II KK 220/18

Sąd Najwyższy2019-02-01
SNKarneprzestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajowościWysokanajwyższy
art. 197 k.k.art. 37b k.k.art. 387 k.p.k.dobrowolne poddanie się karzekasacjaSąd Najwyższynaruszenie prawa procesowegonaruszenie prawa materialnego

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Rejonowego w sprawie o gwałt, uznając rażące naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego przy dobrowolnym poddaniu się karze.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść skazanego M. M. za czyn z art. 197 § 1 k.k. Kasacja dotyczyła wyroku Sądu Rejonowego, który uwzględnił wniosek o dobrowolne poddanie się karze, wymierzając karę pozbawienia wolności w wymiarze wyższym niż dopuszczalny przy zastosowaniu art. 37b k.k. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając rażące naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, i uchylił zaskarżony wyrok, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego, wniesioną na niekorzyść skazanego M. M., od wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 13 lutego 2018 r. (sygn. akt II K [...]). Skazany M. M. został oskarżony o popełnienie czynu z art. 197 § 1 k.k. (gwałt). Sąd Rejonowy, uwzględniając wniosek oskarżonego o dobrowolne poddanie się karze (art. 387 k.p.k.), wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności oraz 2 lat ograniczenia wolności. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 387 § 2 i 3 k.p.k.) oraz prawa materialnego (art. 37b k.k.), wskazując, że przy zastosowaniu art. 37b k.k. sąd mógł orzec karę pozbawienia wolności w wymiarze nieprzekraczającym 6 miesięcy, a nie rok. Sąd Najwyższy podzielił argumentację kasacji, stwierdzając, że wyrok zapadł z rażącym naruszeniem przepisów, które miało istotny wpływ na jego treść. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, aby wydać orzeczenie zgodne z obowiązującymi przepisami.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd nie może uwzględnić takiego wniosku bez jego modyfikacji.

Uzasadnienie

Sąd uwzględniając wniosek o dobrowolne poddanie się karze, musi przeprowadzić kontrolę z punktu widzenia prawa materialnego. Jeśli zaproponowana kara jest niezgodna z przepisami (np. art. 37b k.k.), sąd powinien wezwać do jej zmiany lub odmówić uwzględnienia wniosku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w sensie procesowym, poprzez uwzględnienie kasacji)

Strony

NazwaTypRola
M. M.osoba_fizycznaoskarżony/skazany
I. S.osoba_fizycznapokrzywdzona
Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji
Prokuratura Krajowaorgan_państwowyprokurator
adw. I. K.osoba_fizycznaobrońca z urzędu

Przepisy (6)

Główne

k.k. art. 197 § § 1

Kodeks karny

Czyn polegający na doprowadzeniu innej osoby do obcowania płciowego przy użyciu przemocy.

k.k. art. 37b

Kodeks karny

Przepis określający zasady kumulatywnego orzekania kary pozbawienia wolności i kary ograniczenia wolności, w tym ograniczenie wymiaru kary pozbawienia wolności do 6 miesięcy, gdy górna granica ustawowego zagrożenia wynosi co najmniej 10 lat.

k.p.k. art. 387 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Reguluje możliwość dobrowolnego poddania się karze.

k.p.k. art. 387 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Nakłada na sąd obowiązek kontroli wniosku o dobrowolne poddanie się karze pod względem prawa materialnego.

Pomocnicze

k.p.k. art. 387 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Wskazuje na obowiązek sądu wyjaśnienia wątpliwości i wskazania potrzeby zmiany wniosku o dobrowolne poddanie się karze.

k.p.k. art. 524 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Określa termin wniesienia kasacji w określonych sytuacjach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rażące naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 387 § 2 k.p.k.) poprzez uwzględnienie wadliwego wniosku o dobrowolne poddanie się karze. Rażące naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 37b k.k.) poprzez wymierzenie kary pozbawienia wolności w wyższym wymiarze niż dopuszczalny.

Godne uwagi sformułowania

zaskarżony wyrok zapadł z rażącą oraz posiadającą istotny wpływ na jego treść obrazą przepisów prawa karnego procesowego i materialnego niezbędne jest przeprowadzenie kontroli z punktu widzenia prawa materialnego kara roku pozbawienia wolności i kary 2 lat ograniczenia wolności, przy zastosowaniu art. 37b k.k., było niezgodne z prawem materialnym

Skład orzekający

Barbara Skoczkowska

przewodniczący-sprawozdawca

Piotr Mirek

członek

Eugeniusz Wildowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dobrowolnego poddania się karze (art. 387 k.p.k.) oraz zasad orzekania kar łączonych (art. 37b k.k.), zwłaszcza w kontekście przestępstw zagrożonych surową karą."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskiem o dobrowolne poddanie się karze i zastosowaniem art. 37b k.k. w odniesieniu do przestępstw z art. 197 § 1 k.k.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne i materialne w sądzie niższej instancji mogą prowadzić do uchylenia wyroku przez Sąd Najwyższy, nawet w przypadku dobrowolnego poddania się karze. Podkreśla znaczenie prawidłowej kwalifikacji prawnej i wymiaru kary.

Sąd Najwyższy uchyla wyrok w sprawie o gwałt: Błąd w karze pozbawienia wolności.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II KK 220/18
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 lutego 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Piotr Mirek
‎
SSN Eugeniusz Wildowicz
Protokolant Anna Janczak
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Grzegorz Krysmanna,
‎
w sprawie
M. M.
‎
skazanego z art. 197 § 1 k.k.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
‎
w dniu 1 lutego 2019 r.,
‎
kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego - na niekorzyść
‎
od wyroku Sądu Rejonowego w P.
‎
z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt II K […],
1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania;
2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. I. K. z Kancelarii Adwokackiej w W. kwotę 738 zł (siedemset trzydzieści osiem), w tym 23 % VAT za obronę w postępowaniu przed Sądem Najwyższym.
UZASADNIENIE
M. M. został oskarżony o to, że w dniu 5 sierpnia 2017 r. w miejscowości B. używając przemocy w postaci szarpania, przewrócenia na ziemię, przytrzymywania oraz podduszania doprowadził I. S. do obcowania płciowego, tj. popełnienie czynu z art. 197 § 1 k.k.
Na rozprawie przed Sądem Rejonowym w P. w dniu 13 lutego 2017 r., sygn. akt II K
[…]
, oskarżony M. M. przyznał się do popełnienia zarzuconego mu czynu, a obrońca oskarżonego w jego imieniu złożył wniosek w trybie art. 387 k.p.k. o dobrowolne poddanie się karze. Prokurator obecny na rozprawie nie sprzeciwił się wymierzeniu M. M. zaproponowanej przez obrońcę kary roku pozbawienia wolności oraz kary 2 lat ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cel społeczny w wymiarze 30 godzin miesięcznie, zasądzenie kosztów i opłat. Sąd przyjął, iż nieobecna na rozprawie, a prawidłowo zawiadomiona o jej terminie pokrzywdzona I. S., została również w należyty sposób pouczona o treści art. 387
§ 1 i 2
k.p.k.
Uwzględniając wniosek obrońcy oskarżonego, Sąd Rejonowy w P., wyrokiem z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt II K
[…]
, uznał M. M. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i na podstawie art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 37b k.k. wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności i karę 2 lat ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cel społeczny w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym oraz zaliczył na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres jego rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie. Wyrok ten zawiera również rozstrzygnięcia w przedmiocie dowodów rzeczowych, kosztów sądowych oraz udzielonej pomocy prawnej z urzędu.
Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w dniu 21 lutego 2018 r.
Kasację od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. II K
[…]
wniósł Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny. Zaskarżył on wyrok w całości na niekorzyść skazanego M. M.. Podnosząc zarzut „
rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 387 § 2 k.p.k. w zw. z art. 387 § 3 k.p.k., polegającego na uwzględnieniu przez sąd wadliwego wniosku obrońcy oskarżonego M. M. o wydanie wobec niego wyroku skazującego bez przeprowadzania rozprawy i wymierzenie określonej w nim kary roku pozbawienia wolności, w następstwie czego doszło do rażącego i mającego istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenia przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 37b k.k., polegającego na wymierzeniu M. M. za czyn z art. 197 § 1 k.k., przy zastosowaniu art. 37b k.k., kary roku pozbawienia wolności i 2 lat ograniczenia wolności, w sytuacji gdy przepis ten stanowi, że za to przestępstwo, którego górna granica ustawowego zagrożenia wynosi przynajmniej 10 lat pozbawienia wolności, sąd może orzec jednocześnie karę pozbawienia wolności w wymiarze nieprzekraczającym 6 miesięcy oraz karę ograniczenia wolności do 2 lat”, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w P..
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego wniesiona na niekorzyść M. M. jest zasadna. Zgodzić się bowiem należy z argumentami skarżącego zawartymi w uzasadnieniu, że zaskarżony wyrok zapadł z rażącą oraz posiadającą istotny wpływ na jego treść obrazą przepisów prawa karnego procesowego i materialnego wymienionych w zarzucie kasacji. Z uwagi na wniesienie kasacji w terminie przewidzianym w art. 524 § 3 k.p.k. możliwe było jej uwzględnienie i podzielając wniosek skarżącego, uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w P..
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 387 k.p.k. wniosek o dobrowolne poddanie się karze może zostać uwzględniony przez sąd nie tylko wtedy, gdy jest on poprawny pod względem procesowym, ale również niezbędne jest przeprowadzenie kontroli z punktu widzenia prawa materialnego, a więc czy zaproponowana kwalifikacja prawna czynu jest prawidłowa, przy przyjęciu określonych ustaleń faktycznych, oraz czy kara, jej rodzaj i wymiar są zgodne z przepisami prawa materialnego. W razie powstania jakichkolwiek wątpliwości we wskazanym zakresie, sąd zobowiązany jest przede wszystkim do ich wyjaśnienia i wskazania potrzeby zmiany takiego wniosku, co wynika wprost z art. 387 § 3 k.p.k.
Z analizy wniosku obrońcy M. M. wynika, że zaproponowanie wymierzenia oskarżonemu kary roku pozbawienia wolności i kary 2 lat ograniczenia wolności, przy zastosowaniu art. 37b k.k., było niezgodne z prawem materialnym, gdyż rażąco naruszało ten przepis. Przestępstwo przypisane oskarżonemu z art. 197 § 1 k.k. zagrożone jest karą od 2 do 12 lat pozbawienia wolności. Zgodnie więc z treścią art. 37b k.k., za tego rodzaju przestępstwo, którego górna granica ustawowego zagrożenia wynosi co najmniej 10 lat, sąd mógł orzec karę pozbawienia wolności w wymiarze nieprzekraczającym 6 miesięcy, oczywiście kumulatywnie z karą ograniczenia wolności do 2 lat.
W takiej sytuacji Sąd Rejonowy w P. akceptując wniosek obrońcy, bez dokonania w nim koniecznych zmian co do wymiaru kary pozbawienia wolności, rażąco naruszył przepis art. 387 § 2 k.p.k., a uchybienie to doprowadziło do obrazy prawa karnego materialnego, tj. art. 37b k.k., co miało niewątpliwie istotny wpływ na treść zapadłego orzeczenia, gdyż doprowadziło do wymierzenia M. M. kary pozbawienia wolności w wyższym wymiarze niż przewiduje wskazany przepis prawa materialnego, na co wskazuje skarżący w uzasadnieniu kasacji (str. 5). Konieczne więc było uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania, celem wydania orzeczenia zgodnego z obowiązującymi przepisami.
Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku
.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI