II KK 342/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uniewinnił S.G. od wykroczenia polegającego na niestosowaniu się do obowiązku noszenia maseczki w czasie pandemii, uznając rozporządzenie wprowadzające ten obowiązek za wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.
S.G. został skazany wyrokiem nakazowym za wykroczenie polegające na niestosowaniu się do obowiązku noszenia maseczki oraz za nieobyczajny wybryk pod wpływem alkoholu. Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł kasację dotyczącą części skazującej za niestosowanie się do obowiązku noszenia maseczki. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylając wyrok w tej części i uniewinniając S.G., argumentując, że rozporządzenie wprowadzające obowiązek noszenia maseczek zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.
Sprawa dotyczy kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w R., który skazał S.G. za wykroczenie z art. 54 k.w. w związku z § 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2020 r. (obowiązek noszenia maseczki) oraz za nieobyczajny wybryk. Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego w części dotyczącej obowiązku noszenia maseczki, wskazując, że czyn przypisany S.G. nie wyczerpywał znamion tego wykroczenia. Sąd Najwyższy przychylił się do argumentacji Rzecznika, stwierdzając, że rozporządzenie wprowadzające obowiązek noszenia maseczek zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego (art. 92 ust. 1 Konstytucji RP) i nie mogło stanowić podstawy do wypełnienia normy blankietowej z art. 54 k.w. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił wyrok nakazowy w zaskarżonej części i uniewinnił S.G. od popełnienia przypisanego mu wykroczenia. Jednocześnie, z uwagi na fakt, że kara została orzeczona za oba wykroczenia, Sąd Najwyższy uchylił wyrok w części dotyczącej kary i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania w tym zakresie. Kosztami postępowania w części dotyczącej uniewinnienia obciążono Skarb Państwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, rozporządzenie to zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego i nie mogło stanowić podstawy prawnej do wypełnienia znamion wykroczenia z art. 54 k.w.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że nałożenie nakazów i zakazów dotyczących podstawowych praw i wolności obywatelskich może mieć miejsce jedynie w sytuacji wprowadzenia stanu nadzwyczajnego, a szczegółowe regulacje powinny znaleźć odzwierciedlenie w ustawie. Rozporządzenia w omawianym zakresie zostały wydane z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku nakazowego w zaskarżonej części i uniewinnienie od jednego wykroczenia, uchylenie wyroku w części obejmującej karę i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
S. G.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. G. | osoba_fizyczna | ukarany |
Przepisy (8)
Główne
k.w. art. 54
Kodeks wykroczeń
Norma blankietowa, która nie mogła być wypełniona przez przepisy rozporządzenia wydanego z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.
Pomocnicze
k.w. art. 140
Kodeks wykroczeń
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Tryb rozpoznania kasacji na posiedzeniu.
k.p.k. art. 537 § § 2 in fine
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do uchylenia wyroku i uniewinnienia.
k.p.w. art. 112
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Zastosowanie przepisów k.p.k. do postępowania w sprawach o wykroczenia.
Konstytucja RP art. 228 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nakładanie nakazów i zakazów w zakresie podstawowych praw i wolności obywatelskich możliwe jedynie w sytuacji wprowadzenia stanu nadzwyczajnego.
Konstytucja RP art. 228 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Szczegółowe uregulowania dotyczące ograniczeń wolności i praw człowieka powinny znaleźć odzwierciedlenie w ustawie.
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rozporządzenia wydane z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2020 r. zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. Rozporządzenie nie mogło stanowić podstawy prawnej do wypełnienia normy blankietowej z art. 54 k.w. Czyn przypisany obwinionemu nie wyczerpywał znamion wykroczenia z art. 54 k.w. w zw. z § 18 rozporządzenia.
Godne uwagi sformułowania
Rozporządzenie to nie odsyłało bowiem w swej treści do konkretnego przepisu kodeksu wykroczeń i nie określało wobec sprawcy prawnomaterialnych konsekwencji naruszenia przez niego zawartych w nim przepisów. w oczywisty sposób niedopuszczalne jest przyjęcie, że normę blankietową zawartą w art. 54 k.w. wypełniać mogły uregulowania określone w omawianym rozporządzeniu. nałożenie nakazów i zakazów w zakresie podstawowych praw i wolności obywatelskich może mieć miejsce jedynie w sytuacji wprowadzenia jednego z trzech stanów nadzwyczajnych rozporządzenia w omawianym zakresie zostały wydane z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego naruszając art. 92 ust. 1 Konstytucji RP
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
przewodniczący
Andrzej Siuchniński
sprawozdawca
Paweł Wiliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podstaw prawnych nakładania ograniczeń wolności i praw obywatelskich w drodze rozporządzeń, zwłaszcza w kontekście pandemii COVID-19."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rozporządzeniami wprowadzającymi obostrzenia pandemiczne i ich zgodności z Konstytucją RP oraz przepisami kodeksu wykroczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczące legalności obostrzeń pandemicznych i podstaw prawnych karania za ich nieprzestrzeganie jest bardzo istotne i budzi duże zainteresowanie społeczne oraz prawnicze.
“Sąd Najwyższy: Rozporządzenie o maseczkach wydane z naruszeniem prawa. Czy kary za brak maseczki były legalne?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt II KK 342/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 grudnia 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Andrzej Siuchniński (sprawozdawca) SSN Paweł Wiliński Protokolant Emilia Bieńczak w sprawie S. G. ukaranego za wykroczenia z art. 54 k.w. w zw. z § 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. 2020 poz.674) i art. 140 k.w. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 7 grudnia 2021 r., w trybie art. 535 § 5 k.p.k. kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść ukaranego od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w R. z dnia 19 czerwca 2020 r., sygn. akt II W […] 1) uchyla wyrok nakazowy w zaskarżonej części i uniewinnia S. G. od popełnienia przypisanego mu wykroczenia z art. 54 k.w. w zw. z § 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, 2) uchyla wyrok nakazowy w części obejmującej orzeczenie o karze i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w R. do ponownego rozpoznania, 3) kosztami postępowania w sprawie, w części związanej z czynem, za który S. G. został uniewinniony, obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE S.G. został obwiniony o to, że: 1) w dniu 21 kwietnia 2020 r. około godz. 10:05 w miejscowości B., P., gm. L. nie stosował się do obowiązku zakrywania ust i nosa przy pomocy odzieży lub jej części, maski, maseczki lub kasku ochronnego, tj. o wykroczenie z art. 54 k.w. w związku z § 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów' w związku z wystąpieniem stanu epidemii; 2) w dniu 21 kwietnia 2020 r. około godziny 10:05 w miejscowości B., P., gm. L., będąc pod wpływem alkoholu dopuścił się nieobyczajnego wybryku w ten sposób, że leżał na chodniku w wiacie przystankowej, tj. o wykroczenie z art. 140 k.w. Sąd Rejonowy w R. wyrokiem nakazowym z dnia 19 czerwca 2020 r., sygn. akt II W (…), uznał S. G. za winnego popełnienia zarzuconych mu wykroczeń i za to na podstawie art. 140 k.w. w zw. z art. 9 § 2 k.w. wymierzył mu karę 1 miesiąca ograniczenia wolności, polegająca na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym. Wyrok nakazowy uprawomocnił się w dniu 15 lipca 2020 r. Kasację od tego wyroku wywiódł Rzecznik Praw Obywatelskich, zaskarżając powyższe orzeczenie w części, w której Sąd uznał S. G. za winnego popełnienia czynu z art. 54 k.w. w zw. z § 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. 2020 poz. 674), na korzyść ukaranego. Skarżący zarzucił rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie prawa materialnego, to jest art. 54 k.w. w zw. z § 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. 2020 r. poz. 674), poprzez niewłaściwe jego zastosowanie w sytuacji, gdy czyn przypisany S. G. nie wyczerpywał znamion tego wykroczenia. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w R. z dnia 19 czerwca 2020 r., sygn. akt II W (…) w zaskarżonej części i uniewinnienie obwinionego od popełnienia przypisanego mu wykroczenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest oczywiście zasadna. Rację ma Rzecznik Praw Obywatelskich kwestionując w skardze kasacyjnej orzeczenie Sądu Rejonowego w R. w części skazującej S. G. za wykroczenie z art. 54 k.w. w zw. z § 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. 2020 poz. 674). Rozporządzenie to nie odsyłało bowiem w swej treści do konkretnego przepisu kodeksu wykroczeń i nie określało wobec sprawcy prawnomaterialnych konsekwencji naruszenia przez niego zawartych w nim przepisów. Ponadto w oczywisty sposób niedopuszczalne jest przyjęcie, że normę blankietową zawartą w art. 54 k.w. wypełniać mogły uregulowania określone w omawianym rozporządzeniu. W utrwalonym już orzecznictwie Sądu Najwyższego zasadnie wskazywano , że nałożenie nakazów i zakazów w zakresie podstawowych praw i wolności obywatelskich może mieć miejsce jedynie w sytuacji wprowadzenia jednego z trzech stanów nadzwyczajnych, o których mowa w przepisie art. 228 ust. 1 Konstytucji RP. Szczegółowe uregulowania dotyczące funkcjonowania organów władzy publicznej, a także reguły i zakres dokonywania tych ograniczeń wolności i praw człowieka winny natomiast, stosownie do treści art. 228 ust. 2 Konstytucji RP znaleźć odzwierciedlenie w regulacjach ustawy . Ponadto pełną aktualność zachowują wywody w uzasadnieniach licznych orzeczeń Sądu Najwyższego wskazujące, iż rozporządzenia w omawianym zakresie zostały wydane z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego naruszając art. 92 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyroki z dnia: z dnia 16 marca 2021 r., II KK 64/21, OSNK 2021, z. 4 poz. 18; z dnia 16 marca 2021 r., II KK 74/21, OSNK 2021, z. 4, poz. 19; z dnia 16 marca 2021 r., II KK 97/21; z dnia 24 marca 2021 r., II KK 48/21; z dnia 24 marca 2021 r., II KK 66/21, 26 marca 2021 r., II KK 40/21, OSNK 2021, z. 5, poz. 21; z dnia 8 kwietnia 2021 r., II KK 75/21; z dnia 26 kwietnia 2021 r., II KK 67/21, z dni 29 kwietnia 2021 r., II KK 135/21; z dnia 5 maja 2021 r., II KK 106/21; z dnia 5 maja 2021 r., II KK 121/21; z dnia 12 maja 2021 r., II KK 76/21; z dnia 12 maja 2021 r., II KK 82/21; z dnia 11 czerwca 2021r, II KK 226/21; z dnia 15 czerwca 2021r., II KK 180/21). Podzielając w pełni wyczerpującą argumentację zawartą w uzasadnieniach do wyżej wymienionych judykatów Sądu Najwyższego nie ma potrzeby szerszego jej powielania. Wobec uznania, że w sprawie będącej przedmiotem kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich, brak było podstawy prawnej wypełniającej blankiet normy sankcjonowanej z art. 54 k.w., wyrok nakazowy w zaskarżonej części (tj. dotyczącej wykroczenia z art. 54 k.w. w zw. z § 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii) należało uchylić, a obwinionego – stosownie do treści art. 537 § 2 in fine k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w. – uniewinnić od popełnienia zarzucanego mu wykroczenia. Uwzględniając przy tym okoliczność, że zaskarżonym wyrokiem została wymierzona kara zgodnie z art. 9 § 2 kw., tj. za obydwa przypisane nim S. G. wykroczenia, również w zakresie obejmującym orzeczenie o karze należało uchylić ten wyrok a sprawę przekazać Sądowi meriti do ponownego rozpoznania. W konsekwencji powyższego kosztami postępowania w niniejszej sprawie obciążono Skarb Państwa.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI