II KK 326/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku prokuratora o umorzenie śledztwa wobec A.M.K. podejrzanej o popełnienie czynu z art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 57a § 1 k.k., z powodu niepoczytalności w chwili czynu (art. 31 § 1 k.k.). Prokurator wnosił również o zastosowanie środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia jej w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. Sąd Rejonowy, po przeprowadzeniu postępowania i wysłuchaniu biegłych, umorzył postępowanie karne, ale zamiast umieszczenia w zakładzie zamkniętym, orzekł wobec podejrzanej skierowanie na leczenie psychiatryczne i odwykowe w systemie ambulatoryjnym. Wyrok ten uprawomocnił się. Prokurator Generalny wniósł kasację, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 93 k.k. i art. 94 § 1 i 2 k.k.) poprzez błędną wykładnię, która pozwoliła na zastosowanie środków ambulatoryjnych wobec osoby niepoczytalnej, oraz naruszenie przepisów procesowych (m.in. art. 354 pkt 2 k.p.k. i art. 414 § 1 k.p.k.) poprzez wydanie wyroku zamiast postanowienia, a także naruszenie art. 322 § 1 k.p.k. i art. 324 § 1 k.p.k. poprzez umorzenie postępowania przez sąd, gdy uprawniony był do tego jedynie prokurator. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną. Stwierdził, że Sąd Rejonowy błędnie zinterpretował przepisy dotyczące środków zabezpieczających, gdyż art. 94 § 1 k.k. przewiduje jedynie umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym w przypadku niepoczytalności, a skierowanie na leczenie ambulatoryjne (art. 93 k.k.) jest związane z innymi przesłankami (art. 95a § 1 i § 1a k.k., art. 97 § 1 k.k.), które nie miały zastosowania. Ponadto, sąd orzekł w niewłaściwej formie (wyrok zamiast postanowienia) i w sytuacji, gdy brak było podstaw do umorzenia postępowania przez sąd, a jedynie przez prokuratora. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących środków zabezpieczających w sprawach o niepoczytalność, prawidłowa forma orzekania w przedmiocie wniosków prokuratora, zakres kompetencji sądu i prokuratora w sprawach o niepoczytalność.
Dotyczy specyficznej sytuacji niepoczytalności sprawcy i wniosku prokuratora o umorzenie postępowania i zastosowanie środków zabezpieczających.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd może orzec środek zabezpieczający w postaci skierowania na leczenie ambulatoryjne wobec sprawcy, co do którego umorzono postępowanie z uwagi na niepoczytalność w chwili czynu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może orzec środka zabezpieczającego w postaci skierowania na leczenie ambulatoryjne wobec sprawcy, co do którego umorzono postępowanie z uwagi na niepoczytalność w chwili czynu. W takich przypadkach zastosowanie ma art. 94 § 1 k.k. przewidujący umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym, a skierowanie na leczenie ambulatoryjne jest związane z innymi przesłankami.
Uzasadnienie
Przepis art. 94 § 1 k.k. ma wyłączne zastosowanie do sprawców popełniających czyny zabronione w stanie niepoczytalności, przewidując jedynie umieszczenie w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym. Skierowanie na leczenie ambulatoryjne (art. 93 k.k.) jest związane z innymi przesłankami, np. orzeczeniem kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia.
W jakiej formie sąd powinien orzekać w przedmiocie wniosku prokuratora o umorzenie postępowania z uwagi na niepoczytalność i zastosowanie środka zabezpieczającego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd powinien orzekać w formie postanowienia, a nie wyroku, w przedmiocie wniosku prokuratora o umorzenie postępowania z uwagi na niepoczytalność i zastosowanie środka zabezpieczającego.
Uzasadnienie
Wydanie wyroku zamiast postanowienia w sytuacji rozpoznawania wniosku prokuratora o umorzenie postępowania i zastosowanie środka zabezpieczającego stanowi rażące naruszenie przepisów procesowych (art. 354 pkt 2 k.p.k. i art. 414 § 1 k.p.k.).
Kto jest uprawniony do umorzenia postępowania karnego wobec sprawcy, co do którego brak jest podstaw do zastosowania środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Do umorzenia postępowania karnego wobec sprawcy, co do którego brak jest podstaw do zastosowania środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym, uprawniony jest jedynie prokurator.
Uzasadnienie
Jeżeli po przesłuchaniu biegłych okaże się, że brak jest podstaw do zastosowania środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym, sąd powinien odmówić uwzględnienia wniosku prokuratora i przekazać sprawę prokuratorowi celem umorzenia postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. K. | osoba_fizyczna | podejrzana |
Przepisy (14)
Główne
k.k. art. 31 § § 1
Kodeks karny
Stan niepoczytalności, który wyłącza przypisanie winy i uzasadnia umorzenie postępowania.
k.k. art. 93
Kodeks karny
Ogólna norma dotycząca środków zabezpieczających, nie może stanowić samodzielnej podstawy ich stosowania w oderwaniu od innych przepisów.
k.k. art. 94 § § 1
Kodeks karny
Przewiduje orzeczenie o umieszczeniu sprawcy w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym w przypadku popełnienia czynu w stanie niepoczytalności.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do umorzenia postępowania z powodu niepopełnienia czynu lub braku podstaw do jego stwierdzenia.
k.p.k. art. 31 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Odwołanie do art. 31 § 1 k.k. w kontekście umorzenia postępowania.
k.p.k. art. 322 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy umorzenia postępowania przez prokuratora.
k.p.k. art. 324 § § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wniosku prokuratora o umorzenie postępowania i zastosowanie środka zabezpieczającego.
k.p.k. art. 354 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Określa formę orzekania sądu w przedmiocie wniosku prokuratora.
k.p.k. art. 414 § § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy orzekania sądu w przedmiocie wniosku prokuratora.
Pomocnicze
k.k. art. 95a § § 1 i § 1a
Kodeks karny
Dotyczy przesłanek skierowania na leczenie ambulatoryjne.
k.k. art. 97 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy przesłanek skierowania na leczenie ambulatoryjne.
k.p.k. art. 521 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wniesienia kasacji.
k.p.k. art. 523 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wymóg istotnego wpływu naruszenia prawa na treść orzeczenia.
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Tryb rozpoznawania kasacji na posiedzeniu w przypadku oczywistej zasadności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 93 k.k. i art. 94 § 1 k.k. przez Sąd Rejonowy, polegająca na zastosowaniu środków zabezpieczających w postaci leczenia ambulatoryjnego wobec osoby niepoczytalnej. • Naruszenie przepisów procesowych poprzez wydanie wyroku zamiast postanowienia. • Naruszenie przepisów procesowych poprzez umorzenie postępowania przez sąd, gdy uprawniony był do tego jedynie prokurator.
Godne uwagi sformułowania
kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym • rażąca obrazą przepisów prawa materialnego i procesowego • brak było podstaw prawnych do stosowania wobec podejrzanej również innego środka zabezpieczającego • nie można bowiem, bez rażącego naruszenia art. 93 k.k. i art. 94 § 1 k.k., orzec środka zabezpieczającego w postaci skierowania na leczenie ambulatoryjne wobec sprawcy czynu działającego w warunkach określonych w art. 31 § 1 k.k. • w obiegu prawnym funkcjonuje orzeczenie o umorzeniu postępowania karnego wobec A. M.K. wydane przez niewłaściwy organ i w nieprawidłowej formie.
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
przewodniczący
Eugeniusz Wildowicz
sprawozdawca
Włodzimierz Wróbel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących środków zabezpieczających w sprawach o niepoczytalność, prawidłowa forma orzekania w przedmiocie wniosków prokuratora, zakres kompetencji sądu i prokuratora w sprawach o niepoczytalność."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niepoczytalności sprawcy i wniosku prokuratora o umorzenie postępowania i zastosowanie środków zabezpieczających.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych i materialnych związanych z niepoczytalnością sprawcy, co jest istotne dla praktyków prawa karnego. Pokazuje, jak błędy formalne i interpretacyjne mogą prowadzić do uchylenia orzeczenia.
“Sąd Najwyższy koryguje błędy Sądu Rejonowego w sprawie niepoczytalności: wyrok uchylony z powodu naruszeń prawa!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.