzędu - sporządzenie i wniesienie
kasacji.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy, wyrokiem z dnia 4 września 2012 r., skazał R. J. za czyn z art. 222 § 1 k.k. w zb. z art. 242 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd Okręgowy w W., po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2013 r. apelacji skazanego, utrzymał w mocy wyrok Sądu pierwszej instancji, uznając ten środek odwoławczy za oczywiście bezzasadny.
Kasację od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego złożył obrońca skazanego, podnosząc w niej zarzuty naruszenia art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 202 § 1 k.p.k. oraz art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.
W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym. Podzielić w tym zakresie należy w pełni treść odpowiedzi prokuratora na kasację.
Obydwa zarzuty kasacji sprowadzają się w zasadzie do zakwestionowania decyzji Sądu
ad quem
dotyczącej odmowy wyznaczenia skazanemu w postępowaniu odwoławczym obrońcy z urzędu. Zdaniem autora skargi, w okolicznościach niniejszej sprawy, w szczególności ze względu na fakt zażywania przez skazanego narkotyków oraz podejmowanego przez niego leczenia z tym związanego, zachodziły wątpliwości co do poczytalności skazanego, skutkujące konieczność dopuszczenia dowodu z opinii sądowo-psychiatrycznej oraz obronę obligatoryjną. W związku z tym Sąd odwoławczy, odmawiając przeprowadzenia takiego dowodu oraz wyznaczenia skazanemu obrońcy z urzędu, dopuścił się obrazy art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 202 § 1 k.p.k. W konsekwencji w sprawie dojść miało do naruszenia prawa skazanego do obrony i wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., albowiem w sytuacji opisanej w art. 79 § 1 k.p.k. skazany nie był reprezentowany przez obrońcę, którego obecność na rozprawie odwoławczej była obowiązkowa (art. 450 § 1 k.p.k.). Z takim stanowiskiem skarżącego nie sposób się zgodzić. Sąd odwoławczy rozpoznał negatywnie wniosek skazanego o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu, decyzję tę w sposób wystarczający uzasadniając. Stanowisko Sądu
ad quem
w tym zakresie zasługuje na pełną akceptację. Podkreślić należy, że podnoszone przez skazanego okoliczności co do jego leczenia uzależnienia nie zostały w żaden sposób chociażby uprawdopodobnione. Sam fakt zażywania przez skazanego narkotyków, i to okazjonalnego, w sytuacji gdy w toku postępowania nie było żadnych podstaw do kwestionowania jego poczytalności, nie prowadzi automatycznie do zaistnienia wątpliwości co do jego stanu psychicznego, a kwestię tę rozpatrywać należy w kontekście wszystkich okoliczności sprawy. Ocena, czy istnieją wątpliwości co do poczytalności oskarżonego, powinna być dokonywana w oparciu o całość materiału dowodowego i wszelkie okoliczności sprawy. Przedstawiony powyżej pogląd jest ugruntowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. postanowienia SN: z dnia 20 czerwca 2013 r., sygn. V KK 81/13, Lex nr 1328046; z dnia 26 marca 2013 r., sygn. III KK 432/12, Lex nr 1311646 wraz z powołanym w tym judykacie orzecznictwem). W związku z tym sam fakt sporadycznego zażywania przez skazanego narkotyków, skądinąd zdecydowanie przeceniany przez obrońcę, nie przesądza o istnieniu wątpliwości co do jego poczytalności. Stąd zarzuty kasacji nie mogły zostać uwzględnione.
Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k., skazanego zwolniono od kosztów postępowania kasacyjnego.
Na rzecz obrońcy skazanego z urzędu, adw. M. K., zasądzono kwotę 442,80 zł, powiększoną o podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie przedmiotowej kasacji zgodnie z § 14 ust. 3 pkt 1 w zw. z § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 28 września 2002 r.
w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI