II KK 28/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuProkurator Prokuratury Okręgowej wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o wyłączenie sędziego A.B. od rozpoznawania sprawy kasacyjnej II KK 28/26. Głównym argumentem prokuratora była wadliwość powołania sędziego na stanowisko, wynikająca z procedury przed Krajową Radą Sądownictwa, która zdaniem prokuratora nie spełnia standardów konstytucyjnych. Prokurator wskazywał, że udział takiego sędziego w składzie orzekającym powoduje, iż sąd nie spełnia wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego, co stanowi rażące naruszenie prawa. Wniosek odwoływał się do przepisów Konstytucji RP, Traktatu o UE, Karty Praw Podstawowych UE oraz Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a także do orzecznictwa TSUE i ETPCz. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, stwierdził, że jego charakter jest ustrojowy, a nie oparty na konkretnych okolicznościach faktycznych mogących budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego. Sąd podkreślił, że przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące wyłączenia sędziego nie pozwalają na badanie kwestii ustrojowych związanych z powołaniem sędziego. Ponadto, sąd zauważył, że prokurator, mimo powołania się na przepisy k.p.k., w istocie kwestionował status sędziego, a nie jego bezstronność w konkretnej sprawie. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał wniosek za niedopuszczalny z mocy ustawy i pozostawił go bez rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na zarzutach ustrojowych dotyczących procedury nominacyjnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce związanej z reformami wymiaru sprawiedliwości i orzecznictwem dotyczącym statusu sędziów powołanych w nowym trybie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego, oparty na zarzutach ustrojowych dotyczących wadliwości powołania sędziego, podlega rozpoznaniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania karnego o wyłączeniu sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki wniosek nie podlega rozpoznaniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania karnego o wyłączeniu sędziego, gdyż nie opiera się na konkretnych okolicznościach faktycznych uzasadniających wątpliwości co do bezstronności sędziego, a jedynie na kwestiach ustrojowych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek prokuratora miał charakter ustrojowy i nie zawierał konkretnych okoliczności faktycznych uzasadniających wyłączenie sędziego. Przepisy k.p.k. dotyczące wyłączenia sędziego odnoszą się do indywidualnych przypadków, a nie do ogólnych kwestii ustrojowych związanych z powołaniem sędziego. Dodatkowo, sąd powołał się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, które wyklucza badanie wadliwości powołania sędziego w trybie wyłączenia.
Czy wniosek o wyłączenie sędziego, który kwestionuje sam status sędziego jako osoby powołanej w wadliwej procedurze, może być formalnie złożony w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania karnego o wyłączeniu sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, formalne powołanie się na przepisy k.p.k. nie zmienia rzeczywistego charakteru wniosku, który ma charakter ustrojowy i nie spełnia wymogów proceduralnych dla wniosku o wyłączenie sędziego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że o charakterze czynności prawnej decyduje jej rzeczywista treść, a nie tylko formalne nazwanie czy powołanie się na przepisy. Wniosek prokuratora, mimo powołania się na przepisy k.p.k., w istocie kwestionował status sędziego i miał charakter ustrojowy, co czyniło go niedopuszczalnym w trybie wyłączenia sędziego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ł.M. | osoba_fizyczna | skazany |
| Prokurator Prokuratury Okręgowej | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Sędzia SN A.B. | osoba_fizyczna | sędzia (wskazany do wyłączenia) |
Przepisy (9)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis ten, w zw. z art. 41 § 1 k.p.k., stanowi podstawę do wyłączenia sędziego, jednakże wniosek musi opierać się na konkretnych okolicznościach faktycznych, a nie na kwestiach ustrojowych.
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Okoliczności uzasadniające wyłączenie sędziego muszą mieć charakter faktyczny, a nie abstrakcyjny czy ustrojowy.
Pomocnicze
k.p.k. art. 41 § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy sytuacji, gdy wniosek o wyłączenie sędziego nie podlega rozpoznaniu.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wymienia przesłanki nieważności postępowania, w tym nienależytą obsadę sądu (pkt 2), co było podnoszone przez prokuratora jako potencjalna konsekwencja udziału wadliwie powołanego sędziego.
Prawo o prokuraturze art. 2 § 1
Ustawa Prawo o prokuraturze
Podstawa prawna działania prokuratora w celu ochrony praworządności.
Prawo o prokuraturze art. 3 § 1
Ustawa Prawo o prokuraturze
Określa zadania prokuratury, w tym ochronę praworządności.
Prawo o prokuraturze art. 5
Ustawa Prawo o prokuraturze
Podstawa prawna występowania prokuratora z wnioskami.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd.
u.KRS art. 9a
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Przepis dotyczący wyboru sędziów do KRS, kwestionowany przez prokuratora jako podstawa wadliwości procedury nominacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek prokuratora o wyłączenie sędziego ma charakter ustrojowy i nie opiera się na konkretnych okolicznościach faktycznych uzasadniających wątpliwości co do bezstronności sędziego. • Przepisy k.p.k. o wyłączeniu sędziego nie pozwalają na badanie kwestii ustrojowych związanych z powołaniem sędziego. • Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego (sygn. P 22/19) wyklucza badanie wadliwości powołania sędziego w trybie wyłączenia. • Formalne powołanie się na przepisy k.p.k. nie zmienia rzeczywistego, ustrojowego charakteru wniosku. • Wniosek prokuratora jest wewnętrznie sprzeczny, kwestionując jednocześnie status sędziego i powołując się na tryb wyłączenia sędziego.
Odrzucone argumenty
Udział sędziego A.B. w składzie orzekającym powoduje, że skład ten nie spełnia wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego. • Powołanie sędziego A.B. nastąpiło z naruszeniem standardów konstytucyjnych i konwencyjnych. • Wadliwość procedury nominacyjnej przed KRS stanowi podstawę do wyłączenia sędziego.
Godne uwagi sformułowania
o charakterze ustrojowym • nie podlegają zarejestrowaniu w kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych ani w repertorium KB, a przekazuje się je sędziemu sprawozdawcy celem podjęcia stosownej decyzji • rzeczywista treść przedsiębranej przez podmiot czynności • nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem • rozwiązania legislacyjne dotyczące ustroju sądownictwa • czysto formalnym inkorporowaniu przez prokuratora • próba obejścia instytucji obowiązującego prawa oraz zakamuflowanie rzeczywistej treści przedsiębranej czynności • nie sposób bowiem nie dostrzec – zaiste osobliwej – niekonsekwencji w rozumowaniu prawnym
Skład orzekający
Antoni Bojańczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na zarzutach ustrojowych dotyczących procedury nominacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Polsce związanej z reformami wymiaru sprawiedliwości i orzecznictwem dotyczącym statusu sędziów powołanych w nowym trybie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z praworządnością i niezależnością sądownictwa, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.
“Sąd Najwyższy: Wnioski o wyłączenie sędziego nie mogą być narzędziem do kwestionowania ustroju sądów.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.