II KK 260/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu rejonowego o utrzymaniu w mocy umorzenia dochodzenia, uznając, że sąd nie powinien był rozpoznawać zażalenia pokrzywdzonego na postanowienie prokuratora o umorzeniu, gdyż nie przysługiwało mu prawo do jego zaskarżenia.
Prokurator Generalny wniósł kasację od postanowienia sądu rejonowego, które utrzymało w mocy postanowienie prokuratora o umorzeniu dochodzenia w sprawie przywłaszczenia mienia. Kasacja zarzucała rażące naruszenie prawa procesowego, w tym art. 330 § 2 k.p.k., poprzez merytoryczne rozpoznanie zażalenia pokrzywdzonego, mimo braku prawa do jego zaskarżenia. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylając zaskarżone postanowienie i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Sprawa dotyczy umorzenia dochodzenia w sprawie przywłaszczenia powierzonego mienia, wszczętego na skutek zawiadomienia R. G. przez D. P. Po pierwszym umorzeniu przez prokuratora, sąd uchylił to postanowienie, nakazując kontynuację dochodzenia. Następnie D. P. przedstawiono zarzut popełnienia czynu z art. 284 § 2 k.k. Prokurator Rejonowy ponownie umorzył dochodzenie, wskazując na brak znamion czynu zabronionego. Pokrzywdzony złożył zażalenie, które sąd rejonowy rozpoznał i utrzymał w mocy postanowienie prokuratora. Prokurator Generalny wniósł kasację, argumentując, że postanowienie o umorzeniu dochodzenia wydane na podstawie art. 330 § 2 k.p.k. nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia, a otwiera drogę do złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia. Sąd Najwyższy przychylił się do tego stanowiska, stwierdzając rażące naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, i uchylił zaskarżone postanowienie, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie o umorzeniu dochodzenia wydane na podstawie art. 330 § 2 k.p.k. nie podlega już zaskarżeniu do sądu w trybie zażalenia, lecz otwiera stronie drogę do złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia zgodnie z art. 55 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na dyspozycję art. 330 § 2 k.p.k. oraz ugruntowane orzecznictwo, wskazując, że po ponownym umorzeniu postępowania przygotowawczego nie przysługuje zażalenie, a jedynie możliwość wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
Prokurator Generalny
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. P. | osoba_fizyczna | podejrzany |
| R. G. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Prokuratura Rejonowa | organ_państwowy | organ prowadzący postępowanie |
Przepisy (10)
Główne
k.p.k. art. 330 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Postanowienie o umorzeniu dochodzenia wydane na podstawie tego przepisu nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia.
Pomocnicze
k.p.k. art. 55 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Otwiera drogę do złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia po umorzeniu postępowania przygotowawczego.
k.k. art. 284 § § 2
Kodeks karny
Dotyczy przestępstwa przywłaszczenia powierzonego mienia.
k.p.k. art. 430 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy podstaw kasacji.
k.p.k. art. 429 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy podstaw kasacji.
k.p.k. art. 465 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy skutków uwzględnienia kasacji.
k.p.k. art. 17 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa przypadki, w których nie wszczyna się postępowania lub się je umarza (brak znamion czynu zabronionego).
k.p.k. art. 306 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy uprawnień pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym.
k.p.k. art. 328 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy uprawnień Prokuratora Generalnego.
k.p.k. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Ogranicza uprawnienia Prokuratora Generalnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie prokuratora o umorzeniu dochodzenia wydane na podstawie art. 330 § 2 k.p.k. nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia. Sąd Rejonowy rażąco naruszył prawo procesowe, rozpoznając zażalenie pokrzywdzonego, któremu nie przysługiwało prawo do jego złożenia. Naruszenie prawa miało istotny wpływ na treść orzeczenia, zamykając stronie drogę do złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia.
Godne uwagi sformułowania
rażąca i mająca istotny wpływ na treść tegoż orzeczenia obraza art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. oraz art. 465 § 2 k.p.k. w zw. z art. 330 § 2 k.p.k. nie podlega już, stosownie do dyspozycji art. 330 § 2 k.p.k., zaskarżeniu do sądu w trybie zażalenia, natomiast otwiera upoważnionej stronie drogę do złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia zgodnie z art. 55 k.p.k. zamknęło stronie drogę do złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia z uwagi na mylne przyjęcie zażalenia strony do rozpoznania i zasugerowanie jej, tym samym, odmiennej od kodeksowej drogi zaskarżenia przy, jednoczesnym, prekluzyjnym charakterze miesięcznego terminu do złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia określonym w art. 55 § 1 k.p.k.
Skład orzekający
Przemysław Kalinowski
przewodniczący
Jacek Sobczak
sprawozdawca
Andrzej Ryński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 330 § 2 k.p.k. w zakresie zaskarżalności postanowień o umorzeniu dochodzenia oraz relacji między zażaleniem a subsydiarnym aktem oskarżenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej po ponownym umorzeniu dochodzenia przez prokuratora.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa karnego procesowego, jakim jest możliwość zaskarżenia postanowień prokuratora i konsekwencje błędnego ich rozpoznania przez sąd. Jest to istotne dla praktyków prawa karnego.
“Czy sąd może rozpoznać zażalenie, którego nie powinno być? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową kwestię w postępowaniu karnym.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II KK 260/11 P O S T A N O W I E N I E Dnia 25 stycznia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Przemysław Kalinowski (przewodniczący) SSN Jacek Sobczak (sprawozdawca) SSA del. do SN Andrzej Ryński przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Małgorzaty Wilkosz-Śliwy, w sprawie D. P. w przedmiocie umorzenia dochodzenia w sprawie o czyn z art. 284 § 2 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść podejrzanego od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 10 maja 2011 r., utrzymującego w mocy postanowienie Prokuratura Rejonowego z dnia 11 marca 2011 r., uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. 3 UZASADNIENIE Pokrzywdzony R. G. złożył w dniu 13 lipca 2009 r. w Komisariacie Policji KMP w Ł. zawiadomienie o popełnionym na jego szkodę przez D. P. przestępstwie przywłaszczenia powierzonego mienia w postaci naczepy samochodowej. W sprawie tej wszczęto dochodzenie, które, na mocy postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej z dnia 17 listopada 2009 r., zostało umorzone na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. wobec braku znamion czynu zabronionego. W wyniku zażalenia złożonego przez pokrzywdzonego R. G., Sąd Rejonowy, postanowieniem z dnia 23 lutego 2010 r., uchylił zaskarżone orzeczenie i wskazał na potrzebę kontynuowania dochodzenia. W toku kontynuowanego – po uchyleniu przez sąd postanowienia z dnia 17 listopada 2009 r. – dochodzenia, w dniu 8 lutego 2011 roku, przedstawiono D. P. zarzut popełnienia czynu z art. 284 § 2 k.k., polegającego na tym, że, w dniu 25 kwietnia 2009 r., w Ł., przywłaszczył powierzone mu mienie w postaci naczepy KRONE SDP27 nr nadwozia [ ] o wartości 8000 złotych na szkodę R. G. Następnie, w dniu 11 marca 2011 r., Prokurator Prokuratury Rejonowej wydał postanowienie sygn. akt [...] o umorzeniu dochodzenia przeciwko D. P. podejrzanemu o czyn z art. 284 § 2 k.k. (opisany wyżej). Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., czyli brak znamion czynu zabronionego. Postanowienie to zostało doręczone pokrzywdzonemu z pouczeniem zarówno o treści art. 306 k.p.k., jak i art. 330 k.p.k. oraz art. 55 k.p.k. Na to postanowienie złożył zażalenie pokrzywdzony, a prokurator przekazał je wraz z aktami sprawy celem rozpoznania do sądu, wnosząc o nieuwzględnienie złożonego środka odwoławczego i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia . 4 Sąd Rejonowy, postanowieniem z dnia 10 maja 2011 r., zażalenia pokrzywdzonego nie uwzględnił i zaskarżone postanowienie o umorzeniu dochodzenia utrzymał w mocy. Kasację od tego postanowienia wniósł Prokurator Generalny podnosząc, iż wydane zostało ono z rażącą i mającą istotny wpływ na treść tegoż orzeczenia obrazą art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. oraz art. 465 § 2 k.p.k. w zw. z art. 330 § 2 k.p.k. „poprzez merytoryczne rozpoznanie przez sąd zażalenia pokrzywdzonego na postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa, podczas gdy postanowienie to zostało wydane w trybie art. 330 § 2 k.p.k., a pokrzywdzonemu z uwagi na wcześniejsze wykorzystanie uprawnień przewidzianych w art. 306 § 1 k.p.k., nie przysługiwało prawo do jego zaskarżenia”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna z przyczyn podniesionych w jej uzasadnieniu i podlega uwzględnieniu. Przychylić się należy do argumentów Prokuratora Generalnego wskazujących, iż doszło w ramach wydawania zaskarżonego postanowienia Sądu Rejonowego do rażącego oraz posiadającego istotny wpływ na treść zapadłego orzeczenia naruszenia prawa w postaci obrazy art. 330 § 2 k.p.k. Przede wszystkim, tak jak podnosi Prokurator Generalny, ponowne postanowienie umarzające postępowanie przygotowawcze (która to sytuacja zachodzi w niniejszym wypadku - w tym względzie niezależnie czy jest to postępowanie in rem czy in personam) nie podlega już, stosownie do dyspozycji art. 330 § 2 k.p.k., zaskarżeniu do sądu w trybie zażalenia, natomiast otwiera upoważnionej stronie drogę do złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia zgodnie 5 z art. 55 k.p.k. Takie stanowisko, na co słusznie powołuje się Prokurator Generalny, pozostaje ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego - zob. np. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2008 r., I KZP 39/07 (LEX nr 353343) czy uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2000 r., sygn. akt I KZP 9/00 (LEX 40126). Stąd też stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa. Nadto, naruszenie to miało istotny wpływ na treść zapadłego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia, gdyż zamknęło stronie drogę do złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia z uwagi na mylne przyjęcie zażalenia strony do rozpoznania i zasugerowanie jej, tym samym, odmiennej od kodeksowej drogi zaskarżenia przy, jednoczesnym, prekluzyjnym charakterze miesięcznego terminu do złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia określonym w art. 55 § 1 k.p.k. W związku z powyższym należało uchylić zaskarżone orzeczenie, co pozwala na rozważenie czy pokrzywdzony może skorzystać mimo upływu czasu z uprawnienia określonego w art. 55 § 1 k.p.k. Na marginesie wypada zauważyć, możliwość skorzystania przez Prokuratora Generalnego z uprawnień o jakich mowa w art. 328 § 1 k.p.k. jest ograniczona przez treść art. 328 § 2 k.p.k.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI