II KK 275/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek o wyłączenie sędziego Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie II KK 275/24 został złożony przez obrońców M. R. i M. G. z powodu uzasadnionych wątpliwości co do jego bezstronności, które wiążą się z ryzykiem naruszenia przepisów o bezwzględnych przyczynach odwoławczych. Wnioskodawcy powołali się na wadliwy tryb powołania sędziego do Sądu Najwyższego, odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, ETPC i TSUE. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, stwierdził, że spełnione są przesłanki do wyłączenia sędziego. Podkreślono, że nienależyta obsada sądu zachodzi, gdy bierze w niej udział osoba powołana na sędziego SN na wniosek KRS ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. Sąd odwołał się do uchwały trzech połączonych Izb SN z 23 stycznia 2020 r., która wskazuje na brak transparentności i potencjalne polityczne motywacje w procesie nominacyjnym. Sąd Najwyższy podkreślił, że wykładnia art. 41 § 1 k.p.k. musi zapewniać skuteczną ochronę prawa do niezależnego i bezstronnego sądu, uwzględniając standardy konstytucyjne i konwencyjne. Wskazano na wyrok ETPC w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, który potwierdza, że udział w procedurze nominacyjnej przed wadliwie ukształtowaną KRS powoduje, iż skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu. Sędzia Ryszard Witkowski został pierwotnie powołany do Izby Dyscyplinarnej, która nie miała statusu sądu konstytucyjnego, a jego przejście do Izby Karnej SN nastąpiło bez dochowania wymogów art. 179 Konstytucji RP. Sąd uznał, że sędzia Ryszard Witkowski nie jest uprawniony do orzekania w Sądzie Najwyższym, a sąd z jego udziałem nie spełniałby kryteriów art. 6 ust. 1 EKPC.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu wadliwej procedury nominacyjnej, naruszenia standardów niezależności i bezstronności sądu, a także kwestii nienależytej obsady sądu.
Dotyczy specyficznej sytuacji sędziów powołanych w okresie reformy sądownictwa po 2017 r. i przeniesionych z Izby Dyscyplinarnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sędzia powołany do Sądu Najwyższego w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 2017 r. może być uznany za bezstronnego i niezawisłego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, udział w procedurze nominacyjnej prowadzonej przed wadliwie ukształtowaną KRS może prowadzić do naruszenia standardu niezależnego i bezstronnego sądu, co uzasadnia wyłączenie sędziego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na własne orzecznictwo oraz wyroki ETPC (Reczkowicz vs. Polska) stwierdził, że wadliwy tryb powołania sędziego SN, wynikający z reformy KRS z 2017 r., podważa jego niezawisłość i bezstronność, co stanowi podstawę do wyłączenia od udziału w sprawie.
Czy sędzia powołany do Izby Dyscyplinarnej, a następnie przeniesiony do Izby Karnej SN, jest uprawniony do orzekania w Sądzie Najwyższym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli przeniesienie nastąpiło bez dochowania procedury przewidzianej w art. 179 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sędzia Ryszard Witkowski, powołany pierwotnie do Izby Dyscyplinarnej (która nie miała statusu sądu konstytucyjnego), a następnie przeniesiony do Izby Karnej SN na podstawie ustawy z 2022 r., nie został powołany w trybie zgodnym z Konstytucją RP, co czyni go nieuprawnionym do orzekania w Sądzie Najwyższym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. R. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M. G. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (4)
Główne
k.p.k. art. 439 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Nienależyta obsada sądu zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r.
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wykładnia powinna zapewniać skuteczną ochronę prawa strony do niezależnego i bezstronnego sądu.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu, w tym prawo do niezależnego i bezstronnego sądu, ma zastosowanie do postępowania kasacyjnego.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Procedura powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego wymaga udziału Krajowej Rady Sądownictwa oraz Prezydenta RP.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwy tryb powołania sędziego Ryszarda Witkowskiego do Sądu Najwyższego. • Ryzyko naruszenia standardu niezależnego i bezstronnego sądu (art. 6 ust. 1 EKPC). • Naruszenie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (nienależyta obsada sądu). • Naruszenie art. 179 Konstytucji RP w zakresie powołania na stanowisko sędziego SN.
Godne uwagi sformułowania
nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. • powołanie do Sądu Najwyższego jest zawsze pierwszym powołaniem na urząd w tym Sądzie, wymaga więc spełnienia szczególnych warunków i dochowania procedur, w których rzeczywiście można zweryfikować kompetencje kandydata, także z punktu widzenia jego cech istotnych dla zachowania niezawisłości i bezstronności. • Wykładni art. 41 § 1 k.p.k. należy dokonywać w taki sposób, aby zapewnić skuteczną ochronę prawa strony do rozpoznania konkretnej sprawy przez niezależny i bezstronny sąd. • udział w procesie powoływania w Polsce sędziów takiego organu, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa, w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. (w efekcie czego organ ten nie jest niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że skład orzekający, w który wchodzi osoba tak powołana na urząd sędziego, nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC.
Skład orzekający
Włodzimierz Wróbel
przewodniczący
Ryszard Witkowski
sędzia wyłączony
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu wadliwej procedury nominacyjnej, naruszenia standardów niezależności i bezstronności sądu, a także kwestii nienależytej obsady sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sędziów powołanych w okresie reformy sądownictwa po 2017 r. i przeniesionych z Izby Dyscyplinarnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i wpływu reform na funkcjonowanie sądów, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym.
“Sędzia SN wyłączony z orzekania. Sąd Najwyższy kwestionuje legalność powołań sędziowskich.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.