II KK 322/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu niższej instancji dotyczące zwrotu kosztów pomocy prawnej, wskazując na błędy proceduralne i konieczność ponownego rozpoznania sprawy.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od postanowienia Sądu Rejonowego w Z., które zasądziło od Skarbu Państwa zwrot kosztów pomocy prawnej dla uniewinnionego oskarżonego. Kasacja zarzucała błędy w wskazaniu organu odpowiedzialnego za wypłatę oraz brak uzasadnienia wysokości zasądzonej kwoty. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na niewykonalność orzeczenia z powodu błędnego wskazania jednostki wypłacającej środki.
Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść oskarżonego Dominika J. od postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia 6 września 2010 r. Sąd Rejonowy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego kwotę 6 008,89 zł tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z wyboru, po jego uniewinnieniu. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego (art. 632 pkt 2 k.p.k.) poprzez błędne wskazanie Prokuratury Rejonowej w Z. jako organu zobowiązanego do zwrotu kosztów, co czyni orzeczenie niewykonalnym, gdyż prokuratura rejonowa nie jest statio fisci Skarbu Państwa i nie posiada własnego budżetu. Dodatkowo zarzucono naruszenie prawa materialnego (§ 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.) polegające na braku uzasadnienia zasądzonej kwoty, która była trzykrotnością minimalnych kosztów obrony, bez wykazania nadzwyczajnych okoliczności. Sąd Najwyższy uznał pierwszy zarzut za zasadny, wskazując, że prokuratura rejonowa nie jest właściwym organem do wypłaty takich należności, co czyni orzeczenie niewykonalnym. W związku z tym uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Z. Sąd Najwyższy zaznaczył, że sąd zasądzający zwrot kosztów nie musi wskazywać konkretnej jednostki organizacyjnej, a kwestię tę rozstrzyga sąd pierwszej instancji w postępowaniu wykonawczym. Drugi zarzut dotyczący braku uzasadnienia wysokości kwoty został uznany za częściowo słuszny, jednak nie miał decydującego wpływu na uchylenie orzeczenia. Sąd Najwyższy wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy powinien wziąć pod uwagę obowiązujące przepisy i należycie uzasadnić wysokość zasądzonej kwoty.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest zobowiązany do wskazywania konkretnej jednostki organizacyjnej, gdyż kwestia ta może być rozstrzygnięta przez sąd pierwszej instancji w postępowaniu wykonawczym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zasądzając zwrot kosztów pomocy prawnej od Skarbu Państwa, sąd nie musi precyzować jednostki wypłacającej, ponieważ jest to kwestia wykonawcza, którą może rozstrzygnąć sąd pierwszej instancji na podstawie przepisów budżetowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
oskarżony (w zakresie możliwości otrzymania zwrotu kosztów)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Dominik J. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | strona odpowiedzialna za koszty |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca kasacji |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 632 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Błędne wskazanie organu zobowiązanego do zwrotu kosztów, co czyni orzeczenie niewykonalnym.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 marca 2010 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury art. 43 § ust. 1 pkt 1
Prokuratura rejonowa nie jest statio fisci Skarbu Państwa i nie posiada własnego budżetu, co uniemożliwia jej dokonanie wypłaty zwrotu kosztów.
Pomocnicze
k.p.k. art. 521
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wniesienia kasacji.
k.k.w. art. 3 § § 1
Kodeks karny wykonawczy
Podstawa do orzekania w postępowaniu wykonawczym.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 2 § pkt 1
Określa maksymalną wysokość opłat za czynności adwokata i wymóg uwzględnienia nakładu pracy.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 stycznia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia gospodarki finansowej i działalności inwestycyjnej sądów powszechnych
Określa dysponentów budżetu trzeciego stopnia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prokuratura rejonowa nie jest właściwym organem do wypłaty zwrotu kosztów pomocy prawnej, co czyni orzeczenie niewykonalnym.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczący braku uzasadnienia wysokości zasądzonej kwoty (uznany za wadliwie sformułowany i drugorzędny).
Godne uwagi sformułowania
zasądzając od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego określoną kwotę tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z wyboru, sąd nie jest zobowiązany do wskazywania jednostki organizacyjnej, ze środków której nastąpić ma wypłata należności. w tej bowiem kwestii decydować może sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, orzekający w postępowaniu wykonawczym na podstawie art. 3 § 1 k.k.w. prokuratura rejonowa nie jest statio fisci Skarbu Państwa
Skład orzekający
S. Zabłocki
przewodniczący
P. Hofmański
sprawozdawca
P. Mirek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, który organ jest właściwy do wypłaty zwrotu kosztów pomocy prawnej od Skarbu Państwa oraz jak należy uzasadniać wysokość zasądzonych kwot."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z wyboru po uniewinnieniu w postępowaniu karnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy istotnego z punktu widzenia praktyki prawniczej zagadnienia zwrotu kosztów postępowania, w szczególności błędów proceduralnych, które mogą prowadzić do niewykonalności orzeczenia.
“Niewykonalne postanowienie o zwrocie kosztów: Sąd Najwyższy wyjaśnia, kto płaci i jak to uzasadnić.”
Dane finansowe
WPS: 6008,89 PLN
zwrot kosztów pomocy prawnej: 6008,89 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyPOSTANOWIENIE Z DNIA 27 KWIETNIA 2011 R. II KK 322/10 Zasądzając od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego określoną kwotę tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z wyboru, sąd nie jest zo- bowiązany do wskazywania jednostki organizacyjnej, ze środków której nastą- pić ma wypłata należności. W tej bowiem kwestii decydować może sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, orzekający w postępowaniu wykonaw- czym na podstawie art. 3 § 1 k.k.w. Przewodniczący: sędzia SN S. Zabłocki. Sędziowie: SN P. Hofmański (sprawozdawca), SA (del. do SN) P. Mirek. Prokurator Prokuratury Generalnej: B. Drozdowska. Sąd Najwyższy w sprawie Dominika J., w przedmiocie kosztów po roz- poznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2011 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść oskarżonego od po- stanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia 6 września 2010 r., u c h y l i ł zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego roz- poznania Sądowi Rejonowemu w Z. 2 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia 6 września 2010 r., Sąd Rejonowy w Z. zasądził od Skarbu Państwa (kasa Prokuratury Rejonowej w Z.) kwotę 6 008,89 zł tytu- łem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata Jarosława D. oskarżonemu, uniewinnionemu od popełnienia zarzucanego mu czynu. Prokurator Generalny zaskarżył powyższe postanowienie kasacją, wnie- sioną na podstawie art. 521 k.p.k., podnosząc zarzuty rażącego i mającego istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenia prawa procesowego, to jest art. 632 pkt 2 k.p.k., polegającego na błędnym wskazaniu Prokuratury Rejonowej w Z., jako organu zobowiązanego do zwrotu Dominikowi J. kosztów ustano- wienia obrońcy z wyboru, w sytuacji gdy zgodnie z § 43 ust. 1 pkt 1 rozporzą- dzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 marca 2010 r. – Regulamin we- wnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratu- ry (Dz. U. Nr 49, poz. 296) prokuratura rejonowa nie jest statio fisci Skarbu Państwa i nie posiada własnego budżetu, w związku z czym nie może doko- nać wypłaty zwrotu kosztów, co czyni orzeczenie niewykonalnym. Ponadto Prokurator Generalny podniósł zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenia prawa materialnego – § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosz- tów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), polegającego na braku uzasadnienia zasądzenia kwoty, ustalo- nej jako 3-krotność minimalnych kosztów obrony, bez uzasadnienia tak zna- czącego zwiększenia kosztów, przy braku wykazania nadzwyczajnych oko- liczności zwiększających nakład pracy adwokata w sprawie. 3 Opierając się na powyższych zarzutach, autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Z. do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Trafny okazał się zarzut pierwszy, podniesiony zresztą na korzyść oskarżonego, a nie na jego niekorzyść, co zdaje się sugerować autor kasacji, który dąży wszak do tego, aby w ponownym rozpoznaniu wydano orzeczenie nadające się do wykona- nia, w rezultacie czego oskarżony mógłby otrzymać zwrot wydatków poniesio- nych na obronę, co obecnie, wobec treści zaskarżonego orzeczenia, nie jest możliwe. Rację ma skarżący, gdy wywodzi, że prokuratura rejonowa nie jest statio fisci Skarbu Państwa, co wynika z § 43 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 117 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 marca 2010 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych proku- ratury (Dz. U. Nr 49, poz. 296). W związku z powyższym, zasądzając na rzecz oskarżonego zwrot kosztów udzielenia mu pomocy prawnej i wskazując „kasę Prokuratury Rejonowej w Z.”, Sąd naruszył wskazane przepisy, na skutek czego orzeczenie stało się niewykonalne. Z tego też względu – w uwzględnie- niu pierwszego z zarzutów podniesionych w kasacji – zaskarżone postano- wienie podlega uchyleniu. Na marginesie Sąd Najwyższy zauważa jednak, że zasądzając od Skar- bu Państwa na rzecz oskarżonego określoną kwotę tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z wyboru, sąd nie jest zobowiązany do wskazywa- nia jednostki organizacyjnej, ze środków której nastąpić ma wypłata należno- ści. W tej bowiem kwestii decydować może sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, orzekający w postępowaniu wykonawczym na podstawie 4 art. 3 § 1 k.k.w., w oparciu o stosowne przepisy budżetowe rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 stycznia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia gospodarki finansowej i działalności inwestycyjnej sądów powszechnych (Dz. U. Nr 11, poz. 69), z których wynika, kto jest dysponentem budżetu trzeciego stopnia. Drugi z zarzutów podniesionych w kasacji Prokuratora Generalnego sformułowany został wadliwie. Z jednej bowiem strony, autor kasacji zarzuca naruszenie prawa materialnego, to jest § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności ad- wokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomo- cy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), z drugiej zaś wywodzi, że wadliwość orzeczenia sądu polega na braku „uzasadnienia zasądzenia kwoty”, co zdaje się wskazywać jednak na procesowy charakter omawianego zarzutu. Tak zarzut ten rozumiejąc, przy uwzględnieniu wywodu zawartego w uzasadnieniu kasacji, Sąd Najwyższy zauważa, że nie jest on pozbawiony słuszności, albowiem w uzasadnieniu zaskarżonego postanowie- nia rzeczywiście nie wskazano, jakie racje legły u podstaw określenia wysoko- ści kwoty zasądzonej na rzecz oskarżonego. Jednocześnie jednak nietrafne jest twierdzenie o naruszeniu normy § 2 pkt 1 powołanego wyżej rozporzą- dzenia, albowiem przepis ten wskazuje, że opłata za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego nie może przekraczać sześciokrotnej stawki mi- nimalnej określonej w przepisach Rozdziału 3 rozporządzenia; wysokość za- sądzanych kosztów musi także uwzględniać niezbędny nakład pracy obrońcy lub pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy zastępcy prawnego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., I KZP 1/11, OSNKW 2011, z. 5, poz. 38). 5 Ocena drugiego zarzutu kasacyjnego ma jednak w sprawie o tyle drugo- rzędne znaczenie, że nie on przesądził o uchyleniu zaskarżonego postano- wienia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Z. Dostrzeżenie powyższego uwarunkowania pozwala jedynie Sądowi Naj- wyższemu wskazać, iż ponownie rozpoznając wniosek obrońcy Dominika J. o zwrot kosztów zastępstwa adwokackiego, Sąd Rejonowy powinien wziąć pod uwagę obowiązujące w tej mierze przepisy prawa, a swoje stanowisko, także w zakresie wysokości zasądzonej kwoty, należycie uzasadnić. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w postanowieniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI