II KK 354/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację obrońcy skazanego R. M. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Radomiu. Oba sądy niższych instancji skazały K. K. i R. M. za popełnienie czynu z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 280 § 2 k.k. i in. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę, stwierdził z urzędu, poza zarzutami kasacji, rażące naruszenie przepisów postępowania, mieszczące się w katalogu wskazanym w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Dotyczyło to także skazanego K. K., który nie wywiódł kasacji. Uchybienie miało miejsce przed sądem pierwszej instancji, a sąd odwoławczy nie dokonał należytej kontroli w tym zakresie. Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 80 k.p.k. oskarżony musi mieć obrońcę w postępowaniu przed sądem okręgowym, jeżeli zarzucono mu zbrodnię, a udział obrońcy w rozprawie głównej jest obowiązkowy. W niniejszej sprawie, po wznowieniu przewodu sądowego i odroczeniu rozprawy, obrońca obu oskarżonych nie stawił się na kolejnym terminie, a sąd prowadził rozprawę dalej, ujawniając dokumenty, zamykając przewód sądowy i udzielając głosu stronom. Nieobecność obrońcy w tym kluczowym etapie, mimo że jego udział był obligatoryjny, stanowiła naruszenie prawa do obrony. Z tego powodu Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Radomiu, nakazując ponowne procedowanie zgodnie z treścią art. 80 k.p.k.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie art. 80 k.p.k. w kontekście prawa do obrony i bezwzględnych przyczyn odwoławczych (art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.). Podkreślenie obowiązku udziału obrońcy w rozprawie głównej, nawet po jej wznowieniu.
Dotyczy spraw, w których zarzucono zbrodnię i postępowanie toczy się przed sądem okręgowym.
Zagadnienia prawne (1)
Czy naruszenie art. 80 k.p.k. (obowiązek posiadania obrońcy w postępowaniu przed sądem okręgowym w sprawach o zbrodnię) stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie art. 80 k.p.k. w sytuacji, gdy zarzucono oskarżonemu zbrodnię, a obrońca nie brał udziału w rozprawie głównej, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że udział obrońcy jest obowiązkowy w postępowaniu przed sądem okręgowym, gdy zarzucono zbrodnię. Rozprawa główna obejmuje wszystkie jej etapy, aż do ogłoszenia wyroku. Brak obrońcy w kluczowych momentach, takich jak ujawnienie dowodów, zamknięcie przewodu sądowego i udzielenie głosu stronom, stanowi rażące naruszenie prawa do obrony i jest podstawą do uchylenia wyroku na podstawie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. M. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| K. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (13)
Główne
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 10 - stwierdzenie z urzędu uchybienia stanowiącego bezwzględną przyczynę odwoławczą.
k.p.k. art. 80
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek posiadania obrońcy w postępowaniu przed sądem okręgowym, gdy zarzucono zbrodnię. Udział obrońcy jest obowiązkowy w rozprawie głównej.
k.k. art. 13 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 280 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 157 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
Pomocnicze
k.p.k. art. 435
Kodeks postępowania karnego
w zw. z art. 536 k.p.k. - rozszerzenie skutków kasacji na inne osoby.
k.p.k. art. 381
Kodeks postępowania karnego
Rozpoczyna się od wywołania sprawy.
k.p.k. art. 418
Kodeks postępowania karnego
Kończy się wydaniem wyroku.
k.p.k. art. 406 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zamknięcie przewodu sądowego i udzielenie głosu stronom.
k.p.k. art. 411 § 1
Kodeks postępowania karnego
Ogłoszenie wyroku w trakcie rozprawy głównej.
k.p.k. art. 418a
Kodeks postępowania karnego
Ogłoszenie wyroku w trakcie rozprawy głównej.
k.p.k. art. 405 § 2
Kodeks postępowania karnego
Ujawnienie dokumentów i protokołów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 80 k.p.k. poprzez prowadzenie rozprawy bez udziału obowiązkowego obrońcy.
Odrzucone argumenty
Kasacja obrońcy R. M. zarzucała naruszenie prawa materialnego (art. 280 § 2 k.k.) i procesowego. Sąd Najwyższy uwzględnił sprawę z urzędu z powodu naruszenia proceduralnego.
Godne uwagi sformułowania
uchyla zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Radomiu wobec R. M., a na podstawie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 435 k.p.k. także wobec K. K. i sprawę obu oskarżonych przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Radomiu • poza zarzutami kasacji (...) stwierdzenie z urzędu (...) uchybienia mieszczącego się w katalogu wskazanym w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. • obrońca nie może jednak, co oczywiste, brać udziału w fazie wyrokowania, a zatem ostatnim momentem rozprawy, w której może brać udział w rozprawie w rozumieniu art. 80 k.p.k. jest chwila, w której sąd ogłasza, że udaje się na naradę nad wyrokiem • nie ma żadnego znaczenia to, że obrońca obu oskarżonych stanowisko końcowe przedstawił na terminie rozprawy w dniu 12 stycznia 2022 r. (...), albowiem po terminie tej rozprawy doszło do wznowienia przewodu sądowego i prowadzenia rozprawy w dalszym ciągu
Skład orzekający
Jarosław Matras
przewodniczący-sprawozdawca
Marek Pietruszyński
członek
Zbigniew Puszkarski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 80 k.p.k. w kontekście prawa do obrony i bezwzględnych przyczyn odwoławczych (art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.). Podkreślenie obowiązku udziału obrońcy w rozprawie głównej, nawet po jej wznowieniu."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których zarzucono zbrodnię i postępowanie toczy się przed sądem okręgowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak fundamentalne naruszenie proceduralne, jakim jest brak obowiązkowego obrońcy, może doprowadzić do uchylenia wyroków nawet po prawomocnym zakończeniu postępowania. Podkreśla wagę prawa do obrony w polskim systemie prawnym.
“Sąd Najwyższy uchyla wyrok z powodu błędu formalnego: brak obrońcy kosztował skazanych lata wolności.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.