II KK 355/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Rejonowego i umorzył postępowanie z powodu podwójnego ukarania za ten sam czyn.
Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku Sądu Rejonowego, który skazał P. K. za nieopłacanie składek. Okazało się, że sprawa była już wcześniej prawomocnie zakończona innym wyrokiem nakazowym za ten sam czyn. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie, stwierdzając rażące naruszenie prawa procesowego.
Sąd Rejonowy w P. wydał wyrok nakazowy wobec P. K. za nieopłacanie składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w okresie od maja 2015 r. do maja 2016 r. na kwotę 17.124,86 zł. Wyrok ten uprawomocnił się. Następnie, w innej sprawie, Sąd Rejonowy ponownie wydał wyrok nakazowy za ten sam czyn, który również się uprawomocnił. Prokurator Generalny wniósł kasację od drugiego wyroku, wskazując na rażące naruszenie prawa procesowego, polegające na ponownym rozpoznaniu i skazaniu za ten sam czyn, za który sprawca został już prawomocnie ukarany. Sąd Najwyższy podzielił argumentację kasacji, stwierdzając, że doszło do złamania zasady ne bis in idem (nie można być karanym dwa razy za ten sam czyn). Uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie, obciążając kosztami Skarb Państwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jest to rażące naruszenie prawa procesowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że prowadzenie dwóch równoległych postępowań za ten sam czyn i wydanie dwóch prawomocnych wyroków stanowi naruszenie zasady ne bis in idem i prowadzi do podwójnej odpowiedzialności karnej za ten sam czyn.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku i umorzenie postępowania
Strona wygrywająca
Skarb Państwa (koszty postępowania)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. K. | osoba_fizyczna | ukaranym |
Przepisy (9)
Główne
u.ś.o.z. art. 193 § pkt 3
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Czyn polegający na niedopełnieniu obowiązku opłacania składek.
k.p.s.w. art. 5 § § 1 pkt 8
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Umorzenie postępowania w przypadku, gdy czyn został już prawomocnie osądzony.
k.p.s.w. art. 104 § § 1 pkt 7
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Bezwzględna przyczyna odwoławcza - rozpoznanie sprawy, która była już prawomocnie osądzona.
Pomocnicze
k.p.s.w. art. 5 § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Podstawa do uchylenia wyroku i umorzenia postępowania.
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Tryb rozpoznawania kasacji na posiedzeniu.
u.s.u.s. art. 98 § ust. 1 pkt 1 a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.
u.p.z.i.i.r.p. art. 122 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
k.w. art. 9 § § 2
Kodeks wykroczeń
Podstawa do wymierzenia kary grzywny.
k.w. art. 24 § § 1 i 3
Kodeks wykroczeń
Podstawa do wymierzenia kary grzywny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Równoległe prowadzenie dwóch postępowań za ten sam czyn. Wydanie drugiego wyroku nakazowego po uprawomocnieniu się pierwszego wyroku za ten sam czyn. Naruszenie zasady ne bis in idem. Zastosowanie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w. w zw. z art. 104 § 1 pkt 7 k.p.s.w.
Godne uwagi sformułowania
w obrocie prawnym funkcjonują niezależnie od siebie dwa prawomocne wyroki dotyczące tego samego czynu, tej samej osoby, która poniosła podwójną odpowiedzialność karną za to samo wykroczenie. wynikające z idei demokratycznego państwa prawnego (...) przywrócenie stanu zgodnego z prawem (...) powinno nastąpić w tej fazie, w której zaistniało naruszenie prawa
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
przewodniczący
Andrzej Ryński
sprawozdawca
Barbara Skoczkowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie zasady ne bis in idem w postępowaniu wykroczeniowym, konieczność umorzenia postępowania w przypadku podwójnego ukarania za ten sam czyn."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy dwa postępowania za ten sam czyn zakończyły się prawomocnymi wyrokami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie podstawowych zasad procesowych, takich jak zakaz podwójnego karania za ten sam czyn, i jak Sąd Najwyższy interweniuje w celu przywrócenia porządku prawnego.
“Podwójnie ukarany za to samo wykroczenie: Sąd Najwyższy uchyla wyrok i umarza postępowanie.”
Dane finansowe
WPS: 17 124,86 PLN
grzywna: 4000 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II KK 355/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 listopada 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca) SSN Barbara Skoczkowska Protokolant Anna Janczak w sprawie P. K. ukaranego z art. 193 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i inne po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu - w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 16 listopada 2017 roku kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść ukaranego od wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 14 października 2016 r., uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w. w zw. z art. 104 § 1 pkt 7 k.p.s.w. umarza postępowanie w sprawie, a kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w P.wyrokiem nakazowym z dnia 14 października 2016 r., uznał obwinionego P. K. za winnego tego, że w okresie od maja 2015 r. do maja 2016 r. nie dopełnił obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za siebie i za zatrudnionych pracowników w przewidzianym przepisami terminie w łącznej w kwocie 17.124,86 zł wraz z odsetkami liczonymi na dzień 5 lipca 2016 r. oraz kosztami upomnienia i kosztami egzekucyjnymi, tj. o czyn z art. 193 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2014 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, art. 98 ust. 1 pkt 1 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i za to na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wymierzył mu karę grzywny w wysokości 4000 zł. Wyrok ten nie został zaskarżony przez obwinionego i uprawomocnił się z dniem 10 listopada 2016 r. Kasację od tego wyroku wniósł na korzyść ukaranego Prokurator Generalny w oparciu o art. 110 § 1 k.p.s.w. Na podstawie art. 111 k.p.s.w., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.s.w. zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w. Naruszenie to miało polegać na rozpoznaniu sprawy przez Sąd Rejonowy w P. i wydaniu w dniu 14 października 2016 r. wyroku nakazowego wobec obwinionego P.K., podczas gdy równolegle toczyło się przed Sądem Rejonowym w P. postępowanie wobec wymienionego obwinionego o ten sam czyn, które zostało zakończone wydaniem w dniu 7 września 2016 roku wyroku nakazowego - co w konsekwencji stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.s.w. W konkluzji Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku i umorzenie postępowania w sprawie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna w rozumieniu art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.s.w. i należało uwzględnić ją w całości na posiedzeniu. Analiza akt spraw o sygn. 674/16 oraz 675/16 dowodzi jednoznacznie, że w Sądzie Rejonowym w P.w dniu 18 lipca 2016 r. złożono dwa niezależne wnioski o ukaranie P. K. za ten sam czyn, stanowiący wykroczenie z art. 193 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2014 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, art. 98 ust. 1 pkt 1 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wyrokiem nakazowym z dnia 7 września 2016 r., sygnatura akt 675/16 Sąd Rejonowy obwinionego P. K. uznał za winnego tego, że w okresie od maja 2015 r. do maja 2016 r. nie dopełnił obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za siebie i za zatrudnionych pracowników w przewidzianym przepisami terminie w łącznej w kwocie 17.124,86 zł wraz z odsetkami liczonymi na dzień 5 lipca 2016 r. oraz kosztami upomnienia i kosztami egzekucyjnymi, tj. o czyn z art. 193 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2014 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, art. 98 ust. 1 pkt 1 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i za to na podstawie art. 193 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zw. z art. 9 § 2 k.w. w zw. z art. 24 § 1 i 3 k.w. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 1000 zł oraz obciążył kosztami postępowania. Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się z dniem 20 października 2016 r. Pomimo tego faktu, Sąd Rejonowy w P. wyrokiem nakazowym z dnia 14 października 2016 r., w sprawie o sygn. akt 674/16, uznał ponownie P. K. winnego tego samego wykroczenia, co też trafnie podniesiono w kasacji. Analiza akt obydwu postępowań wskazuje jasno, że przeciwko D. K. równolegle prowadzono dwa postępowania obejmujące to samo wykroczenie, a w rezultacie w obrocie prawnym funkcjonują niezależnie od siebie dwa prawomocne wyroki dotyczące tego samego czynu, tej samej osoby, która poniosła podwójną odpowiedzialność karną za to samo wykroczenie. Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela pogląd prawny wyrażony w jednym z orzeczeń Sądu Najwyższego, który w postanowieniu z dnia 26 września 2002 r. wskazał, że „jeżeli dojdzie do złamania zasady, że "ten sam czyn stanowić może tylko jedno wykroczenie" i w różnych postępowaniach sprawca zostanie prawomocnie ukarany za dwa lub więcej wykroczeń, zamiast za jedno wykroczenie wyczerpujące znamiona wykroczeń zawarte w dwóch lub więcej przepisach ustawy, to wynikające z idei demokratycznego państwa prawnego (art. 2 i 7 Konstytucji RP) przywrócenie stanu zgodnego z prawem - możliwe w drodze umorzenia postępowania zakończonego orzeczeniem, które uprawomocniło się później - powinno nastąpić w tej fazie, w której zaistniało naruszenie prawa (a zatem w postępowaniu rozpoznawczym, uruchomionym w wyniku nadzwyczajnego środka zaskarżenia, nie zaś w postępowaniu wykonawczym)” (zob. postanowienie SN z dnia 26 września 2002 r., sygn. akt I KZP 22/02, OSNKW 2002, z. 11-12, poz. 107). Orzeczenie Sądu Rejonowego w P. z dnia 14 października 2016 r., zapadło niewątpliwie z rażącym naruszeniem przepisu art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w., mającym istotny wpływ na jego treść, albowiem w przedstawionym układzie procesowym zostało wydane po wyroku z dnia 7 września 2016 r. wydanym w sprawie 675/16 i uprawomocniło się później od tego orzeczenia. Mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności, Sąd Najwyższy na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w. w zw. z art. 104 § 1 pkt 7 k.p.s.w., uchylił zaskarżony kasacją wyrok i umorzył postępowanie w sprawie, a kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa, stosownie do art. 118 § 2 k.p.s.w . kc
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI