IV KK 611/19

Sąd Najwyższy2020-06-25
SNKarneprzestępstwa przeciwko rodzinie i obowiązkom rodzinnymWysokanajwyższy
niealimentacjakasacjaprzedawnienieSąd Najwyższykodeks karnypostępowanie karne

Sąd Najwyższy oddalił kasację skazanego za niealimentację, uznając zarzut przedawnienia za oczywiście bezzasadny ze względu na ciągły charakter przestępstwa.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację obrońcy skazanego za niealimentację (art. 209 § 1 i 1a k.k.). Głównym zarzutem było przedawnienie czynu, które miało nastąpić z uwagi na upływ czasu od ostatniego zachowania skazanego. Sąd Najwyższy uznał jednak, że przestępstwo niealimentacji ma charakter ciągły i rozciągnięty w czasie, a datę popełnienia wyznacza ostatnie zachowanie objęte zarzutem, co wyklucza przedawnienie. Kasacja została oddalona jako oczywiście bezzasadna.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego D. S., który został skazany za czyny z art. 209 § 1 k.k. i art. 209 § 1a k.k. (niealimentacja). Głównym zarzutem podniesionym w kasacji był zarzut bezwzględnej przesłanki procesowej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., a mianowicie, że sądy niższych instancji nie dostrzegły częściowego przedawnienia przypisanych skazanemu czynów. Sąd Najwyższy uznał ten zarzut za całkowicie bezzasadny. W uzasadnieniu wskazano, że przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. i art. 209 § 1a k.k. ma charakter rozciągnięty w czasie i wieloczynowy, polegający na periodycznym niewywiązywaniu się z obowiązku alimentacyjnego. Datę popełnienia takiego czynu, a tym samym początek biegu terminów przedawnienia, wyznacza ostatnie zachowanie objęte zarzutem. Sąd Najwyższy podkreślił, że przestępstwo niealimentacji, pomimo wielości jednorodnych zachowań, traktowane jest jako jeden czyn zabroniony, co wyklucza możliwość mówienia o jego częściowym przedawnieniu. Sąd odrzucił również argumentację obrony opartą na innym orzeczeniu Sądu Najwyższego, wskazując na istotne różnice w stanach faktycznych obu spraw. W konsekwencji, kasacja została oddalona jako oczywiście bezzasadna. Skazanego zwolniono od kosztów postępowania kasacyjnego, obciążając nimi Skarb Państwa, oraz zarządzono zwrot opłaty kasacyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przestępstwo niealimentacji ma charakter rozciągnięty w czasie i wieloczynowy, a datę jego popełnienia, od której liczy się termin przedawnienia, wyznacza ostatnie zachowanie objęte zarzutem. Nie można mówić o jego częściowym przedawnieniu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przestępstwo niealimentacji, polegające na periodycznym niewywiązywaniu się z obowiązku alimentacyjnego, jest traktowane jako jeden czyn zabroniony. Termin przedawnienia liczy się od ostatniego zachowania sprawcy objętego zarzutem, co wyklucza możliwość przedawnienia poszczególnych świadczeń okresowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
D. S.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (6)

Główne

k.k. art. 209 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 209 § 1a

Kodeks karny

k.k. art. 439 § 1

Kodeks karny

Pomocnicze

k.p.k. art. 535 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 102

Kodeks karny

k.k. art. 101 § 1

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przestępstwo niealimentacji ma charakter ciągły i rozciągnięty w czasie, a datę popełnienia wyznacza ostatnie zachowanie objęte zarzutem. Nie można mówić o częściowym przedawnieniu przestępstwa niealimentacji.

Odrzucone argumenty

Zarzut częściowego przedawnienia czynu z art. 209 § 1 k.k. i art. 209 § 1a k.k.

Godne uwagi sformułowania

przestępstwo z art. 209 § 1 k.k., czy 209 § 1a k.k., z istoty swojej jest rozciągnięte w czasie i ma postać zachowania wieloczynowego w takiej sytuacji, a więc przy przestępstwach rozciągniętych w czasie, wieloczynowych, trwałych, jak i o charakterze ciągłym, datę ich popełnienia, a jednocześnie tę, od której liczone są terminy przedawnienia, wyznacza ostatnie zachowanie objęte zarzutem Przestępstwo nie alimentacji, pomimo występującej wielości jednorodnych zachowań sprawcy, potraktowane zostało jako jeden czyn zabroniony i nie można mówić o jego częściowym przedawnieniu

Skład orzekający

Jerzy Grubba

SSN

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru przestępstwa niealimentacji i zasad przedawnienia w sprawach o czyny rozciągnięte w czasie."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki przestępstwa niealimentacji; inne czyny ciągłe mogą być interpretowane inaczej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego przestępstwa niealimentacji i kluczowej kwestii przedawnienia, co jest istotne dla wielu osób i prawników. Wyjaśnienie charakteru przestępstwa jako ciągłego jest cenne.

Czy niepłacenie alimentów może się przedawnić? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt IV KK 611/19
POSTANOWIENIE
Dnia 25 czerwca 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jerzy Grubba
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2020 r.
sprawy
D. S.
skazanego za czyn z art. 209 § 1 k.k. i art. 209 § 1a k.k.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 18 kwietnia 2019r., sygn. akt VII Ka (...), zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt III K (...)
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację uznając ją za oczywiście bezzasadną,
2. zwolnić skazanego od ponoszenia kosztów sądowych postępowania kasacyjnego obciążając nimi Skarb Państwa,
3. zarządzić na rzecz skazanego D. S. zwrot opłaty kasacyjnej w kwocie 450 zł.
UZASADNIENIE
Kasacja wniesiona w imieniu skazanego jest bezzasadna i to w stopniu oczywistym.
Skarżący podniósł w niej w istocie jeden zarzut o charakterze bezwzględnej przesłanki procesowej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., a polegający na tym, że Sądy rozstrzygające sprawę nie dostrzegły, iż przypisane skazanemu czyny uległy częściowemu przedawnieniu.
Zarzut ten, jak już wskazano na wstępie, jest całkowicie bezzasadny. Przestępstwo z art. 209 § 1 k.k., czy 209 § 1a k.k., z istoty swojej jest rozciągnięte w czasie i ma postać zachowania wieloczynowego (czy też o zbiorowo oznaczonym czynie), sprawca bowiem, co miesiąc, nie wywiązywał się z nałożonego nań obowiązku o charakterze periodycznym i nie łożył na utrzymanie swoich dzieci. Opis czynu wskazuje na to, że skazany uchylał się od ciążącego na nim obowiązku w okresie od czerwca 2002 r. do listopada 2008r., a w drugim przypadku od czerwca 2002 r. do czerwca 2017 r. Zgodnie z obowiązującymi od dziesięcioleci poglądami doktryny i stabilną w tej materii linią orzecznictwa Sądu Najwyższego, w takiej sytuacji, a więc przy przestępstwach rozciągniętych w czasie, wieloczynowych, trwałych, jak i o charakterze ciągłym, datę ich popełnienia, a jednocześnie tę, od której liczone są terminy przedawnienia, wyznacza ostatnie zachowanie objęte zarzutem (
vide
: choćby wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2002 r., sygn. akt II KKN 387/01).
Bezsprzecznie zatem nie można mówić o przedawnieniu karalności tak opisanego czynu. Przestępstwo nie alimentacji, pomimo występującej wielości jednorodnych zachowań sprawcy, potraktowane zostało jako jeden czyn zabroniony i nie można mówić o jego częściowym przedawnieniu, co miałoby miejsce w przypadku terminów liczonych co do świadczeń okresowych na podstawie przepisów prawa cywilnego. Na gruncie niniejszej sprawy oznaczałoby to zresztą jedynie ewentualne ograniczenie w możliwości egzekwowania tych świadczeń w cywilnym postępowaniu wykonawczym.
Obrona w uzasadnieniu kasacji odwołała się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2015r. w sprawie III K 414/14 nie dostrzegając tego, że we wskazanej sprawie nie zarzucono skarżonemu działania w jednym, nieprzerwanym okresie, lecz w kilku przedzielonych innymi – nie stanowiącymi działania opisanego w art. 209§1 k.k. Nie można zatem tych dwóch różnych stanów faktycznych traktować w analogiczny sposób.
Podsumowując, autor kasacji nie wykazał, by Sąd Odwoławczy dopuścił się jakichkolwiek uchybień, tym bardziej zaś zaistnienia zdarzeń o charakterze bezwzględnej przesłanki odwoławczej. Nie można mówić też, pomimo upływu znacznego czasu od rozpoczęcia procesu, o tym, że doszło do przedawnienia czynu opisanego w pkt 1 (zakończonego w 2008 r.) skoro postępowanie o ten czyn (k. 22) weszło w fazę
in personam
w 2004 r. (uwzględniając dyspozycję art. 102 k.k. i zmiany ustaw w tym zakresie, do terminu z art. 101 § 1 pkt 4 k.k., należy doliczyć kolejne 10 lat).
Powyższe skutkowało uznaniem kasacji za bezzasadną w stopniu oczywistym.
Skazanego, uwzględniając jego sytuację materialną i charakter sprawy, zwolniono od ponoszenia kosztów sądowych postępowania kasacyjnego, obciążając nimi Skarb Państwa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI