II KK 304/22

Sąd Najwyższy2022-07-14
SNKarneprzestępstwa przeciwko mieniuŚrednianajwyższy
oszustwofałszerstwokasacjaSąd Najwyższypostępowanie karneobronaprawa procesowe

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego A. M. od wyroku Sądu Okręgowego, uznając ją za oczywiście bezzasadną.

Obrońca skazanego A. M. wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego, zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania karnego, w tym brak obowiązkowej pomocy obrońcy oraz nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego pod nieobecność oskarżonego. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną, wskazując na błędy formalne i merytoryczne zarzutów oraz prawidłowe zastosowanie przepisów przez sądy niższych instancji.

Skazany A. M. wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego skazujący go za czyny z art. 286 § 1 k.k. (oszustwo) i art. 270 § 1 k.k. (fałszerstwo dokumentu). Obrońca zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w związku z brakiem obowiązkowej pomocy profesjonalnego obrońcy mimo wątpliwości co do poczytalności skazanego, a także naruszenie art. 378a k.p.k. poprzez przeprowadzenie rozprawy pod nieobecność usprawiedliwionego oskarżonego. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. Wskazał, że sąd pierwszej instancji wydał postanowienie o zwolnieniu obrońcy z urzędu na podstawie opinii biegłych psychiatrów stwierdzających pełną poczytalność skazanego. Odnosząc się do zarzutu nieobecności na rozprawie, Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd odwoławczy prawidłowo zastosował art. 378a k.p.k., a nieobecność oskarżonego nie była usprawiedliwiona, co potwierdziła opinia biegłego z zakresu medycyny. Sąd Najwyższy podkreślił również, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 438 k.p.k. zostały sformułowane wadliwie i nie wykazały istotnego wpływu uchybień na treść wyroku. Kasacja została potraktowana jako próba ponowienia kontroli instancyjnej, co jest niezgodne z funkcją kasacji. Skazanego zwolniono od kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli sąd pierwszej instancji wydał postanowienie o zwolnieniu obrońcy z urzędu na podstawie opinii biegłych stwierdzających pełną poczytalność skazanego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd pierwszej instancji prawidłowo wydał postanowienie o zwolnieniu obrońcy z urzędu na podstawie opinii biegłych psychiatrów, którzy orzekli pełną poczytalność skazanego tempore criminis, co wykluczyło konieczność obligatoryjnej obrony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

SkarPaństwo

Strony

NazwaTypRola
A. M.osoba_fizycznaskazany
A. C.osoba_fizycznapokrzywdzony
V. S.osoba_fizycznapokrzywdzona
B. T.osoba_fizycznapokrzywdzony
N. B.osoba_fizycznapokrzywdzona
T. S.osoba_fizycznapokrzywdzona

Przepisy (29)

Główne

k.k. art. 286 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 270 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 11 § 2

Kodeks karny

k.k. art. 12

Kodeks karny

k.k. art. 91 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 91 § 2

Kodeks karny

k.k. art. 85 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 85 § 2

Kodeks karny

k.k. art. 86 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 46 § 1

Kodeks karny

Pomocnicze

k.p.k. art. 535 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 79 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 79 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 79 § 4

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 438

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 378a

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 537

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 536

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 433 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 457 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 4

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 410

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 440

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 118 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 523 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 624 § 1

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kasacja obrońcy jest oczywiście bezzasadna z powodu błędów formalnych i merytorycznych. Sąd pierwszej instancji prawidłowo wydał postanowienie o zwolnieniu obrońcy z urzędu na podstawie opinii biegłych. Nieobecność oskarżonego na rozprawie odwoławczej nie była usprawiedliwiona, a sąd prawidłowo zastosował art. 378a k.p.k. Zarzuty naruszenia art. 438 k.p.k. nie wykazały istotnego wpływu uchybień na treść wyroku. Kasacja nie może stanowić podstawy do ponowienia kontroli instancyjnej.

Odrzucone argumenty

Rażące naruszenie art. 6 k.p.k. poprzez brak obowiązkowej pomocy obrońcy. Rażące naruszenie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Rażące naruszenie art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k., art. 79 § 3 k.p.k., art. 79 § 4 k.p.k. Rażące naruszenie art. 438 pkt 1, 1a, 2, 3, 4 k.p.k. Niewłaściwe rozpoznanie wniosku oskarżonego dotyczącego złożenia pieniędzy do depozytu sądowego.

Godne uwagi sformułowania

kasacja jest oczywiście bezzasadna nie tylko są one merytorycznie bezzasadne, ale i zostały od strony redakcyjnej sporządzone w nietypowy sposób znacznie utrudniający ich lekturę nie każde naruszenie prawa, którego dopuścił się sąd odwoławczy tą skuteczność zapewnia

Skład orzekający

Małgorzata Gierszon

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obligatoryjnej obrony w postępowaniu karnym, stosowania art. 378a k.p.k. oraz wymogów formalnych kasacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych zarzutów podniesionych w kasacji i ich oceny przez Sąd Najwyższy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu karnym, takich jak prawo do obrony i zasady prowadzenia rozprawy, co jest istotne dla prawników procesowych.

Sąd Najwyższy rozstrzyga: czy błędy formalne kasacji mogą pogrzebać szanse na sprawiedliwość?

Dane finansowe

naprawienie szkody: 400 PLN

naprawienie szkody: 1400 PLN

naprawienie szkody: 390 PLN

naprawienie szkody: 1215 PLN

naprawienie szkody: 1300 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt II KK 304/22
POSTANOWIENIE
Dnia 14 lipca 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Gierszon
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 14 lipca 2022 r.,
‎
sprawy
A. M.
skazanego za czyny z art. 286 § 1 k.k.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego,
‎
od wyroku Sądu Okręgowego w W.
z dnia 29 września 2021 r., sygn. akt VI Ka
[…]
,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w W.
z dnia 19 listopada 2018 r., sygn akt IV K
[…]
,
p o s t a n o w i ł
1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2)
zwolnić skazanego A. M. od ponoszenia kosztów sądowych postępowania kasacyjnego i wchodzące w ich skład wydatki przejąć na rachunek Skarbu Państwa.
UZASADNIENIE
A. M. zosta
ł oskarżony o to, że:
1.
w dniu 4 października 2013 r. w W. przy ul. Z. lok. […] działając w celu osią
gni
ęcia korzyści majątkowej doprowadził obywatela Ukrainy A. C. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 350 zł stanowiącym wynagrodzenie za reprezentowanie go w toczącym się przed Wojewodą […] postępowaniu w sprawie uzyskania wizy uprawniającej do pobytu na
obszarze
Rzeczpospolitej Polskiej oraz pozwolenia na pracę w ten spos
ó
b, że wprowadził w/w pokrzywdzonego w błąd co do zamiaru wywiązania się ze zobowiązania do reprezentowania go w ww. postępowaniu, czym spowodował straty na szkodę A. C. w kwocie 350 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k.;
2.
w dniu 4 października 2O13 r. w W. przy ul Z. lok. […] działając w celu osią
gni
ęcia korzyści majątkowej doprowadził obywatelkę Ukrainy V. S. do niekorzystnego rozporządzenia jej mieniem w kwocie 1350 zł stanowiącym wynagrodzenie za reprezentowanie jej w toczącym się przed Wojewodą […] postępowaniu w sprawie uzyskania karty pobytu uprawniającej do pobytu na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej w ten spos
ó
b, że wprowadził w/w pokrzywdzoną w błąd co do zamiaru wywiązania się ze zobowiązania do reprezentowania jej w ww. postępowaniu, czym spowodował straty na szkodę V. S. w kwocie 1350 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k.;
1.
w dniu 9 października 2013 r. w W. przy ul. Z. lok. […] działając w celu osią
gni
ęcia korzyści majątkowej doprowadził obywatela Ukrainy B. T. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 340 zł stanowiącym wynagrodzenie za reprezentowanie go w toczącym się przed Wojewodą […] postępowaniu w sprawie uzyskania wizy uprawniającej do pobytu na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej w ten spos
ó
b, że wprowadził w/w pokrzywdzonego w błąd co do zamiaru wywiązania się ze zobowiązania do reprezentowania go w ww. postępowaniu, czym spowodował straty na szkodę B. T. w kwocie 340 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k.;
2.
w dniu 4 grudnia 2013 r. w W. przy ul. […] lok. […] działając w celu osią
gni
ęcia korzyści majątkowej doprowadził obywatelkę Ukrainy N. B. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 800 zł stanowiącym wynagrodzenie za reprezentowanie jej w postępowaniu administracyjnym zmierzającym do nadania numer
ó
w PESEL- N. B. i jej c
ó
rce w ten spos
ó
b, że wprowadził w/w pokrzywdzoną w błąd co do zamiaru wywiązania się ze zobowiązania do reprezentowania go w ww. postępowaniu, czym spowodował straty na szkodę N. B. w kwocie 800 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k.;
3.
w bliżej nieustalonym dniu w styczniu 2014 r. w W. przy ul. Z. lok. […] działając w celu osią
gni
ęcia korzyści majątkowej doprowadził obywatelkę Ukrainy N. B. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 500 zł stanowiącym wynagrodzenie za reprezentowanie jej w toczącym się przed Wojewodą […] postępowaniu w sprawie uzyskania karty pobytu uprawniającej do pobytu na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej w ten spos
ó
b, że wprowadził w/w pokrzywdzoną w błąd co do zamiaru wywiązania się ze zobowiązania do reprezentowania jej w ww. postępowaniu, czym spowodował straty na szkodę N. B. w kwocie 500 zł, tj. o czyn z ort. 286 § 1 k.k.;
4.
w dniu 12 czerwca 2014 r. w W. przy ul. Z. lok. […] działając w celu osią
gni
ęcia korzyści majątkowej doprowadził obywatelkę Ukrainy T. S. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 400 dolar
ó
w amerykańskich stanowiącym wynagrodzenie za reprezentowanie jej w toczącym się przed Wojewodą […] postępowaniu w sprawie uzyskania karty pobytu uprawniającej do pobytu na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej w ten spos
ó
b, że wprowadził w/w pokrzywdzoną w błąd co do zamiaru wywiązania się ze zobowiązania do reprezentowania jej w ww. postępowaniu, czym spowodował straty na szkodę T. S. w kwocie 400 dolar
ó
w amerykańskich, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k.;
5.
w okresie od 24 czerwca 2014 r. do dnia 23 lipca 2014 r. w W. przy ul. Z. lok. […] działając w kr
ó
tkich odstępach czasu, w wykonaniu z g
ó
ry powziętego zamiaru, w celu osią
gni
ęcia korzyści majątkowej doprowadził obywatela Ukrainy A. C. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 50 zł, stanowiącym wynagrodzenie za reprezentowanie go przed Wojew
ó
dzkim Sądem Administracyjnym w W. w przedmiocie skargi na bezczynność lub przewlekłe postępowanie Wojewody […] w sprawie cudzoziemca, w ten spos
ó
b, że wprowadził w/w pokrzywdzoną w błąd co do zamiaru wywiązania się ze zobowiązania do reprezentowania go w ww. postępowaniu a nadto
posługując się jako autentycznym przerobionym dokumentem w postaci datowanego na dzień 22 lipca 2014 r. pisma o sygnaturze […]4 dotyczącego postępowania w sprawie cudzoziemca, przesłanym do A. C. i V. S. za pośrednictwem poczty elektronicznej, wprowadził w/w pokrzywdzonego w błą
d r
ó
wnież co do tego, że uprzednio podejmował czynności w dotyczącym go postępowaniu administracyjnym, kt
ó
re miał
o si
ę toczyć w M. Urzędzie Wojew
ó
dzkim w W., czym spowodował straty na szkodę A. C. w kwocie 50 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.;
1.
w dniu 23 lipca 2014 r. w W. przy ul. Z. lok. […] działając w celu osią
gni
ęcia korzyści majątkowej doprowadził obywatela Ukrainy B. T. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 50 zł, s-anowiącym wynagrodzenie za reprezentowanie go przed Wojew
ó
dzkim Sądem Administracyjnym w W. w przedmiocie skargi na bezczynność lub przewlekłe postępowanie Wojewody […] w sprawie cudzoziemca, w ten spos
ó
b, że wprowadził go w błąd co do zamiaru wywiązania się ze zobowiązania do reprezentowania go w ww. postępowaniu, czym spowodował straty na szkodę B. T. w kwocie 50 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k.;
2.
w okresie od 24 czerwca 2014 r. do dnia 23 lipca 2014 r. w W. przy ul. Z. lok. […] działając w kr
ó
tkich odstępach czasu, w wykonaniu z g
ó
ry powziętego zamiaru, w celu osią
gni
ęcia korzyści majątkowej doprowadził obywatelkę Ukrainy V. S. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 50 zł, stanowiącym wynagrodzenie za reprezentowanie go przed Wojew
ó
dzkim Sądem Administracyjnym w W. w przedmiocie skargi na bezczynność lub przewlekłe postępowanie Wojewody […] w sprawie cudzoziemca, w ten spos
ó
b, że wprowadził ją w błąd co do zamiaru wywiązania się ze zobowiązania do reprezentowania jej w ww. postępowaniu a nadto posługując się jako autentycznym przerobionym dokumentem w postaci datowanego na dzień 23 maja 2014 r. pisma o sygnaturze […]4 dotyczącego postępowania w sprawie cudzoziemca V. S., przesłanego do niej za
pośrednictwem poczty elektronicznej, wprowadził ją w błą
d r
ó
wnież co do tego, że uprzednio podejmował czynności w dotyczącym ją
post
ępowaniu administracyjnym, kt
ó
re miał
o si
ę toczyć w […] Urzędzie Wojew
ó
dzkim w W., czym spowodował straty na szkodę V. S. w kwocie 50 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zb z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.;
3.
w okresie od 29 sierpnia 2014 r. do dnia 3 grudnia 2014 r. działając w kr
ó
tkich odstępach czasu, w wykonaniu z g
ó
ry powziętego zamiaru, posłużył się jako autentycznymi następującymi przerobionymi dokumentacji dotyczącymi obywateli Ukrainy T. S., V.S., N. B., B. T. i A. C., noszącym oznaczenia wskazujące na ich wytworzenie w […] Urzędzie Wojew
ó
dzkim w W. (…), tj. o czyn z art. 270 § 1 k.k.
Sąd Rejonowy w W.  w IV Wydziale Karnym wyrokiem z dnia 19 listopada 2018 r., w sprawie IV K […]:
I. Oskarżonego A. M. uznał za winnego popełnienia zarzucanych mu czyn
ó
w, przy czym ustalił, ż
e :
1.
czyny opisane w pkt I -VI i VIII stanowią ciąg przestępstw i za to na mocy art. 286 §1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolnoś
ci,
2.
czyny opisane w pkt VII i IX stanowią ciąg przestępstw i za to na mocy art. 286 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę 6 (sześ
ciu) miesi
ęcy pozbawienia wolnoś
ci,
1.
za czyn opisany w pkt X na mocy art. 270 § 1 k.k. wymierzył mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolnoś
ci,
1.
Na mocy art. 85 § 1 i 2 k.k., art. 86 § 1 k.k. i art. 91 § 2 k.k. połączył orzeczone kary i wymierzył oskarżonemu karę 1 (jednego) roku i 5 (pięciu) miesięcy pozbawienia wolności.
1.
Na mocy art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci obowiązku naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę :
-na rzecz A. C. kwoty 400 złotych,
-na rzecz V. S. kwoty 1400 złotych,
1.
na rzecz B. T. kwoty 390 złotych,
2.
na rzecz T. S. kwoty 1215 złotych,
-na rzecz N. B. kwoty 1300 złotych.
Sąd I instancji orzekł r
ó
wnież o kosztach postępowania.
Apelację w powyższej sprawie złożył oskarżony A. M..
Sąd Okręgowy
[…]
w W. VI Wydział Karny Odwoławczy wyrokiem z dnia 29 września 2021 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten spos
ó
b, że orzeczony na podstawie art.46 § 1 k.k. w pkt. III wyroku Sądu I instancji środek kompensacyjny uchylił wobec T. S. i N. B. oraz ograniczył go do kwoty 650 zł wobec V. V. (poprzednio S.). W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy oraz orzekł o kosztach postępowania.
Kasację od powyższego wyroku w imieniu skazanego A. M. złożył jego obroń
ca.
Obrońca sformułował zarzuty:
A) rażącego naruszenia treści przepisu art. 6 k.p.k. poprzez:
1.
rażące i mające wpływ na treść sentencji i uzasadnienia zaskarżonego wyroku, tj. rażącego naruszenia bezwzględnej przyczyny odwoławczej , tj. treści przepisu art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. - poprzez zajście okoliczności, gdzie oskarżony, pomimo wątpliwości co do jego stanu zdrowia psychicznego i poczytalności, w toku postępowania przed sądem I instancji został pozbawiony obowiązkowej pomocy profesjonalnego obrońcy, tj. adwokata - tj. dodatkowo rażące naruszenie treści przepisu art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k., art. 79 § 3 k.p.k. oraz treści przepisu art. 79 § 4 k.p.k.;
2.
rażące i mające wpływ na treść zaskarżonego wyroku co do jego sentencji jak i pozbawienie mnie możliwości udziału w sprawie - pomimo tego, że we wszystkich przypadkach zawiadomienia oskarżonego o terminach rozpraw Sąd wskazywał wyraźnie, że jeżeli oskarżony chce wziąć czynny udział w rozprawie i usprawiedliwię zwolnieniem lekarskim swoją nieobecność na rozprawie, w
ó
wczas rozprawa zostanie odroczona i wyznaczony jej termin. (…)
B) rażącego naruszenia treści przepisu art. 438 pkt 1 k.p.k., art. 438 pkt 1a k.p.k., art. 438 pkt 2 k.p.k., art. 438 pkt 3 k.p.k., art. 438 pkt 4 k.p.k.  - co miało wpływ bezpośredni na treść sentencji i uzasadnienia zaskarżonego wyroku - poprzez niezasadną i bezpodstawna odmowę uwzględnienia wniosk
ó
w (…).
Obrońca dodał w kasacji, że:
„Zarzucając rażące naruszenie treści przepisu art. 6 kodeksu postępowania karnego oraz treści przepisu art. 439 par. 1 p. 10 kodeksu postępowania karnego, art. 79 par. 1 p. 3 i 4 kodeksu postępowania karnego, art. 79 par. 3 kodeksu postępowania karnego oraz treści przepisu art. 79 par. 4 kodeksu postępowania karnego wskazuję, że:
1.
sąd I instancji nie wydał żadnego postanowienia w przedmiocie uznania, że obrona oskarżonego przez profesjonalnego obrońcę nie jest obligatoryjna;
2.
o
skar
żony nie został skutecznie powiadomiony o wyznaczeniu dla niego obrońcy z urzędu;
3.
treść ww. przepis
ó
w nie dopuszcza możliwości uznania, że takie postanowienie zostało wydane w spos
ó
b dorozumiany;
4.
ww. tezę popiera treść wyroku Sądu Najwyższego wydanego 16 stycznia 2018 r. w sprawie pod sygnaturą akt V KK 450/17)
5.
r
ó
wnież ten sam Sąd Okręgowy W., wydając 16 czerwca 2021 r. w toczącej się r
ó
wnolegle sprawie pod sygnaturą akt VI Ka
[…]
uchylił wyrok sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia - właśnie opierając się na rażącym naruszeniu przez ten sam sąd I instancji treści przepisu art. 439 par. 1 p. 10 kodeksu postępowania karnego
Zarzucając rażące naruszenie treści przepisu art. 438 p. 1 kodeksu postępowania karnego, art. 438 p. la kodeksu postępowania karnego, art. 438 p. 2 kodeksu postępowania karnego, art. 438 p. 3 kodeksu postępowania karnego art. 438 p.4 kodeksu postępowania karnego - co miało wpływ bezpośredni na treść sentencji i uzasadnienia zaskarżonego wyroku - podnoszę, że wobec zwrotu pieniędzy poszkodowanym nie rozpoznanie przez Są
d skutecznie wniesionego przez Oskar
żonego wniosku o wyrażenie zgody na złożenie przez Oskarżonego do depozytu sądowego pozostałej kwoty należnego zwrotu pieniędzy osobom pokrzywdzonym (ze względu na brak z nimi jakiegokolwiek kontaktu, brak wiedzy o numerach rachunk
ó
w bankowych, na kt
ó
re Oskar
żony m
ó
głby złożyć sumy zwrot
ó
w pieniędzy), zaskarżony wyrok razi swoją surowością i bezwzględnością, nie przystającą do okoliczności sprawy.”
W związku z tymi zarzutami
s
karżący wniósł o:
1.
uchylenie zaskarżonego wyroku w całoś
ci;
2.
zwrot sprawy sądowi I instancji celem ponownego rozpoznania;
1.
wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku oraz wyroku sądu 1 instancji - do czasu prawomocnego rozpoznania niniejszej kasacji;
2.
wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie - ze względu na wydanie zaskarżonego wyroku w warunkach rażącego naruszenia prawa, co miało bezpośredni wpływ na treść sentencji i uzasadnienia zaskarżonego wyroku - tj. rażącego naruszenia bezwzględnej przyczyny odwoławczej , tj. treści przepisu art. 439 par. 1 p. 10 kodeksu postępowania karnego - poprzez zajście okoliczności, gdzie Oskarżony, pomimo wątpliwości co do jego stanu zdrowia psychicznego i poczytalności, w toku postępowania przed sądem I instancji został pozbawiony obowiązkowej pomocy profesjonalnego obrońcy, tj. adwokata - tj. dodatkowo rażące naruszenie treści przepisu art. 79 par. 1 p. 3 i 4 kodeksu postępowania karnego, art. 79 par. 3 kodeksu postępowania karnego oraz treści przepisu art. 79 par. 4 kodeksu postępowania karnego;
1.
zwolnienie skazanego od kosztów postępowania.
W odpowiedzi na kasację prokurator wni
ó
sł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście bezzasadna.
Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w kasacji podkreślić należy, że nie tylko są one merytorycznie bezzasadne, ale i zostały od strony redakcyjnej sporządzone w nietypowy spos
ó
b znacznie utrudniający ich
lektur
ę. Nadto część sformułowanych w kasacji wniosków rażąco uchybia treści art. 537 k.p.k.
Taka ocena tej kasacji jest – przede wszystkim - następstwem nierespektowania przez skarżącego tych przepisów karnej ustawy procesowej, które określają funkcję kasacji jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, jej podstawy oraz przedmiot.
Odnosząc się do pierwszego z podniesionych w niej zarzut
ó
w (A. I), to stwierdzić należy, że obrońca albo usiłował wprowadził tak sformułowanym zarzutem Sąd kasacyjny w błąd albo nie sprawdził, czy rzeczywiście w aktach nie znajduje się postanowienie Sądu I instancji w przedmiocie zwolnienia wyznaczonego oskarżonemu obrońcy z urzędu i uznania udziału tegoż obrońcy w rozprawie za nieobowiązkowy, w związku ze stwierdzeniem przez biegłych psychiatrów w opinii przez nich sporządzonej pełnej poczytalności skazanego
tempore criminis
. Tymczasem wbrew twierdzeniom obrońcy Sąd I instancji na podstawie art. 79 § 4 k.p.k. – mając treść tej opinni na względzie -  wydał postanowienie w tym przedmiocie i zwolnił obrońcę z urzędu z obowiązk
ó
w (k. 345 v., t. II). Na wcześniejszych terminach rozprawy pomimo złożenia przez biegłych opinii, zgodnie z kt
ó
rą oskarżony nie miał zniesionej niepoczytalności w chwili czynu oraz był zdolny do udziału w rozprawie, Sąd nie zwolnił obrońcy z urzędu. Nie doszło jednak wtedy  do zaistnienia bezwzględnej podstawy odwoławczej, gdyż obrońca ten był wzywany na terminy rozprawy i był wówczas na niej obecny.
Odnośnie do zarzutu A. II, to Sąd odwoławczy zastosował w rozpoznawanej sprawie art. 378a k.p.k. pozwalający na wyjątkowe przeprowadzenie postępowania dowodowego pod nieobecność oskarżonego, kt
ó
ra była przez niego usprawiedliwiona. W badanej sprawie Sąd w obawie przed wyjazdem świadk
ó
w za granicę przesł
ucha
ł ich. Tego rodzaju okoliczność jest wymieniana przez komentator
ó
w jako uzasadniająca zastosowanie art. 378a k.p.k. (zob. D. Świecki, Komentarz do art. 378a, w: D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, Lex/el. 2022). Sąd zastosował przy tym wymogi wynikające z tego przepisu, czego dowodzi protokół rozprawy znajdujący się na k. 805-808 (t. V). Jeśli zaś chodzi o usprawiedliwienie nieobecności na rozprawie, to Sąd odwoławczy przeprowadził dow
ó
d z opinii biegłego z zakresu traumatologii i ortopedii oraz medycyny ratunkowej, kt
ó
ry stwierdził, że stan oskarżonego nie stoi na przeszkodzie jego udziału w rozprawie. Na tej podstawie uznać zatem należy, że nieobecność oskarżonego na rozprawie odwoławczej nie była usprawiedliwiona.
Odnośnie do zarzut
ó
w sformułowanych w pkt B to przede wszystkim zauważyć wypada, iż niewątpliwie został
y one
ujęte w nieprawidłowy spos
ó
b, przy czym aż tak dalece, że można nawet rozważyć dopuszczalność takich zarzutów. Przypomnieć przy tym należy, że Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów. Określający w ten sposób granice rozpoznania kasacji przepis art. 536 k.p.k. przewiduje wprawdzie trzy wyjątki od tej reguły, ale one
in
concreto
nie zaistniały. Toteż obowiązkiem Sądu kasacyjnego (ale i jego wyłącznym uprawnieniem) było rozpoznanie zarzutów kasacji w takiej formule i kształcie procesowym w których je sformułowano. Czyniąc to dostrzec trzeba, iż Autor kasacji powołał się w omawianym zarzucie na kolejne jednostki redakcyjne art. 438 k.p.k., w kt
ó
rych wymieniono zwykłe podstawy odwoławcze, a następnie odni
ó
sł się do nieuwzględnionych przez Sąd II instancji wniosk
ó
w apelacyjnych. Tym samym w istocie – tak postępując - nie sformułował zarzutu
kasacyjnego. Można jedynie domyślać się, że zakwestionował on w ten spos
ó
b nienależyte rozpoznanie zarzut
ó
w apelacyjnych. Nie zarzucił jednak rażącego naruszenia przy rozpoznaniu tych zarzutów apelacyjnych przepisów regulujących zasady kontroli odwoławczej (art. 433 § 2 k.p.k, czy art. 457 § 3 k.p.k.).Co więcej, jedynymi zarzutami, kt
ó
re podniesione były w apelacji oskarżonego były: rażąca niewspółmierność orzeczonej kary oraz błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie środka kompensacyjnego. Do tych zarzutów Sąd II instancji odni
ó
sł się obszernie w uzasadnieniu wyroku i wskazał, dlaczego nie przychylił się do wniosk
ó
w sformu
łowanych w apelacji. Poza tym, w związku z wadliwą redakcją apelacji, Sąd II instancji dokonał szerszej kontroli wydanego wyroku także z perspektywy innych przepis
ó
w postępowania karnego, m.in. art. 4, 7 i 410 k.p.k. oraz art. 439 k.p.k. i 440 k.p.k.
Nawet jednak gdyby odczytać ten zarzut kasacji (poprzez wskazania z art. 118 § 1 k.p.k) jako właśnie zarzut kwestionujący rzetelność kontroli instancyjnej w związku z owymi zarzutami apelacji, to również stwierdzić
nale
ży jego oczywistą bezzasadność. Z uzasadnienia wyroku Są
du
II instancji wynika bowiem, że rozpoznał on te zarzuty w należyty spos
ó
b. Zgromadzony materiał dowodowy, przede wszystkim zeznania świadk
ó
w, w tym pokrzywdzonych, jak r
ó
wnież dowody z dokument
ó
w, potwierdzają trafność dokonanej przez Sąd I instancji oceny tych dowod
ó
w oraz opartych na nich ustaleń faktycznych.
Orzeczona kara stanowiła rezultat uwzględnienia wszystkich okoliczności mających wpływ na jej wymiar. Sąd II instancji poddał bowiem kontroli także surowość orzeczonej wobec skazanego kary i stwierdził, że uwzględnia ona w należytym stopniu dyrektywy wymiaru kary. Biorąc pod uwagę dowody świadczące o naprawieniu przez skazanego szkody wyrządzonej niekt
ó
rym pokrzywdzonym Sąd ten uchylił orzeczenia dotyczące środka kompensacyjnego orzeczonego w stosunku do nich w odpowiednich częściach. Stwierdził r
ó
wnież, że brak dowod
ó
w dotyczących naprawienia szkody B. T. i A. C. przemawia za brakiem możliwości uchylenia co do tych pokrzywdzonych zapadłych na ich rzecz orzeczeń co do środk
ó
w kompensacyjnych. W uzasadnieniu kasacji skarżący nie sformułował żadnych argument
ó
w przemawiających przeciwko trafności tego stanowiska.
Na koniec zauważyć i podkreślić należy (jeszcze) dwie dalsze kwestie, które także doprowadziły do takiej tylko – jak ta zaprezentowana na wstępie - oceny kasacji obrońcy skazanego. Pierwsza związana jest z wymogami przewidzianymi w art. 523 § 1 k.p.k. odnoszącymi się do podstaw kasacji. Stosownie do tej regulacji podstawą kasacji, obok uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k., może być tylko „inne rażące naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na treść (zaskarżonego tą skargą) wyroku”. Przy czym to skarżący – o ile nie podnosi uchybień z art. 439 k.p.k. - powinien wykazać zaistnienie obu, kumulatywnie wszak wymaganych, cech zgłaszanych przez siebie w kasacji uchybień, którymi jest dotknięte zaskarżone nią orzeczenie. A więc tego, że jest ono „rażące”, a przy tym takie, iż „mogło mieć istotny” (a więc nie jakikolwiek) wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Tymczasem skarżący wprawdzie zarzucił „rażące” naruszenie przez Sąd odwoławczy wymienionych w podstawach prawnych zarzutów przepisów (jakkolwiek zaniechał przy tym wykazania  konkretnych przesłanek takiej oceny charakteru procesowego tego uchybienia), ale już nie podniósł i nie wykazał w tych to zarzutach tego, że te uchybienia mogły mieć „istotny” wpływ na treść tego orzeczenia. Po drugie, argumenty przywołane przez skarżącego (zwłaszcza w uzasadnieniu skargi) pozwalają wnioskować o tym, że potraktował on kasację jako środek, który miał doprowadzić do ponowienia kontroli instancyjnej. Inna jest jednak funkcja kasacji. Z pewnością nie inicjuje ona kolejnej kontroli instancyjnej orzeczenia Sądu I instancji, ani też takowej nie powiela. Jej funkcja sprowadza się do eliminowania z obrotu prawnego takich prawomocnych orzeczeń. które z racji bardzo poważnego charakteru uchybień, którymi są dotknięte, nie powinny w nim funkcjonować w demokratycznym państwie. Stąd sporządzenie skutecznej kasacji wcale nie jest łatwą czynnością procesową, bo nie każde naruszenie prawa, którego dopuścił się sąd odwoławczy tą skuteczność zapewnia. Tym bardziej, że przy tym jej podstawą (art. 523 § 1 k.p.k.) nie może być zarzut błędnych ustaleń faktycznych, tak wtedy, gdy jako taki jest wprost podnoszony, jak i wówczas, gdy dla obejścia owych ustawowych ograniczeń przyjmuje błędną postać zarzutu obrazy prawa (materialnego, czy procesowego).
Wszystkie te okoliczności zadecydowały o uznaniu wniesionej przez obrońcę skazanego kasacji za oczywiście bezzasadną.
Mając na uwadze sytuację majątkową skazanego należało mocą przepisu art. 624 § 1 k.p.k. zwolnić go od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie kasacyjne.
Z tych to względów
Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[as]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI