II KK 352/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok nakazowy Sądu Rejonowego i uniewinnił obwinionego od zarzutu braku maseczki, stwierdzając, że przepis prawa materialnego nie mógł stanowić podstawy odpowiedzialności za czyn popełniony przed jego wejściem w życie.
Sąd Rejonowy skazał C. W. wyrokiem nakazowym za wykroczenie polegające na braku zakrycia ust i nosa w miejscu publicznym, wymierzając karę grzywny. Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł kasację, zarzucając naruszenie prawa materialnego. Sąd Najwyższy, podzielając argumentację Rzecznika, uchylił zaskarżony wyrok, wskazując, że czyn przypisany obwinionemu został popełniony przed wejściem w życie przepisu, który mógłby stanowić podstawę odpowiedzialności.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego C. W. od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w S. z dnia 23 grudnia 2020 r., sygn. akt II W (…), którym obwiniony został uznany za winnego popełnienia wykroczenia z art. 54 Kodeksu wykroczeń w związku z § 27 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. Czyn przypisany C. W. polegał na braku zakrycia ust i nosa w miejscu publicznym w dniu 22 października 2020 r. Sąd Rejonowy wymierzył mu karę grzywny w wysokości 300 zł, a orzeczenie uprawomocniło się 7 stycznia 2021 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, wskazując, że czyn przypisany obwinionemu nie wyczerpywał znamion wykroczenia, ponieważ został popełniony przed wejściem w życie przepisów, które mogłyby stanowić podstawę odpowiedzialności. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną w stopniu oczywistym. Podkreślił, że art. 54 k.w. jest przepisem blankietowym zupełnym, wymagającym wydania przepisów wykonawczych na podstawie ważnego upoważnienia ustawowego. Zwrócił uwagę, że dopiero ustawa z dnia 28 października 2020 r. (która weszła w życie 29 listopada 2020 r.) upoważniła Radę Ministrów do ustanowienia powszechnego nakazu zakrywania ust i nosa, a nieprzestrzeganie tego nakazu zostało uznane za wykroczenie w dodanym art. 116 § 1a k.w. Ustawa ta nie mogła stanowić podstawy odpowiedzialności za czyn popełniony 22 października 2020 r. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok nakazowy i uniewinnił C. W., obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, nie można przypisać odpowiedzialności za czyn popełniony przed wejściem w życie przepisu, który stanowi podstawę odpowiedzialności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 54 k.w. jest przepisem blankietowym, który wymagał wydania przepisów wykonawczych. Dopiero ustawa z dnia 28 października 2020 r. wprowadziła upoważnienie do wydania rozporządzenia nakładającego obowiązek zakrywania ust i nosa oraz sankcję za jego nieprzestrzeganie (art. 116 § 1a k.w.). Ponieważ czyn został popełniony przed wejściem w życie tej ustawy, nie mógł stanowić podstawy odpowiedzialności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku nakazowego i uniewinnienie
Strona wygrywająca
C. W.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. W. | osoba_fizyczna | obwiniony/skazany |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | skarżący (kasacja na korzyść) |
Przepisy (7)
Główne
k.w. art. 54
Kodeks wykroczeń
Przepis blankietowy zupełny, wymagający wydania przepisów wykonawczych na podstawie ważnego upoważnienia ustawowego.
Pomocnicze
Rozporządzenie Rady Ministrów art. 27 ust. 1 pkt 2 lit. a
Nie mogło stanowić podstawy odpowiedzialności za czyn popełniony przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 października 2020 r.
Ustawa o zmianie niektórych ustaw w związku z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym związanym z wystąpieniem COVID-19 art. 116 § 1a
Dodany przepis wprowadzający sankcję za nieprzestrzeganie nakazu zakrywania ust i nosa, wszedł w życie po dacie popełnienia czynu.
k.p.k. art. 535 § 5
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do rozpoznania kasacji na posiedzeniu bez udziału stron.
k.p.k. art. 537 § 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do uchylenia wyroku i uniewinnienia w przypadku oczywistej niesłuszności ukarania.
k.p.w. art. 112
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Zastosowanie przepisów k.p.k. do postępowania w sprawach o wykroczenia.
k.p.w. art. 119 § 2 pkt 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Podstawa do obciążenia Skarbu Państwa kosztami postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czyn przypisany obwinionemu został popełniony przed wejściem w życie przepisu, który mógłby stanowić podstawę jego odpowiedzialności. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. nie mogło stanowić podstawy odpowiedzialności za czyn popełniony przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 października 2020 r.
Godne uwagi sformułowania
art. 54 k.w. ma charakter przepisu blankietowego zupełnego Trafnie podniósł skarżący, że dopiero z chwilą wejścia w życie ustawy z 28 października 2020 r. [...] Rada Ministrów uzyskała upoważnienie do ustanowienia w rozporządzeniu powszechnego nakazu zakrywania ust i nosa Ustawa ta siłą rzeczy nie mogła stać się podstawą odpowiedzialności obwinionego za czyn popełniony 22 października 2020 r.
Skład orzekający
Jarosław Matras
przewodniczący
Rafał Malarski
sprawozdawca
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności za wykroczenia w okresie pandemii COVID-19, w szczególności kwestii vacatio legis i przepisów blankietowych."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego okresu i stanu prawnego związanego z pandemią COVID-19.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku noszenia maseczek w czasie pandemii i pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie zasad vacatio legis oraz prawidłowe podstawy prawne nakładanych obowiązków.
“Czy można było dostać mandat za brak maseczki przed wejściem w życie przepisów? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt II KK 352/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 września 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Rafał Malarski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek Protokolant Anna Janczak w sprawie C. W. ukaranego z art. 54 k.w. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 5 k.p.k.), w dniu 21 września 2021 r., kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 23 grudnia 2020 r., sygn. akt, II W (…) I. uchyla zaskarżony wyrok nakazowy i uniewinnia C. W.; II. obciąża Skarb Państwa kosztami postępowania w sprawie. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w S., wyrokiem nakazowym z 23 grudnia 2020 r., uznał C. W. za winnego popełnienia wykroczenia z art. 54 k.w. w zw. z § 27 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Rady Ministra z 9 października 2020 r. (Dz.U. poz. 1758 ze zm.) polegającego na tym, że 22 października 2020 r. w miejscu publicznym nie miał zakrytych ust i nosa przy pomocy odzieży lub jej części, maski, maseczki, przyłbicy albo kasku ochronnego, o którym mowa w art. 40 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, i za to wymierzył mu karę grzywny w wysokości 300 zł. Orzeczenie to uprawomocniło się 7 stycznia 2021 r. Powyższy wyrok nakazowy zaskarżył w całości na korzyść obwinionego Rzecznik Praw Obywatelskich. Zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa materialnego, tj. art. 54 k.w. w zw. z § 27 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Rady Ministra z 9 października 2020 r., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie w sytuacji, gdy czyn przypisany C. W. nie wyczerpywał znamion tego wykroczenia, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku nakazowego i uniewinnienie obwinionego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się zasadna w stopniu oczywistym, co umożliwiło jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w. Zagadnienie prawne, które legło u podstaw kasacji, było przedmiotem wszechstronnych i wyczerpujących rozważań w wielu judykatach Sądu Najwyższego (zob. wyroki SN: z 26 marca 2021 r., II KK 40/21; z 8 kwietnia 2021 r., II KK 75/21; z 5 maja 2021 r., V KK 132/21, V KK 126/21, II KK 106/21; z 12 maja 2021 r., II KK 76/21, II KK 82/21; z 1 lipca 2021 r., IV KK 238/21). Wolno zatem mówić o istnieniu już ugruntowanej linii orzeczniczej. Podzielając w całej rozciągłości prezentowane we wskazanych wyrokach poglądy, których dokładne powtarzanie byłoby zbyteczne, a więc i w jakimś sensie nieracjonalne, należało ograniczyć się do przypomnienia, że art. 54 k.w. ma charakter przepisu blankietowego zupełnego co oznacza, że przypisanie na jego podstawie odpowiedzialności musi zostać poprzedzone ustaleniem o dopuszczeniu się naruszenia przepisów porządkowych o zachowaniu się w miejscach publicznych, które powinny zostać wydane na podstawie konkretnego, ważnego, zgodnego z prawem upoważnienia ustawowego i w granicach tego upoważnienia. Trafnie podniósł skarżący, że dopiero z chwilą wejścia w życie ustawy z 28 października 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym związanym z wystąpieniem COVID-19 (Dz.U. 2112 ze zm.), co nastąpiło 29 listopada 2020 r., Rada Ministrów uzyskała upoważnienie do ustanowienia w rozporządzeniu powszechnego nakazu zakrywania ust i nosa w określonych okolicznościach, miejscach i obiektach oraz na określonych obszarach, wraz ze sposobem realizacji tego nakazu; nieprzestrzeganie tego nakazu zostało przez ustawodawcę uznane za wykroczenie w dodanym tą ustawą art. 116 § 1a k.w. Ustawa ta siłą rzeczy nie mogła stać się podstawą odpowiedzialności obwinionego za czyn popełniony 22 października 2020 r. W tym stanie rzeczy Sądowi Najwyższemu nie pozostawało nic innego, jak tylko uchylić zaskarżony wyrok nakazowy i – stwierdzając oczywistą niesłuszność ukarania – i uniewinnić C. W. (art. 537 § 2 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w.), a kosztami postępowania w sprawie obciążyć Skarb Państwa (art. 119 § 2 pkt 1 k.p.w.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI