II KK 321/20

Sąd Najwyższy2020-12-16
SNKarnewykroczeniaŚrednianajwyższy
wykroczeniekradzieżpostępowanie nakazowekasacjaSąd Najwyższynaruszenie prawa procesowegoprzedawnienie

Sąd Najwyższy uchylił wyrok nakazowy Sądu Rejonowego z powodu rażącego naruszenia prawa procesowego, umarzając postępowanie z uwagi na błąd w ustaleniu pokrzywdzonego.

Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego, zarzucając rażące naruszenie prawa procesowego polegające na wydaniu wyroku w postępowaniu nakazowym mimo wątpliwości co do okoliczności czynu. Sąd Najwyższy uwzględnił kasację, stwierdzając, że Sąd Rejonowy nie miał podstaw do wydania wyroku nakazowego, ponieważ materiał dowodowy nie dotyczył czynu przypisanego obwinionemu, a jedynie innego wykroczenia popełnionego na szkodę innej osoby. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść obwinionego A. W. od prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Z. z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II W (…), którym obwiniony został uznany za winnego wykroczenia z art. 119 § 1 k.w. i skazany na karę jednego miesiąca ograniczenia wolności. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, polegające na wydaniu wyroku w postępowaniu nakazowym mimo wątpliwości co do okoliczności czynu i winy obwinionego, co jest sprzeczne z art. 93 § 2 k.p.s.w. Sąd Najwyższy stwierdził, że kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym. Analiza akt wykazała, że wniosek o ukaranie, na podstawie którego wydano wyrok nakazowy, dotyczył czynu popełnionego na szkodę M. S., podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy (w tym zeznania świadka U. K.) odnosił się do innego wykroczenia, popełnionego na szkodę U. K. Sąd Rejonowy, procedując w trybie nakazowym, nie dostrzegł tej rozbieżności i oparł swoje rozstrzygnięcie na błędnie załączonym wniosku. Sąd Najwyższy podkreślił, że w tej sytuacji nie było podstaw do uznania, iż okoliczności czynu nie budziły wątpliwości. Dodatkowo, Sąd Najwyższy zauważył, że czyn przypisany obwinionemu w zaskarżonym wyroku był już przedmiotem innego postępowania, w którym wydano prawomocny wyrok nakazowy z dnia 14 stycznia 2016 r. Jednakże, w związku z uchyleniem pierwszego wyroku, w obrocie prawnym pozostanie prawomocny wyrok z dnia 14 stycznia 2016 r. Sąd Najwyższy, na mocy art. 537 § 2 k.p.k., uchylił zaskarżony wyrok nakazowy i na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.s.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. umorzył postępowanie, wskazując również, że karalność czynu ustała przed zmianą przepisów dotyczącą przedawnienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wydanie wyroku nakazowego jest możliwe tylko wtedy, gdy okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że w analizowanej sprawie Sąd Rejonowy nie miał podstaw do wydania wyroku nakazowego, ponieważ materiał dowodowy nie potwierdzał czynu przypisanego obwinionemu, a jedynie inny czyn popełniony na szkodę innej osoby. Wskazuje to na brak pewności co do okoliczności i winy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku nakazowego i umorzenie postępowania

Strona wygrywająca

obwiniony A. W.

Strony

NazwaTypRola
A. W.osoba_fizycznaobwiniony
Prokurator Generalnyorgan_państwowyskarżący
M. S.osoba_fizycznapokrzywdzony (w wyroku nakazowym)
U. K.osoba_fizycznapokrzywdzony (w materiale dowodowym)
Skarb Państwaorgan_państwowyobciążony kosztami

Przepisy (6)

Główne

k.p.s.w. art. 93 § § 2

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Orzekanie w postępowaniu nakazowym może nastąpić jedynie wtedy, gdy okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.

k.p.s.w. art. 5 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

pkt 4 - brak podstaw do wszczęcia postępowania lub konieczność jego umorzenia.

k.w. art. 45 § § 1

Kodeks wykroczeń

Określa przedawnienie karalności wykroczenia.

Pomocnicze

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Możliwość rozpoznania kasacji na posiedzeniu bez udziału stron w przypadku oczywistej zasadności.

k.p.k. art. 537 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Umorzenie postępowania przez Sąd Najwyższy.

k.p.k. art. 638

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Rejonowy wydał wyrok nakazowy mimo braku pewności co do okoliczności czynu i winy obwinionego. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dotyczył czynu przypisanego obwinionemu we wniosku o ukaranie. Wniosek o ukaranie został błędnie załączony do akt sprawy.

Godne uwagi sformułowania

wymóg ten nie został spełniony, ponieważ czyn zarzucony A. W. [...] nie miał żadnego oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym Sąd Rejonowy w Z. nie miał podstaw do uznania, iż spełniony został wymóg określony w art. 93 § 2 k.p.s.w., by okoliczności opisanego we wniosku o ukaranie czynu nie budziły wątpliwości.

Skład orzekający

Andrzej Stępka

przewodniczący-sprawozdawca

Małgorzata Gierszon

członek

Eugeniusz Wildowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Naruszenie procedury nakazowej w sprawach o wykroczenia, błędy w ustaleniu pokrzywdzonego i związku wniosku z dowodami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i błędów Sądu Rejonowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak poważne błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia wyroku, nawet w tak pozornie prostych sprawach jak wykroczenie. Podkreśla znaczenie prawidłowego powiązania wniosku z dowodami.

Wyrok nakazowy uchylony przez Sąd Najwyższy z powodu kuriozalnego błędu: dowody nie pasowały do zarzutów!

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt II KK 321/20
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 grudnia 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Stępka (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Małgorzata Gierszon
‎
SSN Eugeniusz Wildowicz
po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2020 r.
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w sprawie
A. W.
ukaranego z art. 119 § 1 k.w.
kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na korzyść obwinionego
od prawomocnego wyroku nakazowego
Sądu Rejonowego w Z. z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II W (…),
I.
uchyla zaskarżony wyrok nakazowy i na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.s.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. umarza postępowanie;
II.
kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Komenda Powiatowa Policji w Z. skierowała do Sądu Rejonowego w Z. wniosek z dnia 29 sierpnia 2015 r.,
nr RSOW (…),  o ukaranie A. W. obwinionego o to, że w dniu 5 kwietnia 2015 r. w godzinach 17:00 - 17:05 w G., woj. [...] na cmentarzu parafialnym znajdującym się przy ul. R. , dokonał kradzieży w celu przywłaszczenia torebki z materiału skóropodobnego o wartości 90 złotych wraz z zawartością w postaci: telefonu komórkowego marki N. o nr IMEI: (…) wraz z kartą SIM o wartości 300 złotych oraz etui na telefon komórkowy o wartości 10 złotych, stanowiących mienie o łącznej wartości 400 złotych na szkodę M. S. – to jest, za wykroczenie z art. 119 § 1 k.w.
Sąd Rejonowy w Z.
orzekał na posiedzeniu w trybie
art. 93 § 1 i 2 k.p.s.w. i uznając za ujawnione dowody dołączone do wniosku o ukaranie oraz przyjmując na ich podstawie, że okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości,  wyrokiem nakazowym z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II W (…), uznał A. W. za winnego dokonania zarzucanego mu czynu stanowiącego wykroczenie z art. 119 § 1 k.w. - i za to wymierzył mu karę jednego miesiąca ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wysokości 30 godzin. Sąd zwolnił go od kosztów sądowych, obciążając nimi Skarb Państwa (k. 30).
Wyrok nakazowy nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się w dniu 23 grudnia 2015 r. (k. 30).
Od powyższego wyroku nakazowego kasację wniósł Prokurator Generalny, który na podstawie art. 110 § 1 k.p.s.w.
zaskarż
ył orzeczenie w całości, na korzyść obwinionego A. W. .
Na zasadzie art. 111 k.p.s.w., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.s.w.
zarzuc
ił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa procesowego, to jest art. 93 § 2 k.p.s.w., polegające na wydaniu wobec A. W.  wyroku w postępowaniu nakazowym, mimo, że okoliczności popełnienia opisanego we wniosku o ukaranie czynu z art. 119 § 1 k.w. w świetle dowodów załączonych do tegoż wniosku budziły wątpliwości.
W konkluzji Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.s.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym, a zatem z uwagi na treść art. 535 § 5 k.p.k. możliwe było jej rozpoznanie na posiedzeniu bez udziału stron, albowiem zachodziły podstawy do jej uwzględnienia w całości.
Stosownie do dyspozycji art. 93 § 2 k.p.s.w., orzekanie w postępowaniu nakazowym może nastąpić jedynie wtedy, gdy okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości. Ma rację skarżący Prokurator Generalny, że w analizowanej sprawie wymóg ten nie został spełniony, ponieważ czyn zarzucony A. W.  wnioskiem z dnia 29 sierpnia 2015 r., nr RSOW (…) nie miał żadnego oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym i nie uzasadniał pociągnięcia obwinionego do odpowiedzialności wykroczeniowej na podstawie art. 119 § 1 k.w. W treści przedmiotowego wniosku wskazano bowiem na czyn zabroniony popełniony na szkodę M. S. , podczas gdy zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy w całości odnosił się do innego wykroczenia, a mianowicie, mającego miejsce w dniu 29 marca 2015 r. w G. zaboru w celu przywłaszczenia mienia o łącznej wartości 175 złotych na szkodę U. K.
Z analizy akt
niniejszej sprawy o sygn.
II W (…) w której wydany został przez Sąd Rejonowy w Z.  w dniu 18 listopada 2015 r. zaskarżony wyrok
nakazowy wynika, że sprawa rzeczywiście dotyczy kradzieży mienia w dniu 29 marca 2015 r. w G. popełnionej na szkodę U. K.  (zob. postanowienie o wyłączeniu materiałów dochodzenia do odrębnego prowadzenia – k. 2). A. W. został przesłuchany w tej sprawie w charakterze osoby, co do której istnieje uzasadniona podstawa do sporządzenia przeciwko niej wniosku o ukaranie, po ogłoszeniu mu zarzutu o to, że w dniu 29 marca 2015 r. o godz. 19:30 w G., woj. [...], na ulicy S. w rejonie bloku nr […] dokonał kradzieży w celu przywłaszczenia torebki z materiału skóropodobnego o wartości 30 złotych wraz z zawartością w postaci okularów o wartości 100 złotych oraz pieniędzy w kwocie 45 złotych, stanowiących mienie o łącznej wartości 175 złotych, na szkodę U. K. , tj. o czyn z art. 119 § 1 k.w. (k. 23 — 24). Żaden zapis znajdujący się w aktach sprawy nie wskazuje na wykroczenie, jakie zostało popełnione na szkodę M. S. - za wyjątkiem wniosku o ukaranie (k. 27), który najprawdopodobniej został błędnie załączony do akt sprawy. Całość materiałów odnosi się do wykroczenia z art. 119 § 1 k.w., ale popełnionego na szkodę U.K., a nie M. S.
Dopiero wniosek Komendy Powiatowej Policji w Z. o ukaranie z dnia 29 sierpnia 2015 r., znajdujący się na karcie 27 akt sprawy o sygnaturze
II W (…)
zarejestrowany pod nr RSOW (…),
odnosi się do czynu popełnionego na szkodę
M.S.  – zgodnie z tym wnioskiem i jego zakresem przedmiotowym procedował dalej Sąd Rejonowy w Z.. Po jego rozpoznaniu Sąd Rejonowy wyrokiem nakazowym z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II W (…), uznał A. W.  za winnego tego, że w dniu 5 kwietnia 2015 r. w godzinach 17:00 - 17:05 w G., woj. (…) na cmentarzu parafialnym znajdującym się przy ul. R.  dokonał kradzieży w celu przywłaszczenia torebki z materiału skóropodobnego o wartości 90 złotych wraz z zawartością w postaci: telefonu komórkowego marki N. o nr IMEI: (…) wraz z karą SIM o wartości 300 złotych oraz etui na telefon komórkowy o wartości 10 złotych, stanowiących mienie o łącznej wartości 400 złotych na szkodę M. S. – to jest, uznał go winnym wykroczenia z art. 119 § 1 k.w. i za to wymierzył mu karę
1 miesiąca ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wysokości 30 godzin. Sąd zwolnił obwinionego od kosztów sądowych, obciążając nimi Skarb Państwa (k. 30).
Sąd Rejonowy w Z.
procedując w trybie
art. 93 § 1 i 2 k.p.s.w. i uznając przesłane wraz z wnioskiem dowody za ujawnione, nie dostrzegł, że załączone do akt tej sprawy dowody (zawierające głównie zeznania świadka U. K.  i protokół okazania jej osoby obwinionego) nie miały żadnego związku z czynem zarzucanym obwinionemu
A. W.  we wniosku o ukaranie.
W tej sytuacji zgodzić się należy z przedstawionym w kasacji stanowiskiem Prokuratora Generalnego, że Sąd Rejonowy w Z.  nie miał podstaw do uznania, iż spełniony został wymóg określony w art. 93 § 2 k.p.s.w., by okoliczności opisanego we wniosku o ukaranie czynu nie budziły wątpliwości. Wprost przeciwnie, w ramach postępowania zawisłego pod sygn. akt II W […]/15, Sąd nie dysponował żadnym materiałem dowodowym wskazującym na
popełnienie wykroczenia na szkodę
M. S.
Należy w tym miejscu podnieść, że czyn obwinionego objęty zaskarżonym wyrokiem nakazowym (popełniony na szkodę M. S. był również przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w Z. w ramach postępowania zawisłego pod sygn. akt II W (…), w którym to postępowaniu Sąd Rejonowy wyrokiem nakazowym z dnia 14 stycznia 2016 r. uznał obwinionego za winnego wykroczenia z art. 119 § 1 k.w. i wymierzył mu karę grzywny w wysokości 200 złotych oraz zwolnił obwinionego od kosztów sądowych. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 5 lutego 2016 r. (k. 38 akt o sygn.
II W (…)).
Trafnie zauważono w kasacji, że w dacie wydania wyroku nakazowego z dnia 14 stycznia 2016 r.,  w sprawie o sygn. akt II W (…) czyn objęty tym wyrokiem został już prawomocnie osądzony wcześniejszym wyrokiem nakazowym (zaskarżony niniejszą kasacją wyrok nakazowy z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II W (…)), a zatem zachodziła negatywna przesłanka określona w art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w. Jednakże w związku z oczywistą wadliwością pierwszego orzeczenia i potrzebą jego uchylenia w niniejszym postępowaniu, w obrocie prawnym pozostanie prawomocny wyrok nakazowy
Sądu Rejonowego
w Z. z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt II W (…) Uchylenie zaskarżonego wyroku nakazowego z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II W (…), dezaktualizuje wskazaną negatywną przesłankę procesową.
Należy przy tym podkreślić, że w postępowaniu zainicjowanym kasacją Prokuratora Generalnego, Sąd Najwyższy nie jest władny badać prawidłowości wydania przedmiotowego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Z. z dnia 14 stycznia 2016 r., w sprawie II W (…)
W tej sytuacji
Sąd Najwyższy uwzględniając kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść obwinionego, na mocy art. 537 § 2 k.p.k. uchylił zaskarżony
wyrok nakazowy i
na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.s.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. umorzył postępowanie w sprawie o
sygn. akt II W […]/15, o
czyn popełniony w dniu 5 kwietnia 2015 r. na szkodę
M. S.
.
Należy nadmienić, że karalność tego czynu ustała w dniu 5 kwietnia 2017 r., gdyż do zmiany treści art. 45 § 1 k.w., polegającej na wydłużeniu okresu przedawnienia karalności wykroczenia doszło dopiero w dniu 1 czerwca 2017 r. (ustawa z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2017 r., poz. 966), a zatem już po zakończeniu biegu okresu przedawnienia w tej sprawie.
O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 638 k.p.k. i art. 119 k.p.s.w.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI