II KK 347/24
Podsumowanie
Sąd Najwyższy uniewinnił obwinionego od wykroczenia polegającego na braku maseczki, uznając, że w dacie orzekania czyn ten nie był już penalizowany.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku utrzymującego w mocy karę grzywny za brak maseczki. Sąd stwierdził, że choć w momencie popełnienia czynu obowiązywało rozporządzenie nakładające taki obowiązek, to w dacie orzekania przez sądy niższych instancji przepis ten został uchylony i nie obowiązywał. Zastosowanie znalazł art. 2 § 1 k.w. nakazujący stosowanie względniejszej ustawy, co doprowadziło do depenalizacji czynu. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone wyroki i uniewinnił obwinionego.
Sprawa dotyczyła wykroczenia z art. 116 § 1a k.w., polegającego na braku zakrycia ust i nosa w miejscu ogólnodostępnym w dniu 16 marca 2021 r. Obwiniony A. G. został ukarany grzywną przez Sąd Rejonowy, a następnie wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Okręgowy. Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł kasację, zarzucając rażące naruszenie prawa procesowego i materialnego, w tym art. 2 § 1 k.w. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną. Stwierdzono, że w dacie popełnienia czynu obowiązywało rozporządzenie nakładające obowiązek noszenia maseczek, jednakże przepisy te były sukcesywnie zmieniane i uchylane. W dacie orzekania przez sądy niższych instancji (wyrok nakazowy 11 maja 2021 r., wyrok Sądu Rejonowego 8 października 2021 r., wyrok Sądu Okręgowego 17 grudnia 2021 r.) wspomniany obowiązek już nie obowiązywał. Zgodnie z art. 2 § 1 k.w., w przypadku zmiany ustawy w czasie orzekania, stosuje się ustawę nową, chyba że ustawa poprzednia jest względniejsza. Sąd Najwyższy, powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, wskazał, że norma intertemporalna ma zastosowanie również do aktów wykonawczych. Ponieważ w dacie orzekania nie obowiązywał już przepis nakazujący zakrywanie ust i nosa w miejscach ogólnodostępnych, doszło do całkowitej depenalizacji czynu. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone wyroki i uniewinnił obwinionego, obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, należy zastosować art. 2 § 1 k.w. i uniewinnić sprawcę, jeśli w dacie orzekania czyn nie jest już penalizowany.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że norma intertemporalna z art. 2 § 1 k.w. ma zastosowanie również do aktów wykonawczych, które uszczegóławiają przepisy ustawowe. Skoro w dacie orzekania przez sądy niższych instancji obowiązek zakrywania ust i nosa w miejscach ogólnodostępnych nie obowiązywał, doszło do depenalizacji czynu, co skutkuje koniecznością uniewinnienia obwinionego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzającego go wyroku, uniewinnienie obwinionego
Strona wygrywająca
A. G.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. G. | osoba_fizyczna | obwiniony |
Przepisy (8)
Główne
k.w. art. 116 § 1a
Kodeks wykroczeń
Przepis blankietowy, którego treść uszczegóławiana była przez rozporządzenia Rady Ministrów dotyczące stanu epidemii.
k.w. art. 2 § 1
Kodeks wykroczeń
Norma intertemporalna, zgodnie z którą w czasie orzekania stosuje się ustawę nową, chyba że ustawa poprzednia jest względniejsza dla sprawcy. Sąd uznał, że ma zastosowanie również do aktów wykonawczych.
Pomocnicze
k.p.k. art. 535 § 5
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do rozpoznania kasacji na posiedzeniu.
k.p.w. art. 112
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.k. art. 433 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przywołany w zarzucie kasacji dotyczącej nierozpoznania apelacji przez sąd II instancji.
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
Przywołany w zarzucie kasacji dotyczącej nierozpoznania apelacji przez sąd II instancji.
k.p.w. art. 109 § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Przywołany w zarzucie kasacji dotyczącej nierozpoznania apelacji przez sąd II instancji.
k.p.w. art. 119 § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Podstawa do obciążenia Skarbu Państwa kosztami postępowania po uniewinnieniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
W dacie orzekania przez sądy niższych instancji obowiązek zakrywania ust i nosa w miejscach ogólnodostępnych nie obowiązywał z powodu uchylenia odpowiednich rozporządzeń. Zastosowanie art. 2 § 1 k.w. prowadzi do depenalizacji czynu, jeśli w czasie orzekania obowiązuje ustawa względniejsza dla sprawcy (w tym przypadku ustawa nowa, która nie penalizuje danego zachowania).
Godne uwagi sformułowania
zachowanie obwinionego nie było już zabronione pod groźbą kary w dacie orzekania przez sąd I instancji doszło do całkowitej depenalizacji przypisanego obwinionemu czynu norma intertemporalna zawarta w art. 2 § 1 k.w. znajduje zastosowanie do uregulowań epizodycznych zawartych w ustawie albo aktach wykonawczych
Skład orzekający
Zbigniew Kapiński
przewodniczący
Stanisław Stankiewicz
członek
Ryszard Witkowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja normy intertemporalnej (art. 2 § 1 k.w.) w kontekście zmian przepisów wykonawczych dotyczących obostrzeń sanitarnych oraz zasady depenalizacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu pandemii i obowiązujących wówczas przepisów wykonawczych. Może mieć znaczenie dla innych przepisów blankietowych uszczegóławianych przez akty wykonawcze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnie znanych obostrzeń pandemicznych i pokazuje, jak zmiany w prawie mogą wpływać na rozstrzygnięcia nawet po upływie pewnego czasu, co jest interesujące z perspektywy prawnej i społecznej.
“Czy brak maseczki w 2021 roku nadal jest wykroczeniem? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Sektor
inne
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN II KK 347/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lutego 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Zbigniew Kapiński (przewodniczący) SSN Stanisław Stankiewicz SSN Ryszard Witkowski (sprawozdawca) w sprawie A. G. ukaranego za wykroczenie z art. 116 § 1a k.w., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 11 lutego 2025 r. w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w. kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich wniesionej na korzyść obwinionego od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z 17 grudnia 2021 r. sygn. akt V Ka 1160/21, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z 8 października 2021 r. sygn. akt IV W 438/21 , uchyla zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie oraz poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie i uniewinnia A. G. od popełnienia przypisanego mu wykroczenia, obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania w sprawie. Stanisław Stankiewicz Zbigniew Kapiński Ryszard Witkowski UZASADNIENIE A. G. został obwiniony o to, że w dniu 16 marca 2021 r. o godzinie 13:35 w L. przy ul. K. w miejscu ogólnodostępnym nie posiadał zasłoniętych ust i nosa czym nie przestrzegał obowiązku określonego w przepisach o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, tj. o czyn z art. 116 § 1a k.w. w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii tj. o wykroczenie z art 116 § 1 pkt 3 k.w. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie wyrokiem nakazowym z 11 maja 2021 r. sygn. akt IV W 438/21, uznał obwinionego A. G. za winnego dokonania zarzuconego mu czynu wyczerpującego dyspozycję art. 116 § 1a k.w. i za to, na podstawie art. 116 § 1a k.w., wymierzył mu karę grzywny w wysokości 100 (sto) złotych. Zwolnił obwinionego od kosztów postępowania, z których poniesione wydatki przejął na rachunek Skarbu Państwa. Sprzeciwem od wyroku nakazowego obwiniony zakwestionował powyższe rozstrzygnięcie w całości. Po przeprowadzeniu rozprawy Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie wyrokiem z 8 października 2021 r. sygn. akt IV W 438/21 uznał obwinionego A. G. za winnego dokonania zarzuconego mu czynu wyczerpującego dyspozycję art. 116 § 1a k.w. i za to, na podstawie art. 116 § 1a k.w., skazał go na karę grzywny w wysokości 200 zł. Zasądził od obwinionego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 100 zł tytułem zryczałtowanych wydatków postępowania oraz 30 zł tytułem opłaty (k. 26). Po rozpoznaniu apelacji obwinionego, Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z 17 grudnia 2021 r. sygn. akt V Ka 1160/21, utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z 8 października 2021 r. sygn. akt IV W 438/21. Kasację od przedmiotowego wyroku na korzyść obwinionego wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich, zaskarżając orzeczenie w całości i zarzucając: „rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie przepisów prawa karnego procesowego to jest art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w., polegające na tym, że sąd II instancji rozpoznając apelację obwinionego, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, nie przekroczył z urzędu granic środka odwoławczego i utrzymał w mocy rażąco niesprawiedliwe orzeczenie sądu meriti , bowiem wydane z rażącym naruszeniem prawa materialnego, to jest art. 2 § 1 k.w., albowiem obwiniony został ukarany za czyn podlegający penalizacji w czasie jego popełnienia, mimo że zachowanie obwinionego nie było już zabronione pod groźbą kary w dacie orzekania przez sąd I instancji”. Podnosząc ten zarzut, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku sądu II instancji oraz wyroku sądu I instancji i uniewinnienie ukaranego Piotra Synowskiego od popełnienia przypisanego mu wykroczenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiało jej rozpoznanie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w. Bezsporną w przedmiotowej sprawie jest okoliczność, że w dacie popełnienia przez A. G. przypisanego czynu, mianowicie w dniu 16 marca 2021 r. obowiązywał nakaz zakrywania przy pomocy maseczki ust i nosa w miejscach ogólnodostępnych, w tym na drogach i placach, na terenie cmentarzy, promenad, bulwarów, miejsc postoju pojazdów, parkingów leśnych. Zgodnie z kolejnymi rozporządzeniami Rady Ministrów w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii: z dnia 1 grudnia 2020 r., ustanawiające nakaz obowiązujący do 27 grudnia 2020 r. (Dz. U. 2020 poz. 2132); z dnia 21 grudnia 2020 r., ustanawiające nakaz do 28 lutego 2021 r. (Dz. U. 2020, poz. 2316, ze zm.); z dnia 26 lutego 2021 r., ustanawiające nakaz do 28 marca 2021 r. (tekst jednolity Dz. U. 2021 poz. 447 ze zm.); z dnia 19 marca 2021 r., ustanawiające nakaz do 7 maja 2021 r. (Dz. U. 2021, poz. 512 ze zm.) – nakaz ten obowiązywał do 7 maja 2021 r. (§ 25 ust. 1 pkt 2 lit. a ww. rozporządzenia). Następnie został uchylony rozporządzeniem z dnia 6 maja 2021 r. (Dz.U. 2021 r. poz. 861.) i od 8 maja 2021 r. obowiązek zakrywania ust i nosa nie dotyczył już przestrzeni publicznej, jaką są drogi i place, teren cmentarzy, promenad, bulwarów, miejsc postoju pojazdów czy parkingów leśnych. Ograniczenia dotyczące obowiązku zakrywania ust i nosa sukcesywnie były redukowane i ustawodawca nie wprowadził ich ponownie w omawianej formie. Następnie, rozporządzeniem z dnia 6 maja 2021 r. (Dz.U. 2021 r. poz.861) nakaz ten został uchylony i od 8 maja 2021 r. obowiązek zakrywania ust i nosa nie dotyczył już przestrzeni publicznej, jaką są drogi i place, teren cmentarzy, promenad, bulwarów, miejsc postoju pojazdów czy parkingów leśnych. Trafne jest zatem spostrzeżenie skarżącego, że w dacie orzekania przez sąd okręgowy w dniu 17 grudnia 2021 r., nie obowiązywało już wspomniane rozporządzenie z dnia 1 grudnia 2020 r. ani żaden inny akt prawny ustanawiający nakaz zakrywania, przy pomocy maseczki, ust i nosa w miejscach ogólnodostępnych, jakimi są drogi i place. Tak więc już w pierwszym terminie wyrokowania przez sąd I instancji tj. wydania wyroku nakazowego w dniu 11 maja 2021 r. nakaz ten był zniesiony i nie obowiązywał ani w dniu 8 października 2021 r. ani w dniu wyrokowania przez sąd II instancji tj. 17 grudnia 2021 r. Zachowanie przypisane obwinionemu nie było już penalizowane. Nie obowiązywało już bowiem wspomniane rozporządzenie z dnia 26 lutego 2021 r. ani żaden inny akt prawny, ustanawiający nakaz zakrywania, przy pomocy maseczki, ust i nosa w miejscach ogólnodostępnych, jakimi są drogi i place. Stosownie do treści art. 2 § 1 k.w., jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia wykroczenia, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy. Trafnie w postanowieniu Sądu Najwyższego z 9 marca 2022 r. sygn. akt I KZP 12/21 wskazano, że norma intertemporalna zawarta w art. 2 § 1 k.w. znajduje zastosowanie do uregulowań epizodycznych zawartych w ustawie albo aktach wykonawczych, które uszczegóławiają przepisy ustawowe albo stanowią wypełnienie (przepisu blankietowego), jeżeli w ustawie nie zastosowano uregulowań przewidujących odmienne reguły rozstrzygające o kolizji ustaw w czasie. W zakresie uregulowanego na mocy aktu wykonawczego obowiązku zakrywania, przy pomocy maseczki, ust i nosa w miejscach ogólnodostępnych, jakimi są drogi i place, nie przewidziano regulacji wyłączających stosowanie art. 2 § 1 k.w. Wskazane okoliczności prowadzą do wniosku, że wobec zmiany przepisów rozporządzenia, które wypełniały przepis blankietowy art. 116 § 1a k.w., doszło do zmiany ustawy w rozumieniu art. 2 § 1 k.w., która na skutek braku szczegółowych unormowań kolizyjnych, doprowadziła do całkowitej depenalizacji przypisanego obwinionemu czynu, skoro w chwili orzekania przez Sąd Rejonowy nie obowiązywał już przepis nakazujący zakrywanie (przy pomocy maseczki) ust i nosa w miejscach ogólnodostępnych, w tym na drogach i placach, na terenie cmentarzy, promenad, bulwarów, miejsc postoju pojazdów, parkingów leśnych - choć obowiązywał on w chwili popełnienia przez ukaranego przypisanego mu wykroczenia. Biorąc powyższe pod uwagę, należało uchylić zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie i poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie oraz uniewinnić A. G. od popełnienia przypisanego mu wykroczenia. Konsekwencją tego rozstrzygnięcia, stosownie do treści art. 119 § 2 pkt 1 k.p.w. jest decyzja o obciążeniu Skarbu Państwa kosztami postępowania w sprawie o wykroczenie. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku. [J.J.] Stanisław Stankiewicz Zbigniew Kapiński Ryszard Witkowski [ł.n]
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę