II KK 265/11

Sygn. akt II KK 265/11 
 
 
P O S T A N O W I E N I E 
 
Dnia 16 maja 2012 r. 
  
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Piotr Hofmański (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Jarosław Matras 
SSA del. do SN Andrzej Stępka 
Protokolant Monika Sieczko 
 
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Małgorzaty Wilkosz - Śliwy, 
 
w sprawie J. M.  
skazanego z art. 279 § 1 k.k. i in. 
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie 
w dniu 16 maja 2012 r., 
kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego 
od wyroku Sądu Rejonowego  
z dnia 30 stycznia 2008 r.,  
 
oddala kasację a kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża 
Skarb Państwa. 
 

 
2
UZASADNIENIE 
 
Kasacja okazała się niezasadna. Sąd Najwyższy w obecnym składzie 
nie podziela przywołanego w kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich i 
dominującego w orzecznictwie poglądu, zgodnie z którym zastosowanie art. 
376 § 2 k.p.k. w każdym wypadku uzależnione jest od tego, czy oskarżony, 
który nie stawił się na rozprawę bez usprawiedliwienia, złożył wyjaśnienia 
przed sądem. Wykładnia tego przepisu musi bowiem uwzględniać konfigurację 
procesową, w której sądowi wolno prowadzić rozprawę pod nieobecność 
oskarżonego. Jeśli rozprawa w trybie zwyczajnym dochodzi do skutku po 
zmianie trybu postępowania z uproszczonego, dokonując wykładni art. 376 § 2 
k.p.k.  trzeba wziąć pod uwagę treść art. 484 § 2 k.p.k., zgodnie z którym w 
sytuacji braku możliwości rozpoznania sprawy w terminie wskazanym w art. w 
art. 484 § 1 k.p.k., sąd rozpoznaje sprawę w dalszym ciągu w postępowaniu 
zwyczajnym. Skoro art. 484 § 2 k.p.k. nakazuje prowadzenie rozprawy w 
dalszym ciągu, to oznacza to między innymi skuteczność czynności 
procesowych dokonanych przed zmianą trybu, a więc jeszcze w postępowaniu 
uproszczonym. Jeśli zatem przed zmianą trybu ujawniono wyjaśnienia 
oskarżonego złożone uprzednio w postępowaniu przygotowawczym, co jest 
wszak dopuszczalne w świetle art. 479 § 2 k.p.k.  w sytuacji niestawiennictwa 
oskarżonego, którego obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa, to owo 
ujawnienie wyjaśnień trzeba uznać za równoważne z punktu widzenia 
procesowych konsekwencji tej czynności ze złożeniem wyjaśnień w 
postępowaniu sądowym. Przyjęcie odmiennej interpretacji oznaczałoby, że 
ustawa z jednej strony pozwala na prowadzenie postępowania „w dalszym 
ciągu”, z drugiej zaś nakazuje powtarzanie czynności, która przeprowadzona 
była uprzednio przed zmianą trybu i której rezultatem jest wprowadzenie do 
procesu dowodu z wyjaśnień oskarżonego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 

 
3
dnia 20 lipca 2011 r., V KK 167/11, OSNKW 2011, nr 9, poz. 85, w którym 
wywiedziono, że w sytuacji gdy wobec przekroczenia terminu przerwy w 
rozprawie określonego w art. 484 k.p.k. następuje zmiana trybu postępowania z 
uproszczonego na zwyczajny, nieusprawiedliwiona nieobecność oskarżonego 
na rozprawie nie stoi na przeszkodzie prowadzeniu tej rozprawy "w dalszym 
ciągu", jeżeli złożył on już wyjaśnienia w toku postępowania sądowego (art. 
376 § 2 k.p.k.), albo wprawdzie tych wyjaśnień nie złożył i odczytano je w 
trybie art. 479 § 2 k.p.k., ale o terminie rozprawy, na której dochodzi do 
kontynuowania rozpoznawania sprawy - w postępowaniu zwyczajnym - 
oskarżony został zawiadomiony). 
W rozpoznawanej sprawie oskarżony J. M. nie stawił się na rozprawę w 
postępowaniu uproszczonym wyznaczoną na dzień 14 listopada 2007 r., w związku 
z czym Sąd, powołując się na przepis art. 377 § 3 k.p.k. postanowił prowadzić 
postępowanie pod nieobecność oskarżonego, a ponadto na podstawie art. 377 § 4 
k.p.k. ujawnił i odczytał wyjaśnienia oskarżonego złożone w toku postępowania 
przygotowawczego (niczego nie zmienia tu okoliczność, że Sąd wadliwie powołał 
podstawę 
prawną 
dokonanych 
czynności, 
albowiem 
w 
postępowaniu 
uproszczonym stawiennictwo oskarżonego na rozprawie nie jest, zgodnie z art.  
479 § 1 k.p.k., obowiązkowe, a podstawą odczytania wyjaśnień złożonych w 
postępowaniu przygotowawczym był w istocie art. 479 § 2 zdanie pierwsze k.p.k.). 
Następnie, w dniu 11 grudnia 2007 r. Sąd Rejonowy, wobec niezawiadomienia 
oskarżonego o terminie rozprawy, odroczył ją do dnia 30 stycznia 2008 r. Na ten 
termin oskarżony się nie stawił, niemniej doręczenie zawiadomienia o jej terminie 
uznano za skuteczne ze względu na podwójne awizowanie adresowanej do 
oskarżonego przesyłki. Sąd postanowił prowadzić rozprawę w dalszym ciągu w 
trybie zwyczajnym na podstawie art. 484 § 2 k.p.k., a nadto, na podstawie art. 376 

 
4
§ 2 k.p.k. sąd postanowił prowadzić rozprawę pod nieobecność oskarżonego, który 
prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy, nie stawił się na nią. 
Nie ulega wątpliwości, że w układzie procesowym, który wystąpił w 
rozpoznawanej sprawie, jeszcze przed zmianą trybu postępowania na zwyczajny, 
doszło do wprowadzenia do procesu dowodu z wyjaśnień oskarżonego, które 
odczytano w toku rozprawy. Skoro zatem następnie doszło do zmiany trybu 
postępowania na zwyczajny, prowadzone było ono „w dalszym ciągu”, jak chce 
tego przepis art. 484 § 2 k.p.k. Nie było zatem potrzeby odbierania wyjaśnień od 
oskarżonego, skoro dowód z tych wyjaśnień został już uprzednio, zgodnie z 
przepisami procedury, przeprowadzony. W konsekwencji nie można przyjąć, że 
doszło do naruszenia prawa procesowego poprzez prowadzenie rozprawy pod 
nieobecność oskarżonego, albowiem art.  376 § 2 k.p.k. takie procedowanie w 
trybie zwyczajnym właśnie umożliwia.  
Tym samym twierdzenie autora kasacji o naruszeniu art. 376 § 2 k.p.k. oraz art. 
374 § 1 k.p.k., które stanowić miałoby przyczynę odwoławczą o charakterze 
bezwzględnym, nie znajduje dostatecznego uzasadnienia, co skutkuje uznaniem 
kasacji za niezasadną i jej oddaleniem.