II KK 28/19

Sąd Najwyższy2019-02-26
SNKarneprzestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacjiŚrednianajwyższy
prawo karnekodeks karnyprowadzenie po alkoholukasacjaSąd Najwyższypojazd mechanicznymotorowerniepoczytalnośćwina

Sąd Najwyższy oddalił kasację skazanego za prowadzenie motoroweru w stanie nietrzeźwości, uznając ją za oczywiście bezzasadną.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację obrońcy skazanego za prowadzenie motoroweru w stanie nietrzeźwości, który był już wcześniej prawomocnie skazany za podobne przestępstwo. Obrońca zarzucał obrazę prawa materialnego i procesowego, kwestionując odpowiedzialność karną w przypadku wprawienia się w stan nietrzeźwości oraz ocenę zeznań świadka. Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając ją za oczywiście bezzasadną, podkreślając, że wiedza sprawcy o skutkach nadużycia alkoholu oraz jednoznaczne orzecznictwo co do motoroweru jako pojazdu mechanicznego wykluczają możliwość uwzględnienia zarzutów.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego R. B., który został skazany za prowadzenie motoroweru w stanie nietrzeźwości, będąc wcześniej prawomocnie karanym za podobne przestępstwo. Sąd Okręgowy w P. zmienił wyrok Sądu Rejonowego w P., ustalając, że czyn wypełnia dyspozycję art. 178a § 4 k.k. Obrońca w kasacji zarzucił obrazę prawa materialnego (art. 1 § 3 k.k. w zw. z art. 31 § 1 i 3 k.k.), argumentując, że odpowiedzialność karną na podstawie art. 31 § 3 k.k. nie może ponosić sprawca, któremu nie można przypisać winy w chwili wprawiania się w stan upojenia alkoholowego. Zarzucono również rażące naruszenie prawa procesowego (art. 7 k.p.k.) poprzez dowolną ocenę zeznań świadka. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. W uzasadnieniu wskazano, że nawet jeśli sprawca nie mógł kontrolować potrzeby spożycia alkoholu, to wiedza o skutkach nadużycia alkoholu dla jego psychiki i ponoszeniu odpowiedzialności za czyny popełnione pod jego wpływem, zgodnie z art. 31 § 3 k.k., uzasadnia odpowiedzialność karną. Podkreślono, że konstrukcja ta wprowadza zobiektywizowaną postać odpowiedzialności. Odnosząc się do zarzutu procesowego, Sąd Najwyższy stwierdził, że stanowi on polemikę z oceną, czy motorower jest pojazdem mechanicznym w rozumieniu art. 178a k.k., wskazując na orzecznictwo Sądu Najwyższego, które jednoznacznie kwalifikuje motorower jako pojazd mechaniczny. Sąd uznał, że nie można mówić o usprawiedliwionym błędzie oskarżonego, a bazowanie na wiedzy innych nie zwalnia od odpowiedzialności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sprawca ponosi odpowiedzialność karną na zasadzie art. 31 § 3 k.k., jeśli miał wiedzę o skutkach nadużycia alkoholu dla jego psychiki i o ponoszeniu odpowiedzialności za czyny popełnione pod jego wpływem, nawet jeśli nie mógł kontrolować potrzeby spożycia alkoholu.

Uzasadnienie

Konstrukcja z art. 31 § 3 k.k. wprowadza zobiektywizowaną postać odpowiedzialności karnej, zakorzenioną w świadomości sprawcy o skutkach nadużycia alkoholu dla jego poczytalności. Nie ma potrzeby badania winy na przedpolu czynu, chyba że doszło do upojenia patologicznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
R. B.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (14)

Główne

k.k. art. 178a § 4

Kodeks karny

Pomocnicze

k.k. art. 178a § 1

Kodeks karny

k.k. art. 42 § 3

Kodeks karny

k.k. art. 43a § 2

Kodeks karny

k.k. art. 43b

Kodeks karny

k.p.k. art. 535 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 1 § 3

Kodeks karny

k.k. art. 31 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 31 § 3

Kodeks karny

Wprowadza zobiektywizowaną postać odpowiedzialności karnej, zakorzenioną w świadomości sprawcy o skutkach nadużycia alkoholu dla jego poczytalności.

k.p.k. art. 410

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 170 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 201

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 9 § 2

Kodeks karny

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Motorower jest pojazdem mechanicznym w rozumieniu art. 178a § 1 k.k. Wiedza sprawcy o skutkach nadużycia alkoholu dla jego psychiki i ponoszeniu odpowiedzialności za czyny popełnione pod jego wpływem uzasadnia odpowiedzialność karną na podstawie art. 31 § 3 k.k.

Odrzucone argumenty

Obraza prawa materialnego (art. 1 § 3 k.k. w zw. z art. 31 § 1 i 3 k.k.) poprzez przyjęcie odpowiedzialności karnej sprawcy, któremu nie można przypisać winy w chwili wprawiania się w stan upojenia alkoholowego. Rażące naruszenie prawa procesowego (art. 7 k.p.k.) poprzez dowolną ocenę zeznań świadka J. B. co do porady prawnej dotyczącej prowadzenia motoroweru.

Godne uwagi sformułowania

Konstrukcja określona w art. 31 § 3 k.k. wprowadza zobiektywizowaną postać odpowiedzialności karnej, zakorzenionej jednak w świadomości sprawcy o skutkach nadużycia alkoholu dla jego poczytalności. Motorower jest pojazdem mechanicznym w rozumieniu art. 178a § 1 k.k. Nie ma tu powodu do badania kwestii zawinienia na tzw. przedpolu czynu zabronionego, chyba że doszło do upojenia patologicznego, co w tej sprawie było wykluczone.

Skład orzekający

Krzysztof Cesarz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 31 § 3 k.k. w kontekście odpowiedzialności za czyny popełnione pod wpływem alkoholu oraz kwalifikacja motoroweru jako pojazdu mechanicznego w rozumieniu art. 178a k.k."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 31 § 3 k.k. oraz orzecznictwa dotyczącego pojazdów mechanicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii prawnych związanych z odpowiedzialnością karną za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu, w tym interpretacji przepisów dotyczących stanu nietrzeźwości i poczytalności, a także kwalifikacji prawnej motoroweru.

Czy wiedziałeś, że prowadzenie motoroweru po alkoholu to poważne przestępstwo? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II KK 28/19
POSTANOWIENIE
Dnia 26 lutego 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Krzysztof Cesarz
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 26 lutego 2019 r.,
‎
sprawy
R. B.
‎
skazanego z art. 178a § 4 k.k.
‎
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
‎
od wyroku Sądu Okręgowego w P.
‎
z dnia 10 października 2018 r., sygn. akt V Ka
[…]
‎
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w P.
‎
z dnia 30 kwietnia 2018 r., sygn. akt II K
[…]
,
p o s t a n o w i ł:
1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną,
2) obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w P. wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2018 r., sygn. akt II K
[…]
, uznał R. B. za winnego tego, że
w dniu 9 stycznia 2017 roku około godziny 15.00 w P. przy ulicy J., znajdując się w stanie nietrzeźwości - 0,33 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu (I badanie) i 0,32 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu (II badanie) - prowadził pojazd mechaniczny w postaci motoroweru marki P. o nr rej.
[…]
w ruchu lądowym, będąc wcześniej prawomocnie skazanym za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 27 lipca 2016 roku w sprawie II K
[…]
,
i za to na podstawie art. 178a § 1 i 4 k.k. skazał oskarżonego na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, na podstawie art. 42 § 3 k.k. orzekł środek karny dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, na podstawie 43a § 2 k.k. orzekł od oskarżonego świadczenie pieniężne w kwocie 10.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Penitencjarnej, zaś na podstawie art. 43b k.k. – środek karny podania wyroku do publicznej wiadomości w określony sposób oraz częściowo zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych.
Wyrokiem z dnia 10 października 2018 r., V Ka
[…]
, Sąd Okręgowy w P., po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego, zarzucającej błąd w ustaleniach faktycznych, obrazę przepisów postępowania w postaci art. 410 k.p.k. i art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k. i obrazę prawa materialnego, to jest art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 9 § 2 k.k., wnoszącej o uniewinnienie oskarżonego albo uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ustalił, że czyn wypełnia jedynie dyspozycję art. 178a § 4 k.k. i ten przepis stanowi podstawę skazania, zaś w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.
W kasacji obrońca zarzucił:
a)
obrazę prawa materialnego, tj. art. 1 § 3 k.k. w zw. z art. 31 § 1 i 3 k.k., polegającą na przyjęciu, że odpowiedzialność karną za czyn popełniony w warunkach opisanych w art. 31 § 1 k.k., poniesie na zasadzie art. 31 § 3 k.k. również ten sprawca, któremu nie można przypisać winy w chwili wprawiania się w stan upojenia alkoholowego;
b)
rażące naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.k. poprzez całkowicie dowolną ocenę zeznań świadka J. B., jako wskazujących na udzielenie przez adwokata porady warunkowej, dotyczącej pojazdu silnikowego, podczas gdy treść zeznań świadka pozwalała przyjąć, że porada prawna dotyczyła
stricte
możliwości prowadzenia motoroweru, jako nienaruszającego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.”
W konkluzji skarżący się wniósł o uchylenie wyroku Sądu odwoławczego i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Prokurator w pisemnej odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenia jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej upoważnia do sporządzenia uzasadnienia w skróconej formie (argument z art. 535 § 3
in princ.
k.p.k.).
Ad zarzutu a) biegli psychiatrzy stwierdzili, że oskarżony nie jest chory psychicznie ani upośledzony umysłowo, pozostaje natomiast uzależniony od alkoholu. Oskarżony pół roku wcześniej został skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. Oczywiście zatem przewidywał on że spożywając alkohol wprawi się w stan nietrzeźwości, który może spowodować wyłączenie albo ograniczenie poczytalności. Jednak nawet wykluczenie winy z powodu niepoczytalności wywołanej spożyciem alkoholu nie zwalnia od odpowiedzialności karnej, jeżeli – jak w tej sprawie – zachodzą okoliczności określone w art. 31 § 3 k.k., czyli wiedza oskarżonego o skutkach nadużycia alkoholu dla jego psychiki i o ponoszeniu odpowiedzialności za czyny popełnione pod jego wpływem. Sąd Okręgowy miał rację pisząc, że bez znaczenia pozostaje, czy oskarżony mógł kontrolować potrzebę spożycia alkoholu. Konstrukcja określona w art. 31 § 3 k.k. wprowadza zobiektywizowaną postać odpowiedzialności karnej, zakorzenionej jednak w świadomości sprawcy o skutkach nadużycia alkoholu dla jego poczytalności. Nie ma tu powodu do badania kwestii zawinienia na tzw. przedpolu czynu zabronionego, chyba że doszło do upojenia patologicznego, co w tej sprawie było wykluczone. Fakt, że oskarżony odczuwał nieodpartą chęć a nawet potrzebę spożycia alkoholu, nie oznacza przecież, że pozostawał również w przymusie psychicznym, żeby prowadzić pojazd mechaniczny w stanie nietrzeźwości.
Ad zarzutu b) stanowi on tylko polemikę z oceną, czy motorower jest pojazdem mechanicznym w rozumieniu art. 178a k.k. W kasacji nie kwestionowano przyjęcia przez Sąd odwoławczy szerokiej wiedzy oskarżonego dotyczącej tej problematyki, uzyskanej z internetu (s. 5 uzasadnienia wyroku). Tam zamieszczony był wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2016 r., V KK 259/16, w którym jednoznacznie wskazano, że motorower jest pojazdem mechanicznym w rozumieniu art. 178a §1 k.k. Rozpytywanie osób postronnych (nawet prawników) co do charakteru pojazdu, jakim jest motorower, tylko potwierdza, że nie może być mowy o usprawiedliwionym błędzie oskarżonego. Oskarżony mając uzasadnione wątpliwości w tej kwestii (czy motorower jest pojazdem mechanicznym), dał tym wyraz że bazowanie na wiedzy innych nie będzie usprawiedliwiać błędu, a w efekcie zwalniać od odpowiedzialności karnej za czyn następnie mu zarzucony.
Z przytoczonych względów oddalono kasację jako oczywiście bezzasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI