II KK 294/14

Sąd Najwyższy2014-11-07
SNKarneprawo karne gospodarczeŚrednianajwyższy
kasacjatożsamość czynuochrona obrotu gospodarczegosąd najwyższykwalifikacja prawnaretroaktywność prawaart. 4 § 1 k.k.art. 438 k.p.k.

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego, uznając ją za oczywiście bezzasadną i obciążając skazanego kosztami postępowania.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację obrońcy skazanego J. S. od wyroku Sądu Okręgowego utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego. Kasacja dotyczyła zarzutu naruszenia tożsamości czynu poprzez zmianę opisu i kwalifikacji prawnej przez sąd. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną, podkreślając, że sąd ma prawo dokonywać zmian w opisie i kwalifikacji czynu, o ile zachowane są jego podstawowe elementy.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego J. S. od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 21 marca 2014 r., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 9 kwietnia 2013 r. Sąd Najwyższy postanowił oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną i obciążyć skazanego kosztami postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie opiera się na utrwalonym poglądzie orzecznictwa i doktryny, że przedmiotem osądu jest konkretne zdarzenie faktyczne, a sąd ma prawo dokonywać zmian w opisie i kwalifikacji prawnej przypisanego zachowania, o ile zachowane są podstawowe elementy czynu (identyczność przedmiotu, sprawcy, czasu, miejsca, pokrzywdzonego). Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie zachodziła zgodność pomiędzy czynem zarzucanym a przypisanym, mimo zmiany sformułowania z "nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku" na "nadużył udzielonych mu uprawnień", co stanowiło odmienną ocenę prawną tożsamych okoliczności faktycznych. Sąd odniósł się również do kwestii retroaktywnego zastosowania ustawy o ochronie obrotu gospodarczego oraz potencjalnego naruszenia zasady braku eklektyzmu ustawowego, uznając jednak, że w kontekście kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, zarzut ten nie mógł skutecznie podważyć wyroku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd ma prawo dokonywać zmian w opisie i kwalifikacji prawnej przypisanego zachowania, o ile zachowane zostają podstawowe elementy czynu, takie jak identyczność przedmiotu oskarżenia, sprawcy, czasu, miejsca i osoby pokrzywdzonej.

Uzasadnienie

Utrwalony pogląd orzecznictwa i doktryny stanowi, że przedmiotem osądu jest konkretne zdarzenie faktyczne. Zmiana sformułowania zarzutu lub uzupełnienie opisu czynu, które nie zmieniają jego podstawowych elementów, nie naruszają tożsamości czynu i stanowią odmienną ocenę prawną tych samych okoliczności faktycznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Prokurator

Strony

NazwaTypRola
J. S.osoba_fizycznaskazany
M. P.osoba_fizycznawspółsprawca
członkowie Rady Nadzorczej Spółdzielni A.innewspółsprawcy

Przepisy (4)

Główne

u.o.o.g. art. 1 § § 1

Ustawa o ochronie obrotu gospodarczego

Stanowi podstawę prawną dla czynu, który może być odmiennie oceniony prawnie przy zachowaniu tożsamości czynu.

Pomocnicze

k.k. art. 4 § § 1

Kodeks karny

Reguluje zasady intertemporalne, w tym retroaktywne stosowanie prawa, jeśli jest łagodniejsze dla sprawcy. Wskazano na potencjalne naruszenie tej zasady w kontekście eklektyzmu ustawowego.

k.p.k. art. 438

Kodeks postępowania karnego

Określa podstawy kasacji, wskazując, że naruszenie zasady braku eklektyzmu ustawowego nie jest podstawą do uwzględnienia kasacji w przypadku kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

k.k. art. 217

Kodeks karny

Wspomniany jako potencjalna podstawa prawna dla czynu popełnionego przed wejściem w życie ustawy o ochronie obrotu gospodarczego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd ma prawo dokonywać zmian w opisie i kwalifikacji prawnej czynu, o ile zachowana jest jego tożsamość. Zmiana sformułowania zarzutu z "nie dopełnił obowiązku" na "nadużył uprawnień" stanowi odmienną ocenę prawną tożsamych okoliczności faktycznych. Uzupełnienie opisu czynu o źródło obowiązków i uprawnień nie narusza tożsamości czynu. Naruszenie zasady braku eklektyzmu ustawowego nie jest skuteczne w przypadku kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia tożsamości czynu poprzez zmianę opisu i kwalifikacji prawnej.

Godne uwagi sformułowania

przedmiotem osądu jest konkretne zdarzenie faktyczne nie narusza tożsamości czynu, jeżeli zachowane zostają podstawowe jego elementy stanowią bowiem odmienną ocenę prawną tożsamych okoliczności faktycznych rodzi się pytanie co do możliwości przyjęcia w opisie czynu działania w dniu 25 października 1994 r. naruszył zasadę braku eklektyzmu ustawowego

Skład orzekający

Józef Dołhy

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ugruntowana interpretacja tożsamości czynu w postępowaniu karnym, dopuszczalność zmian w opisie i kwalifikacji prawnej przez sąd, zasady intertemporalne."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki prawa karnego gospodarczego i zasad stosowania przepisów w czasie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia fundamentalne zasady postępowania karnego dotyczące tożsamości czynu i możliwości modyfikacji opisu przez sąd, co jest istotne dla praktyków prawa.

Czy sąd może zmienić zarzut? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice tożsamości czynu.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II KK 294/14
POSTANOWIENIE
Dnia 7 listopada 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Józef Dołhy
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 kpk
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 7 listopada 2014 r.,
‎
sprawy
J. S.
skazanego z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o ochronie obrotu gospodarczego w zw. z art. 4 § 1 k.k.,
‎
z powodu kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego,
‎
od wyroku Sądu Okręgowego w W.
‎
z dnia 21 marca 2014 r., .
‎
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W.
‎
z dnia 9 kwietnia 2013 r.;
p o s t a n o w i ł:
1. oddala kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża
skazanego.
UZASADNIENIE
Kasacja jest oczywiście bezzasadna.
Zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie, utrwalił się pogląd, że przedmiotem osądu jest konkretne zdarzenie faktyczne, a zatem ustalenie i zakwalifikowanie odmienne od propozycji oskarżenia jest uprawnieniem Sądu, który może dokonywać zmian w opisie i kwalifikacji prawnej przypisanego zachowania. Nie narusza to tożsamości czynu, jeżeli zachowane zostają podstawowe jego elementy, jak identyczność przedmiotu oskarżenia, identyczność sprawcy, tożsamość czasu i miejsca, tożsamość osoby pokrzywdzonej.
Podniesiony w kasacji zarzut
należy ocenić jako chybiony, w rozpoznawanej sprawie zachodzi bowiem zgodność pomiędzy czynem zarzucanym a czynem przypisanym skazanemu J. S. Przekonuje o tym tożsamość rodzajowa i czasowa przestępnego zachowania, które w istocie rzeczy sprowadzało się do działania wspólnego i w porozumieniu z M. P. i członkami Rady Nadzorczej Spółdzielni A., polegającego na zawarciu w dniu 25 października umowy przedwstępnej sprzedaży i 6 marca umowy sprzedaży działki przy ul. G. w W. Fakt zmiany opisu czynu przez Sąd, polegającej na zastąpieniu wyrażenia „nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku" na „nadużył udzielonych mu uprawnień" w żadnym razie nie przekreśla tożsamości rodzajowej zarzucanego i przypisanego czynu. Wskazane znamiona, wynikające z art. 1 § 1 ustawy z 12 października 1994 r. o ochronie obrotu gospodarczego (DZ. U. Nr 126 poz. 615), stanowią bowiem odmienną ocenę prawną tożsamych okoliczności faktycznych. Analogicznie, na tożsamość czynu nie ma wpływu uzupełnienie jego opisu o źródło obowiązków i uprawnień oskarżonego w postaci uchwały Nadzwyczajnego Zebrania Założycieli Spółki A., jak również wskazanie na uchwały Zarządu z dnia 24 października 1994 r. o nabyciu działki. Sąd dokonał bowiem korekty wadliwego opisu czynu zawartego w akcie oskarżenia, przez wypełnienie stosownych blankietów zawartych w treści art. 1 § 1 ustawy o ochronie obrotu gospodarczego (trafne stanowisko Sądu Okręgowego zawarte na s. 26 - 28 uzasadnienia).
Tylko
na marginesie zaznaczyć należy, że ustawa o ochronie obrotu gospodarczego obowiązuje od 31 grudnia 1994 r, wobec czego rodzi się pytanie co do możliwości przyjęcia w opisie czynu działania w dniu 25 października 1994 r. Odpowiedź pozytywna wiąże się z konstatacją, że w zarzucanym zakresie nastąpiła realizacja znamion czynu określonego w art. 217 k.k. z 1969 r., gdyż spółdzielnie były zaliczane do Jednostek Gospodarki Uspołecznionej. Wobec powyższego ustawa o ochronie obrotu gospodarczego będzie mieć w niniejszej sprawie działanie retroaktywne, ale w zgodzie z art. 4 § 1 k.k.
Jedyny dostrzeżony problem dotyczy zastosowania ustawy o ochronie obrotu gospodarczego i Kodeksu karnego z 1997 r. (np. co do warunkowego zawieszenia wykonania kary), co stanowi naruszenie art. 4 § 1 k.k. - w dniu wejścia w życie k.k. została uchylona ustawa o ochronie obrotu gospodarczego, co oznacza że sąd naruszył zasadę braku eklektyzmu ustawowego (innymi słowy powinien zastosować k.k. z 1969 r.). Kwestie te powinny być jednak rozpatrywane w perspektywie naruszeń o jakich mowa w art. 438 k.p.k., co w przypadku kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania wyklucza skuteczność zarzutu kasacyjnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI