II KK 311/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha od udziału w sprawie kasacyjnej został uznany za w pełni zasadny. Obrońca argumentował, że powołanie sędziego nastąpiło w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r., co w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, rodzi niewzruszalne domniemanie braku bezstronności. Sąd Najwyższy, odwołując się do przepisów k.p.k. oraz standardów konstytucyjnych i międzynarodowych (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE, art. 6 ust. 1 EKPC), podkreślił potrzebę zapewnienia stronie dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu. Sąd przywołał uchwałę połączonych Izb SN z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20), która stwierdza nienależytą obsadę sądu w przypadku udziału sędziego SN powołanego na wniosek KRS ukształtowanej nowelą z 2017 r. Podkreślono również wyrok ETPCz w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, wskazujący na brak niezależności i bezstronności sądu w takich okolicznościach. Sąd Najwyższy uznał, że wątpliwości co do bezstronności mają charakter instytucjonalny, a nie personalny, i uwzględnił wniosek, aby zapobiec skutkom wadliwego powołania i potencjalnym skargom do ETPC.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnianie wniosków o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego ze względu na wadliwy proces powołania, powoływanie się na standardy niezależności i bezstronności sądu wynikające z prawa krajowego i międzynarodowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego powołania sędziego SN w kontekście nowelizacji ustawy o KRS z 2017 r. i orzecznictwa ETPCz.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sędzia Sądu Najwyższego powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie nowelizacji z 2017 r. może być uznany za niezależnego i bezstronnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku wątpliwości co do procesu powołania sędziego, należy go wyłączyć od udziału w sprawie, aby zapewnić standard niezależnego i bezstronnego sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że powołanie sędziego SN na wniosek KRS ukształtowanej nowelą z 2017 r. rodzi domniemanie braku bezstronności, co jest sprzeczne ze standardami konstytucyjnymi i międzynarodowymi (EKPC, KPP). Wnioskodawca wykazał instytucjonalne wątpliwości co do bezstronności, co uzasadnia wyłączenie sędziego.
Jak należy interpretować art. 41 k.p.k. w kontekście zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepis art. 41 k.p.k. należy interpretować szerzej niż tylko w aspekcie istnienia obaw o stronniczość konkretnego sędziego, uwzględniając konieczność zapewnienia sądowej kontroli standardu niezależności i bezstronności sądu gwarantowanego przez Konstytucję RP, Kartę Praw Podstawowych UE oraz EKPC.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił gwarancyjny aspekt instytucji wyłączenia sędziego, wskazując na potrzebę zapewnienia stronie dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu. Wykładnia przepisu powinna uwzględniać standardy międzynarodowe i konstytucyjne, a także zapobiegać skutkom wadliwego powołania sędziów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. B. | osoba_fizyczna | skazany |
| obrońca skazanego | inne | obrońca |
| sędzia Sądu Najwyższego Adam Roch | inne | sędzia |
Przepisy (7)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Należy interpretować szerzej niż tylko w aspekcie istnienia obaw o stronniczość konkretnego sędziego, uwzględniając konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, w tym sądową kontrolę standardu niezależności i bezstronności sądu gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE oraz art. 6 ust. 1 EKPC.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 42 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 540 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powołanie sędziego na urząd nastąpiło w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r. • Wadliwe powołanie sędziego rodzi niewzruszalne domniemanie braku bezstronności. • Niezależność i bezstronność sądu są gwarantowane przez Konstytucję RP, Kartę Praw Podstawowych UE oraz EKPC. • Sąd Najwyższy powinien zapewnić stronie dostęp do niezależnego i bezstronnego sądu. • Orzecznictwo SN, TSUE i ETPCz potwierdza brak niezależności i bezstronności sędziów powołanych w wyniku wadliwego procesu.
Godne uwagi sformułowania
aktualizuje się wynikające z jego wadliwego powołania domniemanie braku bezstronności, które w świetle poglądów prezentowanych w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, oraz w piśmiennictwie, ma – zdaniem obrony – charakter niewzruszalny. • należy również baczenie na konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu. • nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC. • jako bezskuteczną i sprzeczną z prawem Unii postrzegać należy praktykę Trybunału Konstytucyjnego, której skutkiem miałoby być ograniczenie prawa sądów do badania bezstronności sędziów i należytej obsady sądów, w tym w oparciu o normy art. 41 k.p.k. oraz art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Skład orzekający
Jacek Błaszczyk
przewodniczący
Adam Roch
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnianie wniosków o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego ze względu na wadliwy proces powołania, powoływanie się na standardy niezależności i bezstronności sądu wynikające z prawa krajowego i międzynarodowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego powołania sędziego SN w kontekście nowelizacji ustawy o KRS z 2017 r. i orzecznictwa ETPCz.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności i bezstronności sądownictwa, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym, zwłaszcza w kontekście trwających sporów o praworządność.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego. Kluczowa decyzja w sprawie praworządności i niezależności sądownictwa.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.