II KK 366/13

Sąd Najwyższy2014-01-30
SAOSKarneprawo karne materialne i procesoweŚrednianajwyższy
kasacjaprawo do obronyobrońca z urzędupoczytalnośćsąd najwyższykodeks postępowania karnegokodeks karny

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego, uznając za bezzasadne zarzuty dotyczące naruszenia prawa do obrony i odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu.

Obrońca skazanego R.J. wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących obowiązku obrony obligatoryjnej i odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu. Sąd Najwyższy uznał te zarzuty za oczywiście bezzasadne, podkreślając, że sam fakt okazjonalnego zażywania narkotyków przez skazanego nie przesądza o wątpliwościach co do jego poczytalności, a sąd odwoławczy prawidłowo ocenił brak podstaw do wyznaczenia obrońcy z urzędu.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego R.J., który został skazany za czyn z art. 222 § 1 k.k. w zb. z art. 242 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Obrońca zarzucił naruszenie art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 202 § 1 k.p.k. oraz art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., wskazując na błędną decyzję Sądu Okręgowego o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy podzielił stanowisko prokuratora i uznał kasację za oczywiście bezzasadną. Podkreślono, że sąd odwoławczy prawidłowo ocenił brak podstaw do wyznaczenia obrońcy z urzędu, a sam fakt okazjonalnego zażywania narkotyków przez skazanego, bez innych przesłanek, nie rodzi wątpliwości co do jego poczytalności. W związku z tym nie stwierdzono naruszenia prawa do obrony ani wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Skazanego zwolniono od kosztów sądowych, a obrońcy przyznano wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa wyznaczenia obrońcy z urzędu nie stanowi naruszenia prawa do obrony, jeśli sąd odwoławczy prawidłowo ocenił brak podstaw do wyznaczenia obrońcy, a sam fakt okazjonalnego zażywania narkotyków nie przesądza o wątpliwościach co do poczytalności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sąd odwoławczy prawidłowo ocenił brak podstaw do wyznaczenia obrońcy z urzędu. Sam fakt okazjonalnego zażywania narkotyków przez skazanego, bez innych przesłanek, nie rodzi wątpliwości co do jego poczytalności, a kwestia ta powinna być rozpatrywana w kontekście całokształtu okoliczności sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
R. J.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (9)

Główne

k.k. art. 222 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 242 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 11 § § 2

Kodeks karny

Dotyczy zbiegu przepisów ustawy.

Pomocnicze

k.p.k. art. 79 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania karnego

Określa sytuacje, w których obrona jest obowiązkowa, w tym gdy istnieją wątpliwości co do poczytalności oskarżonego.

k.p.k. art. 202 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, w tym sądowo-psychiatrycznej.

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 10

Kodeks postępowania karnego

Wskazuje na bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym brak obrońcy, gdy jego udział był obowiązkowy.

k.p.k. art. 450 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Określa obowiązek obecności obrońcy na rozprawie odwoławczej.

k.p.k. art. 624 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy zwolnienia skazanego od kosztów sądowych.

Dz. U. z 2013 r., poz. 461 art. 14 § § 3 pkt 1 w zw. z § 2 ust. 3

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

Podstawa do zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd odwoławczy prawidłowo ocenił brak podstaw do wyznaczenia obrońcy z urzędu. Sam fakt okazjonalnego zażywania narkotyków nie przesądza o wątpliwościach co do poczytalności skazanego. Ocena wątpliwości co do poczytalności powinna być dokonywana w oparciu o całość materiału dowodowego.

Odrzucone argumenty

Odmowa wyznaczenia obrońcy z urzędu naruszyła prawo skazanego do obrony. Istniały wątpliwości co do poczytalności skazanego, co wymagało dopuszczenia dowodu z opinii sądowo-psychiatrycznej i obrony obligatoryjnej.

Godne uwagi sformułowania

kasacja jako oczywiście bezzasadna nie sposób się zgodzić podnoszone przez skazanego okoliczności co do jego leczenia uzależnienia nie zostały w żaden sposób chociażby uprawdopodobnione sam fakt sporadycznego zażywania przez skazanego narkotyków, skądinąd zdecydowanie przeceniany przez obrońcę, nie przesądza o istnieniu wątpliwości co do jego poczytalności

Skład orzekający

Rafał Malarski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek do wyznaczenia obrońcy z urzędu w sprawach karnych, zwłaszcza w kontekście wątpliwości co do poczytalności i leczenia uzależnień."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i oceny sądu pierwszej instancji oraz sądu odwoławczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie dotyczy ważnego aspektu prawa karnego procesowego – prawa do obrony i roli obrońcy z urzędu. Choć nie zawiera przełomowych wniosków, stanowi przykład praktycznej interpretacji przepisów.

Kiedy sąd musi wyznaczyć obrońcę z urzędu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II KK 366/13 POSTANOWIENIE Dnia 30 stycznia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Rafał Malarski na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 kpk po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 30 stycznia 2014 r., sprawy R. J. skazanego z art. 222 § 1 k.k. w zb. z art. 242 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 kk z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę, od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 15 lipca 2013 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 4 września 2012 r., p o s t a n o w i ł: 1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2) zwolnić skazanego od kosztów sądowych za postępowanie kasacyjne; 3) zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. K. - Kancelaria Adwokacka - kwotę 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa i 80/100), zawierającą 23 % VAT, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - sporządzenie i wniesienie kasacji. UZASADNIENIE 2 Sąd Rejonowy, wyrokiem z dnia 4 września 2012 r., skazał R. J. za czyn z art. 222 § 1 k.k. w zb. z art. 242 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd Okręgowy w W., po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2013 r. apelacji skazanego, utrzymał w mocy wyrok Sądu pierwszej instancji, uznając ten środek odwoławczy za oczywiście bezzasadny. Kasację od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego złożył obrońca skazanego, podnosząc w niej zarzuty naruszenia art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 202 § 1 k.p.k. oraz art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym. Podzielić w tym zakresie należy w pełni treść odpowiedzi prokuratora na kasację. Obydwa zarzuty kasacji sprowadzają się w zasadzie do zakwestionowania decyzji Sądu ad quem dotyczącej odmowy wyznaczenia skazanemu w postępowaniu odwoławczym obrońcy z urzędu. Zdaniem autora skargi, w okolicznościach niniejszej sprawy, w szczególności ze względu na fakt zażywania przez skazanego narkotyków oraz podejmowanego przez niego leczenia z tym związanego, zachodziły wątpliwości co do poczytalności skazanego, skutkujące konieczność dopuszczenia dowodu z opinii sądowo-psychiatrycznej oraz obronę obligatoryjną. W związku z tym Sąd odwoławczy, odmawiając przeprowadzenia takiego dowodu oraz wyznaczenia skazanemu obrońcy z urzędu, dopuścił się obrazy art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 202 § 1 k.p.k. W konsekwencji w sprawie dojść miało do naruszenia prawa skazanego do obrony i wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., albowiem w sytuacji opisanej w art. 79 § 1 k.p.k. skazany nie był reprezentowany przez obrońcę, którego obecność na rozprawie odwoławczej była obowiązkowa (art. 450 § 1 k.p.k.). Z takim stanowiskiem skarżącego nie sposób się zgodzić. Sąd odwoławczy rozpoznał negatywnie wniosek skazanego o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu, decyzję tę w sposób wystarczający uzasadniając. Stanowisko Sądu ad quem w tym zakresie zasługuje na pełną akceptację. Podkreślić należy, że podnoszone przez skazanego okoliczności co do jego leczenia uzależnienia nie zostały w żaden 3 sposób chociażby uprawdopodobnione. Sam fakt zażywania przez skazanego narkotyków, i to okazjonalnego, w sytuacji gdy w toku postępowania nie było żadnych podstaw do kwestionowania jego poczytalności, nie prowadzi automatycznie do zaistnienia wątpliwości co do jego stanu psychicznego, a kwestię tę rozpatrywać należy w kontekście wszystkich okoliczności sprawy. Ocena, czy istnieją wątpliwości co do poczytalności oskarżonego, powinna być dokonywana w oparciu o całość materiału dowodowego i wszelkie okoliczności sprawy. Przedstawiony powyżej pogląd jest ugruntowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. postanowienia SN: z dnia 20 czerwca 2013 r., sygn. V KK 81/13, Lex nr 1328046; z dnia 26 marca 2013 r., sygn. III KK 432/12, Lex nr 1311646 wraz z powołanym w tym judykacie orzecznictwem). W związku z tym sam fakt sporadycznego zażywania przez skazanego narkotyków, skądinąd zdecydowanie przeceniany przez obrońcę, nie przesądza o istnieniu wątpliwości co do jego poczytalności. Stąd zarzuty kasacji nie mogły zostać uwzględnione. Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k., skazanego zwolniono od kosztów postępowania kasacyjnego. Na rzecz obrońcy skazanego z urzędu, adw. M. K., zasądzono kwotę 442,80 zł, powiększoną o podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie przedmiotowej kasacji zgodnie z § 14 ust. 3 pkt 1 w zw. z § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI