IV KK 537/22

Sąd Najwyższy2023-02-28
SNKarneprzestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacjiWysokanajwyższy
jazda po alkoholureformationis in peiuskasacjakara pozbawienia wolnościzakaz prowadzenia pojazdówSąd Najwyższykodeks karnykodeks postępowania karnego

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Lublińcu w części dotyczącej kary pozbawienia wolności z powodu naruszenia zakazu reformationis in peius i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku Sądu Rejonowego w Lublińcu, zarzucając rażące naruszenie art. 443 k.p.k. poprzez orzeczenie kary pozbawienia wolności surowszej niż uchylona, mimo że wyrok był zaskarżony wyłącznie na korzyść oskarżonego. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając naruszenie zakazu reformationis in peius i uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 7 kwietnia 2022 r. (sygn. akt II K 472/21), który skazał S. F. za przestępstwo z art. 178a § 4 k.k. na karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności, dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz świadczenie pieniężne. Kasacja dotyczyła wyłącznie orzeczenia o karze pozbawienia wolności. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie art. 443 k.p.k. poprzez orzeczenie kary surowszej niż uchylona przez Sąd Okręgowy w Częstochowie, mimo że pierwotny wyrok był zaskarżony tylko na korzyść oskarżonego. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną, stwierdzając naruszenie zakazu reformationis in peius. Wskazał, że orzeczenie surowsze w rozumieniu art. 443 k.p.k. to każde rozstrzygnięcie mniej korzystne dla oskarżonego. Ponieważ kara 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności była wyższa niż pierwotnie orzeczony rok pozbawienia wolności, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Lublińcu do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, orzeczenie kary surowszej niż uchylona, gdy wyrok był zaskarżony tylko na korzyść oskarżonego, stanowi rażące naruszenie art. 443 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że kara 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności jest surowsza niż pierwotnie orzeczony rok pozbawienia wolności. Ponieważ wyrok był zaskarżony wyłącznie na korzyść oskarżonego, ponowne orzeczenie kary surowszej narusza zakaz reformationis in peius.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku w części dotyczącej kary pozbawienia wolności i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

S. F.

Strony

NazwaTypRola
S. F.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (12)

Główne

k.p.k. art. 443

Kodeks postępowania karnego

Zakaz orzekania kary surowszej niż uchylona, chyba że wyrok był zaskarżony na niekorzyść oskarżonego lub w określonych warunkach na jego korzyść.

k.k. art. 178a § 4

Kodeks karny

Przepis określający czyn zabroniony, za który skazano oskarżonego.

Pomocnicze

k.p.k. art. 535 § 5

Kodeks postępowania karnego

Tryb rozpoznawania kasacji, w tym możliwość uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

k.k. art. 42 § 4

Kodeks karny

Przepis dotyczący orzekania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.

k.k. art. 43a § 2

Kodeks karny

Przepis dotyczący orzekania świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

Okoliczności bezwzględnie powodujące nieważność postępowania.

k.p.k. art. 79 § 1

Kodeks postępowania karnego

Obowiązek zapewnienia obrony.

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.k. art. 410

Kodeks postępowania karnego

Obowiązek uwzględnienia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego.

k.p.k. art. 523 § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawy kasacji.

k.p.k. art. 526 § 1

Kodeks postępowania karnego

Zakres rozpoznania kasacji.

k.p.k. art. 537 § 1 i 2

Kodeks postępowania karnego

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kasacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rażące naruszenie art. 443 k.p.k. przez orzeczenie kary pozbawienia wolności surowszej niż uchylona, mimo że wyrok był zaskarżony wyłącznie na korzyść oskarżonego.

Godne uwagi sformułowania

naruszenie zakazu reformationis in peius orzeczenie surowsze w rozumieniu art. 443 k.p.k., to każde orzeczenie, które zawiera rozstrzygnięcia mniej korzystne z punktu widzenia oskarżonego w porównaniu z orzeczeniem dotychczasowym.

Skład orzekający

Małgorzata Gierszon

przewodniczący, sprawozdawca

Andrzej Stępka

członek

Piotr Mirek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie zakazu reformationis in peius (art. 443 k.p.k.) w postępowaniu karnym, szczególnie w kontekście zaskarżenia wyroku tylko na korzyść oskarżonego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia zakazu reformationis in peius przez sąd drugiej instancji lub sąd rozpoznający sprawę ponownie po uchyleniu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady procesowej w prawie karnym, która chroni oskarżonego przed pogorszeniem jego sytuacji prawnej po zaskarżeniu wyroku na jego korzyść. Jest to istotne dla praktyków prawa karnego.

Czy sąd może orzec surowszą karę, gdy wyrok zaskarżono tylko na korzyść oskarżonego? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt IV KK 537/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 lutego 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Gierszon (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Andrzej Stępka
‎
SSN Piotr Mirek
Protokolant Olga Tyburc - Żelazek
w sprawie
S. F.
skazanego za czyn z art.178a § 4 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 28 lutego 2023 r. kasacji Prokuratora Generalnego
od wyroku Sądu Rejonowego w Lublińcu
z dnia 7 kwietnia 2022 r., II K 472/21
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze pozbawienia wolności i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Lublińcu do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt II K 245/20, Sąd Rejonowy w Lublińcu skazał S. F., za popełnienie przestępstwa z art. 178a § 4 k.k., na karę 1 roku pozbawienia wolności, a nadto na podstawie art. 42 § 4 k.k. orzekł wobec niego środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazd
ó
w mechanicznych oraz na zasadzie art. 43a § 2 k.k. orzekł świadczenie pieniężne w kwocie 10.000 zł na rzecz Funduszu P.  (k. 97).
Orzeczenie to zostało zaskarżone w całości wyłącznie na korzyść oskarżonego S. F., a w apelacji z dnia 7 lipca 2021 r. jego obrońca zarzucił sądowi meriti obrazę: art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. (k. 114-117).
Po rozpoznaniu tej apelacji Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 7 października 2021 r., sygn. akt VII Ka 755/21, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Lublińcu (k. 129).
Po kolejnym rozpoznaniu sprawy zaskarżonym niniejszą kasacją wyrokiem  wydanym w dniu 7 kwietnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt II K 472/21, Sąd Rejonowy w Lublińcu ponownie uznał S. F. za winnego zarzucanego mu przestępstwa z art. 178a § 4 k.k. i za to na podstawie tego przepisu wymierzył mu karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności (pkt 1 sentencji wyroku). Na podstawie art. 42 § 4 k.k. Sąd orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazd
ó
w mechanicznych (pkt 2) oraz na zasadzie art. 43a § 2 k.k. świadczenie pieniężne w kocie 10.000 zł na rzecz Funduszu P. (pkt 3).
Orzeczenie to nie zostało zaskarżone i uprawomocnił
o si
ę z dniem 7 czerwca 2022 r.
Kasację od tego wyroku, w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze pozbawienia wolności, wniósł na korzyść S. F. Prokurator Generalny.
Na
podstawie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k., art. 537 § 1 i 2 k.p.k. zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego procesowego, to jest art. 443 k.p.k., polegające na wydaniu przez Sąd Rejonowy w Lublińcu (sygn. akt II K 472/21), w sprawie przekazanej mu przez Sąd Okręgowy w Częstochowie do ponownego rozpoznania (sygn. akt VII Ka 755/21), orzeczenia w części dot. rozstrzygnięcia o karze pozbawienia wolności surowszego, niż uchylony wymienionym wyrokiem Sądu odwoławczego wyrok Sądu Rejonowego w Lublińcu (sygn. akt II K 245/20), pomimo że wyrok ten zaskarżony był wyłącznie przez obrońcę oskarżonego, na jego korzyść.
W związku z tym zarzutem wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Lublińcu, w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.
S
ąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna i jako taka zasługuje na uwzględnienie w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Z przedstawionego powyżej przebiegu postępowania sądowego wynika, że wyrok Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 7 kwietnia 2022 r. obarczony jest rażącą obrazą art. 443 k.p.k., kt
ó
ra miała istotny niekorzystny wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegającą na naruszeniu zakazu
reformationis in peius.
Przepis ten stanowi bowiem, że w razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania wolno w dalszym postępowaniu wydać orzeczenie surowsze niż uchylone tylko wtedy, gdy orzeczenie to było zaskarżone na niekorzyść oskarżonego albo na korzyść oskarżonego w warunkach określonych w art. 434 § 4 k.p.k.
Zgodnie z treścią wyroku Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2009 r., sygn. akt V KK 2/09, Lex nr 521991, orzeczenie surowsze w rozumieniu art. 443 k.p.k., to każde orzeczenie, kt
ó
re zawiera rozstrzygnięcia mniej korzystne z punktu widzenia oskarżonego w por
ó
wnaniu z orzeczeniem dotychczasowym. W niniejszej natomiast sprawie większa „surowość” zaskarżonego kasacją wyroku jest niewątpliwa, bowiem   wynika z orzeczenia kary pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku i 2 miesięcy, a więc wyższym niż w (uchylonym w wyniku rozpoznania wywiedzionej na korzyść oskarżonego apelacji) rozstrzygnięciu zawartym w wyroku Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt II K 245/20, w kt
ó
rym karę orzeczono w wymiarze jednego roku pozbawienia wolności.
Stąd też należało uznać oczywistą zasadność kasacji i – w konsekwencji - uchylić w zaskarżonej części dotknięty opisanym uchybieniem wyrok Sądu Rejonowego w Lublińcu i w tym zakresie sprawę przekazać temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W jego toku Sąd ten będzie miał na względzie powyższe wnioski i spostrzeżenia.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencj

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI