II KK 344/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznawał kasację Dyrektora Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu – Zastępcy Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Apelacyjnego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego uniewinniający S. K. od zarzutu popełnienia zbrodni komunistycznej z art. 258 § 2 k.k. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy o IPN. Zarzuty dotyczyły udziału S. K. jako I sekretarza KC PZPR w zorganizowanym związku przestępczym mającym na celu popełnianie przestępstw, w tym przygotowanie nielegalnego wprowadzenia stanu wojennego. Kasacja podnosiła zarzuty naruszenia prawa procesowego, w tym art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. (nierozważenie zarzutów apelacyjnych) oraz art. 7 k.p.k., art. 92 k.p.k. i art. 410 k.p.k. (niezapoznanie się z aktami sprawy przez sędziego). Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając pierwszy zarzut za bezzasadny, wskazując na ograniczenia kontroli instancyjnej w przypadku apelacji na niekorzyść oskarżonego i podkreślając, że sąd odwoławczy nie mógł uwzględnić zarzutów niepodniesionych w apelacji. Drugi zarzut dotyczący naruszenia procedury przez jednego z sędziów również został uznany za niezasadny, ponieważ odroczenie rozprawy dało sędziemu wystarczająco dużo czasu na zapoznanie się z aktami, a naruszenie nie było rażące ani nie miało istotnego wpływu na treść wyroku. Sąd Najwyższy zaznaczył, że oddalenie kasacji nie oznacza aprobaty dla poglądów S. K. na temat stanu wojennego, a sam stan wojenny został wprowadzony z pogwałceniem ówczesnego porządku prawnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących granic kontroli instancyjnej w postępowaniu karnym, zwłaszcza w kontekście apelacji na niekorzyść oskarżonego oraz zasad rozpoznawania kasacji. Orzeczenie to stanowi ważny głos w dyskusji na temat odpowiedzialności karnej za działania związane z przygotowaniem i wprowadzeniem stanu wojennego, podkreślając znaczenie rygorów proceduralnych w procesie karnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i historycznej związanej ze stanem wojennym w Polsce. Interpretacja przepisów proceduralnych może być stosowana w innych sprawach karnych, ale kontekst historyczny jest unikalny.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd odwoławczy, rozpoznając apelację prokuratora na niekorzyść oskarżonego, jest zobowiązany do rozważenia zarzutów, które nie zostały w niej podniesione, a które wynikają z późniejszych analiz lub orzeczeń (np. Trybunału Konstytucyjnego)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy jest związany zakresem i kierunkiem zaskarżenia oraz zarzutami podniesionymi w środku odwoławczym. Nie może orzekać na niekorzyść oskarżonego z powodu uchybień nieobjętych zarzutami apelacji, chyba że podlegają one uwzględnieniu z urzędu (art. 434 § 1 zd. 2 k.p.k.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił gwarancyjny charakter przepisów ograniczających orzekanie na niekorzyść oskarżonego w postępowaniu odwoławczym. Interpretacja rozszerzająca tych przepisów byłaby sprzeczna z zasadą sprawiedliwego procesu. Dlatego sąd odwoławczy nie mógł uwzględnić zarzutu dotyczącego merytorycznych podstaw bezprawności stanu wojennego, który nie został podniesiony w apelacji.
Czy naruszenie przepisów postępowania karnego, polegające na zbyt późnym dołączeniu sędziego do składu orzekającego w sądzie apelacyjnym, może stanowić podstawę uwzględnienia kasacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko jeśli naruszenie jest rażące i miało istotny wpływ na treść wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć dołączenie sędziego trzy dni przed rozprawą mogło być problematyczne, to odroczenie wyroku na kolejne 7 dni dało mu wystarczająco dużo czasu na zapoznanie się z aktami. Ponadto, ze względu na ograniczenia kontroli instancyjnej w przypadku apelacji na niekorzyść oskarżonego oraz specyfikę akt sprawy (wiele dowodów nieistotnych dla konkretnego oskarżonego), naruszenie to nie było rażące ani nie miało istotnego wpływu na treść wyroku.
Czy sąd odwoławczy musi szczegółowo odnieść się do każdego dowodu wskazanego w apelacji, nawet jeśli nie prowadzi on do wniosków korzystnych dla oskarżonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd odwoławczy musi ustosunkować się do zarzutów apelacji, ale nie musi analizować każdego dowodu w oderwaniu od kontekstu zarzutów. W przypadku apelacji na niekorzyść oskarżonego, zakres analizy jest ograniczony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sąd odwoławczy nie miał obowiązku analizować wszystkich dowodów, które nie zostały podniesione w apelacji jako podstawa zarzutów. W sytuacji, gdy apelacja prokuratora skupiała się na kwestii zamiaru S. K. co do nielegalnego wprowadzenia stanu wojennego, sąd odwoławczy prawidłowo odniósł się do tej kwestii, nie analizując szczegółowo innych dowodów, które nie były objęte zarzutami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
| Prokurator Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w K. | organ_państwowy | apelujący |
| adw. A. P. | osoba_fizyczna | obrońca z urzędu |
Przepisy (27)
Główne
k.k. art. 258 § § 2
Kodeks karny
ustawa o IPN art. 2 § ust. 1
Ustawa o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
Pomocnicze
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Naruszenie polegające na zaniechaniu rozważenia wszystkich zarzutów i wniosków apelacyjnych.
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego.
k.p.k. art. 424 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 92
Kodeks postępowania karnego
Zasada uwzględniania ujawnionych okoliczności.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Zasada uwzględniania całokształtu ujawnionych okoliczności.
k.p.k. art. 521
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wniesienia kasacji.
k.p.k. art. 434 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Granice orzekania na niekorzyść oskarżonego w postępowaniu odwoławczym.
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględne przyczyny odwoławcze.
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek uwzględnienia apelacji na korzyść oskarżonego.
k.p.k. art. 118 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Ocena znaczenia czynności procesowej według treści oświadczenia.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
EKPC art. 6 § ust. 1
Europejska Konwencja Praw Człowieka
Prawo do rzetelnego procesu sądowego.
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
Zakres rozpoznania kasacji.
Konstytucja PRL art. 33 § ust. 2
Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Kompetencje Rady Państwa w zakresie stanu wojennego.
Konstytucja PRL art. 31 § ust. 1
Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Zakaz wydawania dekretów przez Radę Państwa w czasie sesji Sejmu.
MPPOiP art. 15 § ust. 1
Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych
Zakaz działania prawa wstecz.
k.k. z 1969 r. art. 1
Kodeks karny z 1969 r.
Zasada niedziałania prawa wstecz.
k.k. z 1969 r. art. 123
Kodeks karny z 1969 r.
Zamach stanu.
k.k. art. 127
Kodeks karny
Zamach stanu.
k.p.k. art. 523 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa uwzględnienia kasacji.
k.p.k. art. 411 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Odroczenie wydania wyroku.
k.p.k. art. 537 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sposób rozstrzygnięcia kasacji.
k.p.k. art. 638
Kodeks postępowania karnego
Obciążenie Skarbu Państwa kosztami postępowania.
Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm. art. 14 § ust. 2 pkt 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Wynagrodzenie za udział obrońcy z urzędu w rozprawie kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd odwoławczy nie był zobowiązany do rozważenia zarzutów niepodniesionych w apelacji prokuratora. • Naruszenie procedury przez zbyt późne dołączenie sędziego nie było rażące ani nie miało istotnego wpływu na treść wyroku. • Kasacja nie wykazała istnienia rażącego naruszenia prawa procesowego, które uzasadniałoby jej uwzględnienie.
Odrzucone argumenty
Sąd Apelacyjny nierzetelnie rozpoznał apelację, nie rozważył wszystkich zarzutów i nie ustosunkował się do nich w sposób wystarczający. • Jeden z sędziów Sądu Apelacyjnego nie zapoznał się z aktami sprawy, co stanowiło rażące naruszenie prawa procesowego. • Stan wojenny został wprowadzony z naruszeniem prawa, a S. K. miał świadomość tego faktu i brał udział w jego przygotowaniu.
Godne uwagi sformułowania
kasacja nie zasługiwała na uwzględnienie • zarzut pierwszy okazał się bezzasadny w stopniu zbliżonym do oczywistego • granice orzekania na niekorzyść oskarżonego w postępowaniu odwoławczym mają charakter gwarancyjny dla oskarżonego • nie można przyjąć, że taką próbę podjął • oddalenia kasacji, które skutkuje obecność w obrocie prawnym uniewinniającego S. K. wyroku, nie wolno w żadnej mierze rozumieć jako aprobaty dla jego poglądów na temat narzuconego Polsce w grudniu 1981 r. stanu wojennego • stan wojenny został wprowadzony z pogwałceniem ówcześnie obowiązującego porządku prawnego
Skład orzekający
Rafał Malarski
przewodniczący-sprawozdawca
Józef Dołhy
członek
Mariusz Młoczkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących granic kontroli instancyjnej w postępowaniu karnym, zwłaszcza w kontekście apelacji na niekorzyść oskarżonego oraz zasad rozpoznawania kasacji. Orzeczenie to stanowi ważny głos w dyskusji na temat odpowiedzialności karnej za działania związane z przygotowaniem i wprowadzeniem stanu wojennego, podkreślając znaczenie rygorów proceduralnych w procesie karnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i historycznej związanej ze stanem wojennym w Polsce. Interpretacja przepisów proceduralnych może być stosowana w innych sprawach karnych, ale kontekst historyczny jest unikalny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy historycznie wrażliwego okresu stanu wojennego i odpowiedzialności karnej wysokiego urzędnika państwowego. Analiza prawna dotyczy kluczowych zasad postępowania karnego, a uzasadnienie zawiera refleksje historyczne i społeczne.
“Czy Sąd Najwyższy zatwierdził uniewinnienie sekretarza PZPR w sprawie przygotowań do stanu wojennego? Kluczowe zasady procesu karnego w historycznym orzeczeniu.”
Zdanie odrębne
Sędzia uznał zarzut rażącego naruszenia art. 433 § 2 k.p.k. za zasadny, twierdząc, że Sąd Apelacyjny nierzetelnie rozpoznał apelację prokuratora, nie poddał wszechstronnej analizie wszystkich zarzutów i nie ustosunkował się do nich w sposób wystarczający. Podzielił argumentację kasacji, która wskazywała na udział S. K. w zorganizowanym związku przestępczym i jego zamiar nielegalnego wprowadzenia stanu wojennego.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.