II KK 323/14

Sąd Najwyższy2015-01-22
SAOSKarneśrodki zabezpieczająceWysokanajwyższy
kara łącznaśrodek odwykowydobrowolne poddanie się karzenaruszenie proceduryśmierć oskarżonegokasacjaSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy uchylił wyrok skazujący i umorzył postępowanie z powodu śmierci oskarżonego, stwierdzając rażące naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących stosowania środków zabezpieczających.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego, który skazał J. K. i orzekł wobec niego karę łączną pozbawienia wolności oraz umieszczenie w zakładzie leczenia odwykowego. Sąd Najwyższy uchylił wyrok, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących wysłuchania biegłych przed zastosowaniem środka zabezpieczającego. Z uwagi na śmierć oskarżonego, postępowanie zostało umorzone.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 10 września 2014 r., którym J. K. został skazany za przestępstwa z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. oraz art. 157 § 2 k.k. Sąd Rejonowy wymierzył mu karę łączną 8 miesięcy pozbawienia wolności i orzekł umieszczenie w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego na podstawie art. 96 § 1 k.k. Wyrok ten uprawomocnił się 18 września 2014 r. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie art. 387 § 2 k.p.k. oraz art. 93 k.k. w zw. z art. 96 k.k. w zw. z art. 202 § 1 k.p.k., wnosząc o uchylenie wyroku. W trakcie postępowania kasacyjnego ustalono, że J. K. zmarł 12 września 2014 r. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że zastosowanie środka zabezpieczającego z art. 96 § 1 k.k. wymaga spełnienia obowiązku z art. 93 k.k., tj. wysłuchania lekarzy psychiatrów i psychologa. W niniejszej sprawie nie dopuszczono dowodu z opinii psychologa ani nie przesłuchano psychiatrów, co stanowiło rażące naruszenie przepisów. Z uwagi na śmierć oskarżonego, Sąd Najwyższy na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. umorzył postępowanie, obciążając Skarb Państwa kosztami procesu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, zastosowanie środka zabezpieczającego określonego w art. 96 § 1 k.k. wymaga spełnienia proceduralnego obowiązku ujętego w art. 93 in fine k.k., to jest uprzedniego wysłuchania lekarzy psychiatrów oraz psychologa.

Uzasadnienie

Przepis art. 93 k.k. ma charakter normy gwarancyjnej w odniesieniu do wszystkich środków zabezpieczających. Zgoda oskarżonego na procedowanie bez wysłuchania biegłych nie ma znaczenia prawnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i umorzenie postępowania

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (koszty procesu)

Strony

NazwaTypRola
J. K.osoba_fizycznaoskarżony

Przepisy (11)

Główne

k.p.k. art. 17 § 1 pkt 5

Kodeks postępowania karnego

Śmierć oskarżonego jako negatywna przesłanka procesowa skutkująca umorzeniem postępowania.

k.p.k. art. 535 § 5

Kodeks postępowania karnego

Możliwość uwzględnienia kasacji w trybie uproszczonym.

k.k. art. 96 § 1

Kodeks karny

Środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zakładzie leczenia odwykowego.

k.k. art. 93

Kodeks karny

Obowiązek wysłuchania biegłych przed zastosowaniem środków zabezpieczających.

k.p.k. art. 387 § 2

Kodeks postępowania karnego

Wniosek o dobrowolne poddanie się karze.

k.p.k. art. 537 § 2

Kodeks postępowania karnego

Orzeczenie następcze w przypadku umorzenia postępowania.

k.p.k. art. 632 § 2

Kodeks postępowania karnego

Orzeczenie o kosztach procesu w przypadku umorzenia postępowania.

Pomocnicze

k.p.k. art. 521 § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do wniesienia kasacji.

k.k. art. 157 § 2

Kodeks karny

Przestępstwo uszkodzenia ciała.

k.k. art. 190 § 1

Kodeks karny

Przestępstwo groźby karalnej.

k.k. art. 64 § 1

Kodeks karny

Podstawa do recydywy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rażące naruszenie art. 93 k.k. poprzez niezasięgnięcie opinii biegłych psychiatrów i psychologa przed orzeczeniem środka zabezpieczającego. Naruszenie art. 387 § 2 k.p.k.

Godne uwagi sformułowania

Od dawna ugruntowane jest w judykaturze zapatrywanie prawne, że zastosowanie środka zabezpieczającego określonego w art. 96 § 1 k.k. wymaga spełnienia proceduralnego obowiązku ujętego w art. 93 in fine k.k., to jest uprzedniego wysłuchania lekarzy psychiatrów oraz psychologa, a to dlatego, iż przepis art. 93 k.k. ma charakter normy gwarancyjnej w odniesieniu do wszystkich środków zabezpieczających. Nie ma tu znaczenia, że wniosek o zastosowanie takiego środka złożył na podstawie art. 387 § 1 k.p.k. sam oskarżony. W niniejszej sprawie nie tylko nie dopuszczono dowodu z opinii biegłego psychologa, ale także - wbrew dyspozycji art. 93 in fine k.k. – nie przesłuchano biegłych lekarzy psychiatrów na rozprawie.

Skład orzekający

Małgorzata Gierszon

przewodniczący

Rafał Malarski

sprawozdawca

Eugeniusz Wildowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących stosowania środków zabezpieczających, obowiązek wysłuchania biegłych, wpływ śmierci oskarżonego na postępowanie kasacyjne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania środka zabezpieczającego w kontekście dobrowolnego poddania się karze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne wymogi proceduralne, nawet gdy oskarżony sam wnosi o określone rozwiązanie. Śmierć oskarżonego dodaje dramatyzmu i podkreśla znaczenie terminowości działań prawnych.

Nawet śmierć nie zamyka drogi do sądu: Sąd Najwyższy uchyla wyrok za błędy proceduralne.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II KK 323/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon (przewodniczący) SSN Rafał Malarski (sprawozdawca) SSN Eugeniusz Wildowicz Protokolant Ewa Oziębła w sprawie J. K. skazanego z art. 157 § 2 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 kpk w dniu 22 stycznia 2015 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 10 września 2014 r., uchyla zaskarżony wyrok i - na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. - umarza postępowanie, obciążając Skarb Państwa kosztami procesu. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w W., wyrokiem z 10 września 2014r., uwzględniając złożony na rozprawie głównej wniosek J. K. o dobrowolne poddanie się karze, skazał go za ciąg dwóch przestępstw z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. oraz za występek z art. 157 § 2 k.k., wymierzył mu karę łączną 8 miesięcy pozbawienia wolności oraz – na podstawie art. 96 § 1 k.k. – orzekł umieszczenie oskarżonego w zamkniętym 2 zakładzie leczenia odwykowego. Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się 18 września 2014 r. Kasację od wskazanego wyroku złożył w trybie art. 521 § 1 k.k. na korzyść skazanego Prokurator Generalny. Zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie art. 387 § 2 k.p.k., co doprowadziło do rażącej obrazy prawa materialnego i procesowego, to jest art. 93 k.k. w zw. z art. 96 k.k. w zw. z art. 202 § 1 k.p.k., wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi właściwemu do ponownego rozpoznania. Na etapie postępowania kasacyjnego uzyskano informację, że J. K. zmarł w dniu 12 września 2014 r. (odpis skrócony aktu zgonu wystawiony w dniu 12 grudnia 2014 r. przez kierownika Urzędu Stanu Cywilnego m. W.). Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się zasadna – i to w stopniu oczywistym, co – zważywszy na jej kierunek – pozwoliło na jej uwzględnienie w trybie przewidzianym w art. 535 § 5 k.p.k. Rozpoznaniu kasacji nie stanęła na przeszkodzie okoliczność wyłączająca ściganie w postaci śmierci skazanego (art. 529 k.p.k.). Od dawna ugruntowane jest w judykaturze zapatrywanie prawne, że zastosowanie środka zabezpieczającego określonego w art. 96 § 1 k.k. wymaga spełnienia proceduralnego obowiązku ujętego w art. 93 in fine k.k., to jest uprzedniego wysłuchania lekarzy psychiatrów oraz psychologa, a to dlatego, iż przepis art. 93 k.k. ma charakter normy gwarancyjnej w odniesieniu do wszystkich środków zabezpieczających. Nie ma tu znaczenia, że wniosek o zastosowanie takiego środka złożył na podstawie art. 387 § 1 k.p.k. sam oskarżony (zob. post. SN z 20 października 2011 r., V KK 347/11, OSNKW 2012, . 2, poz. 15; wyr. SN z 7 grudnia 2011 r., V KK 349/11, R-OSNKW 2011, poz. 2100; wyr. SN z 20 listopada 2013 r., III KK 409/13, LEX nr 1394092). W niniejszej sprawie nie tylko nie dopuszczono dowodu z opinii biegłego psychologa, ale także - wbrew dyspozycji art. 93 in fine k.k. – nie przesłuchano biegłych lekarzy psychiatrów na rozprawie. Zgoda J. K. na takie procedowanie nie miała nic do rzeczy. Dlatego Sąd Najwyższy, podzielając punkt widzenia autora kasacji, uchylił zaskarżony wyrok w całości. Wobec jednak wystąpienia negatywnej przesłanki 3 procesowej w postaci śmierci oskarżonego, o której mowa w art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., orzeczenie następcze przybrało postać umorzenia postępowania (art. 537 § 2 k.p.k.). O kosztach procesu orzeczono po myśli art. 632 pkt 2 k.p.k.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI