Orzeczenie · 2026-05-13

II KK 275/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-05-13
SNKarneprzeciwdziałanie narkomaniiWysokanajwyższy
sąd najwyższywyłączenie sędziegobezstronnośćniezależnośćneo-KRSkonstytucjakasacjaprawo karnenarkomania

Przed Sądem Najwyższym zawisła sprawa z kasacji obrońców M. R. i M. G. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, którym skazanym wymierzono kary za przestępstwa z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Sprawa została przydzielona do referatu SSN Antoniego Bojańczyka. Obrońca M. R. wniósł o wyłączenie sędziego SN Antoniego Bojańczyka od udziału w rozpoznaniu sprawy, powołując się na istnienie okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności i niezależności, związanych z powołaniem tego sędziego na urząd w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy zważył, że w sprawie zachodzą podstawy do wyłączenia sędziego SN Antoniego Bojańczyka z mocy prawa na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. Podkreślono, że wyłączeniu podlega sędzia w sytuacji, gdy wynik postępowania ma znaczenie dla jego własnych praw i obowiązków, a oceny ważności i skuteczności stosunku prawnego nie może dokonywać sędzia będący jego stroną lub w identycznej sytuacji ustrojowo-procesowej. Wobec kwestionowania w kasacji składu sądów orzekających w związku z wyrokowaniem przez sędziów powołanych w procedurze z udziałem neo-KRS, udział sędziego Bojańczyka prowadziłby do naruszenia zasady nemo iudex in causa sua. Dodatkowo wskazano, że udział w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego SN na wniosek neo-KRS stanowi nienależytą obsadę sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., gdyż neo-KRS nie reprezentuje należycie środowiska sędziowskiego. W konsekwencji, należało wyłączyć sędziego SN Antoniego Bojańczyka od udziału w niniejszej sprawie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego z powodu procedury nominacyjnej z udziałem neo-KRS oraz konsekwencji prawnych takiej sytuacji dla nienależytej obsady sądu.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z orzecznictwem dotyczącym statusu sędziów powołanych w procedurze z udziałem neo-KRS.

Zagadnienia prawne (1)

Czy istnieją podstawy do wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego od udziału w sprawie, jeśli jego powołanie na urząd nastąpiło w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., co może budzić wątpliwości co do jego bezstronności i niezależności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, istnieją podstawy do wyłączenia sędziego SN z mocy prawa.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że udział sędziego powołanego w procedurze z udziałem neo-KRS, która nie reprezentuje należycie środowiska sędziowskiego, prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Ponadto, sytuacja ustrojowo-procesowa sędziego w zakresie jego nominacji jest identyczna jak stron w kasacji kwestionujących legalność składów orzekających, co uzasadnia wyłączenie na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. ze względu na potencjalne naruszenie zasady nemo iudex in causa sua.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
M. R.

Strony

NazwaTypRola
M. R.osoba_fizycznaoskarżony
M. G.osoba_fizycznaoskarżony

Przepisy (7)

Główne

k.p.k. art. 40 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania karnego

Wyłączenie sędziego, gdy wynik postępowania ma znaczenie dla jego własnych praw i obowiązków lub gdy jest w identycznej sytuacji ustrojowo-procesowej jak strony.

Pomocnicze

k.p.k. art. 42 § § 1

Kodeks postępowania karnego

u.p.n. art. 55 § ust. 1 i 3

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

u.p.n. art. 56 § ust. 1 i 3

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania karnego

Wada orzeczenia wynikająca z wyłączenia sędziego z mocy prawa.

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Nienależyta obsada sądu.

u.KRS

Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. kształtująca skład KRS.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Istnienie okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności i niezależności sędziego SN Antoniego Bojańczyka, związanych z procedurą jego powołania na urząd w składzie neo-KRS. • Sytuacja ustrojowo-procesowa sędziego SN Antoniego Bojańczyka jest identyczna jak stron w kasacji, co uzasadnia wyłączenie na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. • Udział sędziego powołanego na urząd w procedurze z udziałem neo-KRS stanowi nienależytą obsadę sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Godne uwagi sformułowania

okoliczności, mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności i niezależności, związanych z powołaniem tego sędziego na urząd w procedurze z udziałem KRS w składzie niezgodnym z Konstytucją Rzeczpospolitej • sędzia w sytuacji, w której miałby dokonywać oceny stosunku prawnoprocesowego (którego podmiotem, obok stron, jest także sędzia rozpoznający sprawę), wywierającego zarazem wpływ na jego własne prawa i obowiązki • rozpoznanie sprawy II KK 275/24 w wyznaczonym składzie prowadziłoby do naruszenia zasady nemo iudex in causa sua • już sam udział w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek neo-KRS prowadzi do nienależytej obsady sądu w postępowaniu kasacyjnym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Skład orzekający

Eugeniusz Wildowicz

przewodniczący

Antoni Bojańczyk

sędzia wyłączony

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego z powodu procedury nominacyjnej z udziałem neo-KRS oraz konsekwencji prawnych takiej sytuacji dla nienależytej obsady sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z orzecznictwem dotyczącym statusu sędziów powołanych w procedurze z udziałem neo-KRS.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezależnością sądownictwa i procedurą powoływania sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.

Sąd Najwyższy wyłącza sędziego z powodu wadliwej procedury nominacyjnej. Czy to koniec problemów z neo-KRS?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst