II KK 300/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego P.B. od prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie skazujący P.B. za przestępstwo z art. 158 § 2 k.k. na karę 4 lat pozbawienia wolności. Obrońca w kasacji podniósł zarzut rażącej obrazy prawa procesowego, polegającej na naruszeniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 402 § 2 k.p.k., przez nierozpoczęcie ponownie rozprawy po zmianie składu orzekającego, a także zarzut nienależytej obsady sądu drugiej instancji. Sąd Najwyższy, analizując sprawę, stwierdził, że doszło do uchybienia mającego postać bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., nie z powodu nierozpoczęcia rozprawy od nowa, lecz z powodu nienależytej obsady Sądu Apelacyjnego. Sąd uznał, że udział sędzi A.N., powołanej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej po zmianach z 2017 r., narusza standardy niezawisłości i bezstronności wymagane przez Konstytucję RP, Kartę Praw Podstawowych UE i EKPC. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, zarządzając jednocześnie zwrot opłaty od kasacji i zasądzając koszty obrony z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie linii orzeczniczej dotyczącej nienależytej obsady sądu w kontekście zmian w KRS i wpływu na niezawisłość i bezstronność sędziów.
Dotyczy spraw, w których orzekały składy sądów z sędziami powołanymi po zmianach w KRS w 2017 r., a ich niezawisłość i bezstronność budzi wątpliwości.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nienależyta obsada sądu, wynikająca z powołania sędziów na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r., stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nienależyta obsada sądu, w tym udział sędziego powołanego na wniosek wadliwie ukształtowanej KRS, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, jeśli narusza standardy niezawisłości i bezstronności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na własne uchwały oraz orzecznictwo ETPCz i TSUE, stwierdził, że KRS ukształtowana ustawą z 2017 r. nie jest organem niezależnym. Udział sędziego powołanego na wniosek takiego organu, zwłaszcza w przypadku stwierdzonej wadliwości procesu nominacyjnego (np. szybkie awanse bez uzasadnienia), prowadzi do naruszenia standardów niezawisłości i bezstronności, co skutkuje nienależytą obsadą sądu.
Czy naruszenie art. 402 § 2 k.p.k. (konieczność ponownego rozpoczęcia rozprawy po zmianie składu orzekającego) stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.?
Odpowiedź sądu
Nie, samo naruszenie art. 402 § 2 k.p.k. nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, jeśli sąd odwoławczy prawidłowo rozpoczął przewód sądowy od nowa po zmianie składu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że uchybienie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zakresie zmiany składu orzekającego występuje, gdy sąd przystąpił do rozpoznania sprawy po otwarciu przewodu sądowego w zmienionym składzie. W analizowanej sprawie przewód sądowy został rozpoczęty od nowa w dniu 7 sierpnia 2023 r., co było zgodne z art. 402 § 2 k.p.k. i art. 453 § 1 k.p.k.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. B. | osoba_fizyczna | skazany |
| adw. D. G. | inne | obrońca |
Przepisy (9)
Główne
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Uchylenie wyroku z powodu bezwzględnej przyczyny odwoławczej, w tym nienależytej obsady sądu (pkt 2).
u.KRS
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Przepisy dotyczące Krajowej Rady Sądownictwa, których stosowanie przez KRS ukształtowaną po 2017 r. było kwestionowane.
Pomocnicze
k.p.k. art. 402 § 2
Kodeks postępowania karnego
Nakaz ponownego rozpoczęcia rozprawy w całości w razie zmiany składu sądu.
k.p.k. art. 453 § 1
Kodeks postępowania karnego
Rozpoczęcie przewodu sądowego w sądzie odwoławczym.
k.k. art. 158 § 2
Kodeks karny
Podstawa skazania za przestępstwo.
k.k. art. 158 § 3
Kodeks karny
Podstawa wymierzenia kary.
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
Zasada kumulacji przepisów.
k.k. art. 64 § 1
Kodeks karny
Recydywa.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do rzetelnego procesu sądowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nienależyta obsada Sądu Apelacyjnego w Warszawie z uwagi na udział sędziów powołanych na wniosek KRS ukształtowanej po zmianach z 2017 r., co narusza standardy niezawisłości i bezstronności.
Odrzucone argumenty
Zarzut nierozpoczęcia rozprawy od nowa po zmianie składu orzekającego (art. 402 § 2 k.p.k.) nie został uznany za zasadny, gdyż sąd odwoławczy prawidłowo rozpoczął przewód sądowy od początku.
Godne uwagi sformułowania
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania • uchybienie mające postać bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. • nienależyta obsada Sądu Apelacyjnego w Warszawie w związku z udziałem w składzie tego Sądu osoby powołanej na urząd sędziego sądu apelacyjnego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. • Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana ustawą o KRS z 2017 r., nie jest organem niezależnym od władzy wykonawczej i ustawodawczej • nie istnieje już to domniemanie [niezawisłości i bezstronności] w stosunku do osób, które przystąpiły do konkursów sędziowskich po dniu 17 stycznia 2018 r. • nie posiada atrybutu sędziego niezawisłego i bezstronnego, zaś sąd, w którego składzie zasiada, jest w związku z tym sądem nienależycie obsadzonym
Skład orzekający
Tomasz Artymiuk
przewodniczący-sprawozdawca
Jacek Błaszczyk
członek
Michał Laskowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie linii orzeczniczej dotyczącej nienależytej obsady sądu w kontekście zmian w KRS i wpływu na niezawisłość i bezstronność sędziów."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których orzekały składy sądów z sędziami powołanymi po zmianach w KRS w 2017 r., a ich niezawisłość i bezstronność budzi wątpliwości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezależności sądownictwa w Polsce, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne i prawnicze.
“Sąd Najwyższy uchyla wyrok z powodu wadliwego składu sądu – kluczowa decyzja w sprawie praworządności.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.