II KK 23/13

Sąd Najwyższy2013-02-19
SNKarneprzestępstwa przeciwko mieniuWysokanajwyższy
przywłaszczenieczyn ciągływyrok nakazowykasacjaprzesłanka procesowaumorzenie postępowaniaSąd Najwyższyprawo karne

Sąd Najwyższy uchylił wyrok skazujący za przywłaszczenie mienia i umorzył postępowanie z powodu wcześniejszego osądzenia tego samego czynu ciągłego.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od wyroku skazującego A. M. za przywłaszczenie mienia. Kasacja zarzucała rażące naruszenie prawa procesowego, polegające na wydaniu wyroku nakazowego pomimo istnienia negatywnej przesłanki procesowej z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. (później wszczęte postępowanie co do tego samego czynu). Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie, stwierdzając, że wcześniejsze postępowanie w innej sprawie obejmowało ten sam czyn ciągły.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść skazanej A. M. od wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 20 kwietnia 2011 r. Sąd Rejonowy skazał A. M. za przywłaszczenie powierzonego jej mienia w postaci pieniędzy, działając w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru (czyn ciągły). Kasacja zarzucała rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 500 § 1 i § 3 k.p.k., poprzez wydanie wyroku nakazowego mimo istnienia wątpliwości co do tego, czy przeciwko oskarżonej nie toczy się już równoległe postępowanie karne co do tego samego czynu, co stanowiłoby negatywną przesłankę procesową z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. nakazującą umorzenie postępowania. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną. Stwierdził, że doszło do rażącego naruszenia art. 500 § 3 k.p.k. przez zaniechanie zbadania przesłanek do wydania wyroku nakazowego. Okoliczności sprawy, w tym wcześniejsze postępowanie dotyczące tego samego czynu ciągłego, powinny były skłonić sąd do umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie, obciążając kosztami procesu Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wydanie wyroku nakazowego jest niedopuszczalne w takiej sytuacji, gdyż stanowi to negatywną przesłankę procesową nakazującą umorzenie postępowania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd wydający wyrok nakazowy ma obowiązek zbadać, czy nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania, w tym czy nie toczy się już inne postępowanie co do tego samego czynu. W przypadku czynu ciągłego, wcześniejsze osądzenie jego części lub całości wyklucza ponowne postępowanie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i umorzenie postępowania

Strona wygrywająca

skazana (A. M.)

Strony

NazwaTypRola
A. M.osoba_fizycznaskazana

Przepisy (10)

Główne

k.k. art. 284 § § 2

Kodeks karny

k.k. art. 12

Kodeks karny

k.p.k. art. 500 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Zaniechanie zbadania przesłanek do wydania wyroku nakazowego stanowi rażące naruszenie prawa.

k.p.k. art. 17 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 7

Kodeks postępowania karnego

Później wszczęte postępowanie co do tego samego czynu stanowi negatywną przesłankę procesową nakazującą umorzenie postępowania.

k.p.k. art. 537 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 632 § pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.p.k. art. 500 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 58 § § 3

Kodeks karny

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 8

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wydanie wyroku nakazowego pomimo istnienia negatywnej przesłanki procesowej z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. (później wszczęte postępowanie co do tego samego czynu). Zachowania objęte zarzutem aktu oskarżenia mieściły się w ramach czasowych czynu ciągłego ze wcześniejszej sprawy, realizowały ten sam zamiar i były identyczne.

Godne uwagi sformułowania

rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego negatywna przesłanka procesowa w art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. nakazująca obligatoryjne umorzenie przedmiotowego postępowania, jako później wszczętego skazanie za czyn ciągły (art. 12 k.k.) stoi na przeszkodzie [...] ponownemu postępowaniu o później ujawnione zachowania, będące elementami tego czynu, które nie były przedmiotem wcześniejszego osądzenia

Skład orzekający

Krzysztof Cesarz

przewodniczący-sprawozdawca

Małgorzata Gierszon

członek

Roman Sądej

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wydawania wyroków nakazowych, stosowania czynu ciągłego oraz negatywnych przesłanek procesowych w postępowaniu karnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy w sprawie o czyn ciągły wydano wyrok nakazowy pomimo istnienia wcześniejszego postępowania dotyczącego tego samego czynu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak błąd proceduralny może doprowadzić do uchylenia wyroku i umorzenia postępowania, nawet po jego uprawomocnieniu. Podkreśla znaczenie prawidłowego ustalenia, czy czyn nie był już przedmiotem wcześszego osądzenia.

Sąd Najwyższy: Błąd proceduralny uchyla wyrok. Czy można być sądzonym dwa razy za to samo?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II KK 23/13
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 lutego 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Małgorzata Gierszon
‎
SSN Roman Sądej
Protokolant Anna Janczak
w sprawie A. M.
‎
skazanej z art. 284 § 2 kk w zw. z art. 12 kk
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 kpk
‎
w dniu 19 lutego 2013 r.,
‎
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego
na korzyść skazanej
‎
od wyroku Sądu Rejonowego w W.
‎
z dnia 20 kwietnia 2011 .
na podstawie art. 537 § 2 kpk i art. 632 pkt 2 kpk uchyla zaskarżony wyrok i umarza postępowanie o zarzucony oskarżonej czyn, zaś kosztami procesu obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w W. wyrokiem nakazowym z dnia 11 marca 2011 r., który uprawomocnił się w dniu 19 maja 2011 r. uznał A. M. za winną czynu wyczerpującego dyspozycję art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., polegającego na tym, że od 8 czerwca 2010 r. do 29 lipca 2010 r. w W. przy ul. D. na Poczcie Polskiej nr …, działając czynem ciągłym, dokonała przywłaszczenia powierzonego jej mienia w łącznej kwocie 3020,81 zł., poprzez przyjęcie i potwierdzenie odciskiem imiennie przydzielonego datownika czterech wpłat, a następnie nie zarachowanie ich na rachunki bankowe zgodnie z danymi zawartymi na dowodach wpłat, czym działała na szkodę Poczty Polskiej S.A. i na podstawie art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 58 § 3 k.k. wymierzył oskarżonej karę 10 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w rozmiarze 20 godzin miesięcznie i podjął inne rozstrzygnięcia.
Następnie wyrokiem nakazowym z dnia 20 kwietnia 2011 r., Sąd ten skazał A. M. na podstawie art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., za to, że działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu:
-
w dniu 12 czerwca 2010 r. w W., przy ul. Ś. będąc pracownikiem Poczty Polskiej, zatrudnionym na stanowisku asystenta, przywłaszczyła powierzone jej mienie w postaci pieniędzy w kwocie 752,50 zł w ten sposób, że dokonała od klienta przyjęcia wymienionej kwoty, posługując się imiennym datownikiem i podpisem, a następnie pobranych pieniędzy nie zaksięgowała w kasie, czym działała na szkodę spółki - Poczta Polska S.A.,
-
w dniu 5 lipca 2010 r. w W., przy ul. D. w Urzędzie Pocztowym W. …, będąc pracownikiem Poczty Polskiej, zatrudnionym na stanowisku asystenta, przywłaszczyła powierzone jej mienie w postaci pieniędzy w kwocie 406,28 zł w ten sposób, że dokonała od klienta przyjęcia wymienionej kwoty, posługując się imiennym datownikiem i podpisem, a następnie pobranych pieniędzy nie zaksięgowała w kasie, czym działała na szkodę spółki -Poczta Polska S.A.,
-
w dniu 13 lipca 2010 r. w W., przy ul. D. w Urzędzie Pocztowym W., będąc pracownikiem Poczty Polskiej, zatrudnionym na stanowisku asystenta, przywłaszczyła powierzone jej mienie w postaci pieniędzy w kwocie 396,53 zł w ten sposób, że dokonała od klienta przyjęcia wymienionej kwoty, posługując się imiennym datownikiem i podpisem, a następnie pobranych pieniędzy nie zaksięgowała  w kasie,  czym działała na  szkodę  spółki - Poczta Polska  S.A,
a następnie na podstawie art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 58 § 3 k.k. wymierzył oskarżonej karę 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin miesięcznie, po czym zobowiązał ją do naprawienia całości szkody w kwocie 1555,31 zł, orzekł o dowodach rzeczowych i kosztach postępowania.
Wyrok uprawomocnił się z dniem 28 czerwca 2011 r.
Kasację od całości wyroku na korzyść skazanej złożył Prokurator Generalny, zarzucając „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 500 § 1 i § 3 k.p.k., polegające na wydaniu wyroku nakazowego po uprzednim uznaniu, że zebrany w postępowaniu przygotowawczym materiał dowodowy wskazuje, iż okoliczności czynu i wina oskarżonej nie budzą wątpliwości, pomimo tego, że okres objęty zarzutem aktu oskarżenia z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., w powiązaniu z wyjaśnieniami oskarżonej, treścią zawiadomienia pokrzywdzonej instytucji o popełnieniu przestępstwa i informacją z Krajowego Rejestru Karnego powinny doprowadzić sąd do powzięcia wątpliwości w przedmiocie, czy przeciwko A. M. nie toczy się już równoległe postępowanie karne co do tego samego czynu, a w konsekwencji nie zachodzi negatywna przesłanka procesowa w art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. nakazująca obligatoryjne umorzenie przedmiotowego postępowania, jako później wszczętego”.
Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania karnego przeciwko A. M. na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 537 § 2 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja, wywiedziona na korzyść skazanej jest oczywiście zasadna w całości i dlatego mogła być uwzględniona  na posiedzeniu (art. 535 § 5 k.p.k.).
Rzeczywiście doszło do rażącego naruszenia art. 500 § 3 k.p.k. przez zaniechanie zbadania, czy występują wskazane w tym przepisie przesłanki do wydania wyroku nakazowego. Wątpliwości co do możliwości takiego wyrokowania powinny wzbudzić okoliczności przytoczone w uzasadnieniu skargi, to jest zawiadomienie Policji przez pokrzywdzonego, figurujące na 1. karcie akt, o niezarachowaniu przez A. M.
kolejnych
(podkr. – SN) wpłat, wyjaśnienia oskarżonej o takich jej zachowaniach już od maja 2010 r. czy orzekanie w niniejszej sprawie przez ten sam skład Sądu, jak w sprawie X K … . Załączenie akt tej ostatniej sprawy doprowadziłoby do ujawnienia, że toczy się wcześniej wszczęte postępowanie co do tego samego czynu tej samej osoby. Bowiem wszystkie zachowania, objęte zarzutem postawionym w tej sprawie, mieściły się w ramach czasowych czynu ciągłego ze sprawy X K …, realizowały ten sam z góry powzięty zamiar i były identyczne. Nie budzi przy tym wątpliwości utrwalone i aprobowane, również przez obecny składu Sądu Najwyższego, stanowisko, że skazanie za czyn ciągły (art. 12 k.k.) stoi na przeszkodzie ze względu na treść art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., ponownemu postępowaniu o później ujawnione zachowania, będące elementami tego czynu, które nie były przedmiotem wcześniejszego osądzenia (zob. uchwały: z dnia 21 listopada 2001 r., I KZP 29/01 – OSNKW 2002, z. 1 - 2, poz. 2, z dnia 15 czerwca 2007 r., I KZP 15/07 – OSNKW 2007, z. 7-8, poz. 55, wyrok z dnia 5 stycznia 2011 r., V KK 64/10 – OSNKW 2011, z. 2, poz. 14).
Dostrzeżenie tej sytuacji procesowej w niniejszej sprawie powinno skutkować umorzeniem postępowania o zarzucany w niej czyn na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 i
n fine
k.p.k. (Rzeczą prokuratora było niedopuszczenie do uprawomocnienia  się wyroku w sprawie X K … bez objęcia nim zachowań zarzuconych w niniejszej sprawie).
Skoro postępowanie o ten czyn już się nie toczy, a jednocześnie nie wystąpiło uchybienie z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., bo zaskarżony wyrok został wydany zanim uprawomocnił się wyrok w sprawie X K …, podstawą uchylenia zaskarżonego wyroku było stwierdzenie zarzuconego w kasacji rażącego naruszenia art. 500 § 3 k.p.k., mającego oczywisty wpływ na treść wyroku.
Dopiero po uchyleniu wyroku zaistniał stan przewidziany w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., co rodziło konieczność umorzenia postępowania na podstawie art. 537 § 2 k.p.k.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI