II KK 342/24

Sąd Najwyższy2024-10-17
SNKarneprzestępstwa przeciwko mieniuWysokanajwyższy
art. 300 k.k.kasacjawierzytelnościdarowiznanieruchomośćpostępowanie karneSąd Najwyższyuzasadnienie

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego za uszczuplenie zaspokojenia wierzycieli, uznając ją za oczywiście bezzasadną z powodu błędnego sformułowania zarzutów.

Obrońca J.T. wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego utrzymującego w mocy wyrok skazujący za czyn z art. 300 § 2 k.k. Zarzucono obrazę prawa materialnego, kwestionując pokrzywdzenie wierzycieli w związku z darowizną nieruchomości. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, wskazując na jej niekasacyjny charakter i błędne sformułowanie zarzutów, które de facto kwestionowały ustalenia faktyczne, a nie naruszenie prawa materialnego przez sąd odwoławczy.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę J.T., skazanego za uszczuplenie zaspokojenia wierzycieli (art. 300 § 2 k.k.). Obrońca zarzucił Sądowi Okręgowemu obrazę prawa materialnego, argumentując, że nie wykazano pokrzywdzenia wierzycieli w momencie darowizny nieruchomości, a hipoteka i wartość nieruchomości uniemożliwiały zaspokojenie. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną. Wskazał, że zarzut naruszenia prawa materialnego przez sąd odwoławczy jest nieprawidłowo sformułowany, gdy kwestionuje się ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, które zostały zaaprobowane przez sąd drugiej instancji. Sąd Najwyższy podkreślił, że w takiej sytuacji należało zarzucić naruszenie prawa procesowego, a nie materialnego. Kasacja została oddalona na podstawie art. 535 § 3 k.p.k., a skazany został obciążony kosztami postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut naruszenia prawa materialnego przez sąd odwoławczy jest nieprawidłowo sformułowany, gdy kwestionuje ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji. W takiej sytuacji należy zarzucić naruszenie prawa procesowego, związane z wadliwą kontrolą instancyjną.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zarzut naruszenia prawa materialnego przez sąd odwoławczy jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego zastosowano niewłaściwą kwalifikację prawną lub dokonano wadliwej wykładni. Jeśli sąd odwoławczy nie usunął błędu sądu pierwszej instancji, należy zarzucić naruszenie przepisów procesowych regulujących kontrolę apelacyjną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
J.T.osoba_fizycznaskazany
A.P.osoba_fizycznawierzyciel
J. i J.G.osoba_fizycznawierzyciel
D.T.osoba_fizycznaobdarowany
Bank S.A.spółkawierzyciel hipoteczny
adw. M.C.inneobrońca z urzędu

Przepisy (7)

Główne

k.k. art. 300 § § 2

Kodeks karny

Pomocnicze

k.p.k. art. 535 § § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 637a

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 636 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 519

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 433 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 457 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kasacja obrońcy jest oczywiście bezzasadna z powodu niekasacyjnego charakteru zarzutu naruszenia prawa materialnego, który de facto kwestionuje ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji. Sąd odwoławczy nie naruszył prawa materialnego, gdyż nie dokonywał własnych ustaleń faktycznych ani wykładni przepisu art. 300 § 2 k.k. w sposób odmienny od sądu pierwszej instancji.

Odrzucone argumenty

Obrońca zarzucił obrazę prawa materialnego (art. 300 § 2 k.k.) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że zachowanie skazanego zrealizowało znamiona czynu zabronionego, mimo braku wykazania pokrzywdzenia wierzycieli i istnienia hipoteki na nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

kasacja jest oczywiście bezzasadna zarzut niekasacyjny nie kwestionował de facto ustaleń faktycznych nie można ograniczać się wyłącznie do formalnego powołania tych przepisów w zarzucie kasacji i stworzenia pozorów nieprawidłowej kontroli odwoławczej

Skład orzekający

Eugeniusz Wildowicz

sprawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Prawidłowe formułowanie zarzutów kasacyjnych, rozróżnienie między naruszeniem prawa materialnego a procesowego, dopuszczalność kwestionowania ustaleń faktycznych w kasacji."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie postępowania kasacyjnego w sprawach karnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące dopuszczalności zarzutów w kasacji, co jest niezwykle ważne dla praktyków prawa karnego, choć samo rozstrzygnięcie jest proceduralne.

Jak prawidłowo złożyć kasację? Sąd Najwyższy wyjaśnia pułapki proceduralne.

Dane finansowe

WPS: 564 500 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II KK 342/24
POSTANOWIENIE
Dnia 17 października 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Eugeniusz Wildowicz
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 17 października 2024 r.
sprawy
J.T.
skazanego z art. 300 § 2 k.k.,
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt IX Ka 1405/23,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy - Śródmieścia w Warszawie
z dnia 12 czerwca 2023 r., sygn. akt X K 903/18,
p o s t a n o w i ł
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną,
2.
zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. M.C. - Kancelaria Adwokacka w W. - kwotę 885,60 zł (słownie: osiemset osiemdziesiąt pięć złotych sześćdziesiąt groszy), w tym 23 % VAT, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie kasacji,
3.
obciążyć skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
J.T. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie z dnia 12 czerwca 2023 r., sygn. akt X K 903/18, na karę 6 miesięcy wolności za to, że w dniu 2 września 2016 r., w kancelarii notarialnej przy ul. […] w W., działając w celu udaremnienia wykonania wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi Północ, sygn. akt II C 563/09, stwierdzającego wierzytelność w kwocie 20.000 zł na rzecz A.P., objętą postanowieniem egzekucyjnym komornika J.B., sygn. akt KM […] oraz wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi Północ, sygn. akt VII GNc2476/12, stwierdzającego wierzytelność w kwocie 57.087 zł na rzecz J. i J.G., uszczuplił zaspokojenie roszczeń wierzycieli w ten sposób, że darował D.T. zagrożone zajęciem mienie, w postaci zabudowanej nieruchomości gruntowej nr (…) z obrębu […] przy ul. (…) w W., wartości nie niższej niż 564 tys. zł, tj. za czyn z art. 300 § 2 k.k.
Sąd Okręgowy w Warszawie, po rozpoznaniu apelacji obrońcy, wyrokiem z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt IX Ka 1405/23, utrzymał w mocy wyrok Sądu I instancji.
Obrońca J.T. wniósł kasację od wyroku Sądu odwoławczego, zaskarżając go w całości i zarzucając mu „obrazę przepisu prawa materialnego, tj. art. 300 § 2 k.k., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zachowanie się skazanego zrealizowało wszystkie znamiona czynu zabronionego z art. 300 § 2 k.k. podczas gdy nie wykazano, iż na dzień przeniesienia nieruchomości umową darowizny z dnia 2 września 2016 r. (k. 157), nastąpiło pokrzywdzenie wierzycieli wskazanych w akcie oskarżenia, a na przedmiotowej nieruchomości istniała hipoteka na rzecz Bank S.A, w wysokości 555788,60 zł, oraz oszacowanie nieruchomości opiewało na kwotę 564500 zł, więc nie było możliwe zaspokojenie pokrzywdzonych.”
Podnosząc powyższe, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
W pisemnej odpowiedzi na kasację obrońcy prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście bezzasadna, w związku z czym podlega rozpoznaniu i oddaleniu na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
Skarżący oparł kasację na zarzucie niekasacyjnym, ponieważ skierowanym przeciwko wyrokowi pierwszej, a nie drugiej instancji, co koliduje z treścią art. 519 k.p.k. W przedmiotowej sprawie to Sąd I instancji dokonywał wykładni art. 300 § 2 k.k. i subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod tę normę prawną. Sąd Okręgowy, w toku kontroli instancyjnej, której rezultatem było utrzymanie w mocy wyroku Sądu Rejonowego, samodzielnie nie stosował tego przepisu, gdyż nie czynił własnych ustaleń faktycznych. Tym samym nie mógł owego przepisu naruszyć. Sąd Najwyższy wielokrotnie już wskazywał, w jakich sytuacjach zachodzą warunki do postawienia Sądowi odwoławczemu zarzutu naruszenia prawa materialnego i jak prawidłowo taki zarzut sformułować.
Biorąc pod uwagę, że w kasacji zaskarżeniu podlega orzeczenie sądu
ad quem
, to jeżeli intencją skarżącego jest zasygnalizowanie wystąpienia błędu prawa materialnego, którego dopuścił się Sąd I instancji, zaś w toku postępowania odwoławczego Sąd II instancji tego błędu nie usunął (nieprawidłowo rozpoznając zarzut apelacyjny bądź, wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, niewykraczając poza granice środka odwoławczego) i utrzymał wyrok sądu
meriti
w mocy, to skarżący powinien w kasacji postawić nie zarzut naruszenia prawa materialnego, a zarzut naruszenia prawa procesowego, w związku z nieprawidłowym przeprowadzeniem kontroli instancyjnej przez Sąd II instancji.  Uczynić to może choćby poprzez przywołanie w kwalifikacji prawnej zarzutów stosownych norm regulujących zasady postępowania odwoławczego. Stawiając zarzut nieprawidłowego rozpoznania zarzutów apelacyjnych należy przy tym pamiętać, że „Wykazanie wadliwości przeprowadzonej w sprawie kontroli apelacyjnej poprzez zakwalifikowanie uchybień jako rzekomo naruszających dyspozycje art. 433 § 2 k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k. nie może ograniczać się wyłącznie do formalnego powołania tych przepisów w zarzucie kasacji i stworzenia pozorów nieprawidłowej kontroli odwoławczej (poprzez sugerowanie np. "nienależytego", "niepełnego", "niewłaściwego", "nierzetelnego", "pobieżnego" rozpoznania apelacji), jeżeli z istoty zarzutu odczytywanej z jego uzasadnienia, jednoznacznie wynika, że skarżący wyłącznie domaga się przeprowadzenia przez Sąd Najwyższy kolejnej, dublującej kontrolę apelacyjną, weryfikacji prawidłowości orzeczenia sądu pierwszej instancji bądź forsuje subiektywną interpretację wyników postępowania dowodowego” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2023 r., I KK 357/23).
Po drugie, skarżący musi mieć na uwadze, by stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego, nie kwestionował
de facto
ustaleń faktycznych. Z obrazą prawa materialnego mamy do czynienia wówczas, gdy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sąd zastosował niewłaściwą kwalifikację prawną bądź dokonał wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego albo błędnie nie zastosował danego przepisu prawa materialnego, choć powinien. Przy zarzucie obrazy prawa materialnego za punkt wyjścia przyjmuje się zatem to, co Sąd ustalił – a nie to, co, zdaniem strony, powinien był ustalić (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2023 r., III KK 511/23).
W uzasadnieniu niniejszej kasacji obrońca kwestionuje, że skazany dokonał uszczuplenia majątku lub udaremnił możliwość zaspokojenia wierzycieli, a w konkluzji sugeruje, iż w sprawie istnieją niedające się usunąć wątpliwości, które należy rozstrzygnąć na korzyść J.T.. Podważa tym samym poczynione w sprawie przez Sąd I instancji ustalenia co do faktów, które zostały zaaprobowane w pełni przez Sąd II instancji. Powyższe nie tylko jest niedozwolone na etapie postępowania kasacyjnego (o ile strona nie wykaże, że w orzeczeniu Sądu odwoławczego, na skutek naruszenia określonych przepisów, doszło do powielenia błędu sądu
meriti
), ale też, z logicznego punktu widzenia, wyklucza możliwość stawiania zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Biorąc pod uwagę niekasacyjny charakter podniesionego przez skarżącego zarzutu, kasację niniejszą należało oddalić jako oczywiście bezzasadną, stosownie – tj. na podstawie art. 637a w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. - rozstrzygając o kosztach postępowania.
Wysokość wynagrodzenia dla obrońcy z urzędu z tytułu sporządzenia i wniesienia kasacji Sąd ustalił na podstawie § 17 ust. 3 pkt 1 w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej prze adwokata z urzędu.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.
[WB]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI