II KK 218/05

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  17  LISTOPADA  2005  R. 
II  KK  218/05 
 
 
Ponosi odpowiedzialność karną za pomocnictwo do zabójstwa przez 
zaniechanie (art. 18 § 3 in fine k.k. w zw. z art. 148 § 1 – 3 k.k.), kto spra-
wując pieczę nad dzieckiem (art. 95 k.r.o.)  nie przeciwstawia się  umyśl-
nemu zamachowi na jego życie, mając taką możliwość. 
 
Przewodniczący: Prezes SN L. Paprzycki (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: J. Sobczak, A. Tomczyk. 
Prokurator Prokuratury Krajowej: W. Smardzewski. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Jadwigi N., oskarżonej z art.  148 § 1 k.k. i 
inne k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 17 listopada 
2005 r., kasacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonej od wyroku Sądu 
Apelacyjnego w Ł. z dnia 14 marca 2005 r., zmieniającego wyrok Sądu 
Okręgowego w Ł. z dnia 21 czerwca 2004 r. 
 
o d d a l i ł    kasację jako oczywiście bezzasadną (...). 
 
 
Z   u z a s a d n i e n i a : 
 
Jadwiga N. i Krzysztof N. zostali oskarżeni o to, że: 
I. 
w drugiej połowie 1999 r. w Ł., działając wspólnie i w porozumieniu 
oraz w zamiarze ewentualnym pozbawienia życia Kamila N. dopro-

 
2
wadzili do jego zgonu w ten sposób, że nie udzielili pomocy choremu 
dziecku,  
tj. o czyn z art. 148 § 1 k.k.  
II. 
w drugiej połowie 1999 r. w Ł., działając wspólnie i w porozumieniu 
oraz w zamiarze bezpośrednim pozbawienia życia Adama N. podali 
mu tabletki relanium, co spowodowało jego zgon, przy czym działali 
w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie, to jest 
chęci zabójstwa własnego dziecka dla ukrycia wcześniej dokonanej 
zbrodni, 
tj. o czyn z art. 148 § 2 pkt 3 k.k.  
III. 
w drugiej połowie 1999 r. w Ł., działając wspólnie i w porozumieniu 
oraz w zamiarze bezpośredniego pozbawienia życia Moniki N. podali 
jej tabletki relanium, lecz zamierzonego celu nie osiągnęli z uwagi na 
zbyt małą dawkę leku, przy czym działali w wyniku motywacji zasłu-
gującej na szczególne potępienie, to jest chęci zabójstwa własnego 
dziecka dla ukrycia wcześniej dokonanej zbrodni, 
tj. o czyn z art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt 3 k.k. 
IV. 
w 2000 r. w Ł. działając wspólnie i w porozumieniu oraz w zamiarze 
bezpośrednim pozbawienia życia noworodka płci żeńskiej – Karoliny 
N., poprzez zatkanie jej górnych dróg oddechowych kłębkiem waty 
doprowadzili do jej zgonu wskutek uduszenia, przy czym działali w 
wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie, to jest chę-
ci zabójstwa własnego dziecka dla ukrycia wcześniej dokonanej 
zbrodni, 
tj. o czyn z art. 148 § 2 pkt 3 k.k. 
V. 
w 2001 r. w Ł. działając wspólnie i w porozumieniu oraz w zamiarze 
bezpośrednim pozbawienia życia noworodka płci męskiej – Macieja 
N., po jego urodzeniu włożyli go do worka foliowego, który dodatkowo 
okręcili taśmą klejącą i umieścili w beczce powodując jego zgon, przy 

 
3
czym działali w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potę-
pienie, to jest chęci dokonania zabójstwa własnego dziecka dla ukry-
cia wcześniej dokonanej zbrodni,  
tj. o czyn z art. 148 § 2 pkt 3 k.k.  
Sąd Okręgowy w Ł., wyrokiem z dnia 21 czerwca 2004 r., orzekł: 
1. w miejsce czynu opisanego w pkt I aktu oskarżenia, oskarżonych Ja-
dwigę N. i Krzysztofa N. uznał za winnych tego, że w drugiej połowie 
1999 r. w Ł., działając wspólnie i w porozumieniu nie udzielili pomocy – 
poprzez wezwanie lekarza – Kamilowi N., który wówczas znajdował się 
w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia, 
mimo iż mogli jej udzielić bez narażenia siebie na utratę życia lub cięż-
kiego uszczerbku na zdrowiu i w konsekwencji doprowadzili do jego 
zgonu, tj. czynu wypełniającego dyspozycję art. 162 § 1 k.k., i za to na 
podstawie art. 162 § 1 k.k. wymierzył im kary po 3 lata pozbawienia 
wolności, 
2. oskarżonych Jadwigę N. i Krzysztofa N. uznał za winnych dokonania 
czynu opisanego w pkt II aktu oskarżenia z tą zmianą, że działali w wy-
niku motywacji zasługującej na szczególne potępienie, to jest chęci za-
bójstwa własnego dziecka dla ukrycia wcześniejszej śmierci Kamila N., 
w okolicznościach opisanych w pkt 1, tj. czynu wypełnionego dyspozycją 
art. 148 § 2 pkt 3 k.k., i za to na podstawie art. 148 § 2 pkt 3 k.k. wymie-
rzył obojgu oskarżonym kary dożywotniego pozbawienia wolności, 
3. oskarżonych Jadwigę N. i Krzysztofa N. uznał za winnych dokonania 
zarzucanego im czynu opisanego w pkt III aktu oskarżenia z tą zmianą, 
że działali w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie, 
to jest chęci zabójstwa własnego dziecka dla ukrycia wcześniejszej 
śmierci Kamila N., w okolicznościach pisanych w pkt 1, tj. czynu wypeł-
niającego dyspozycję art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt 3 k.k., i za 

 
4
to na podstawie art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt 3 k.k. wymierzył 
obojgu oskarżonym kary po 25 lat pozbawienia wolności.  
4. oskarżonych Jadwigę N. i Krzysztofa N. uznał za winnych dokonania 
zarzucanego im czynu opisanego w pkt IV aktu oskarżenia z tym uzu-
pełnieniem, że działali w wyniku motywacji zasługującej na szczególne 
potępienie, to jest chęci zabójstwa własnego dziecka, dla ukrycia wcze-
śniejszej śmierci Kamila N., w okolicznościach pisanych w pkt 1, jak 
również w celu ukrycia wcześniej dokonanego zabójstwa Adama N., tj. 
czynu wypełniającego dyspozycję art. 148 § 2 pkt 3 k.k., i za to na po-
stawie art. 148 § 2 pkt 3 k.k. wymierzył obojgu oskarżonym kary doży-
wotniego pozbawienia wolności, 
5. oskarżonych Jadwigę N. i Krzysztofa N. uniewinnił od dokonania czynu 
opisanego w pkt V aktu oskarżenia, (...) 
Sąd Apelacyjny w Ł., wyrokiem z dnia 14 marca 2005 r., zmienił za-
skarżony przez prokuratora i obrońców oskarżonych wyrok Sądu Okręgo-
wego w ten sposób, że: 
I. 1) uchylił rozstrzygnięcie o karze łącznej zawarte w punkcie 9 zaskarżo-
nego wyroku, 
 2) w miejsce czynu przypisanego Jadwidze N. w punkcie 2 wyroku, uznał 
ją za winną tego, że w drugiej połowie 1999 r. w Ł., działając w wyni-
ku motywacji zasługującej na szczególne potępienie – ukrycia wcze-
śniejszej śmierci syna Kamila – udzieliła pomocy Krzysztofowi N. w 
pozbawieniu życia Adama N. w ten sposób, że jako jego matka, ma-
jąc prawny, szczególny obowiązek niedopuszczenia do popełnienia 
czynu na szkodę dziecka, nie przeciwdziałała temu, że Krzysztof N. 
działając w bezpośrednim zamiarze pozbawienia życia syna Adama, 
zakupił i podał mu dużą ilość tabletek relanium, czym godziła się na 
śmierć dziecka – to jest czynu z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 148 § 2 

 
5
pkt 3 k.k., i na podstawie art. 148 § 2 pkt 3 k.k. wymierzył jej karę 25 
lat pozbawienia wolności, 
 3)  w miejsce czynu przypisanego Jadwidze N. w punkcie 3 wyroku, 
uznał ją za winną tego, że w drugiej połowie 1999 r. w Ł., działając w 
wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie – ukrycia 
wcześniejszej śmierci syna Kamila – udzieliła pomocy Krzysztofowi 
N. zmierzającemu do pozbawienia życia córki Moniki N., której podał 
dużą ilość tabletek relanium, w ten sposób, że jako matka mając 
prawny, szczególny obowiązek niedopuszczenia do popełnienia czy-
nu na szkodę dziecka, nie przeciwdziałała temu, czym godziła się na 
śmierć dziecka, która jednak nie nastąpiła, z uwagi na zbyt małą 
dawkę środka farmakologicznego, to jest czynu z art. 18 § 3 k.k. w 
zw. z art. 148 § 2 pkt 3 k.k., i na podstawie art. 148 § 2 pkt 3 k.k. wy-
mierzył jej karę 15 lat pozbawienia wolności, 
 4) w miejsce czynu przypisanego oskarżonej w punkcie 4 wyroku, uznał 
ją za winną tego, że w 2000 r. w Ł., działając w wyniku motywacji za-
sługującej na szczególne potępienie – ukrycia wcześniejszych śmier-
ci Kamila i Adama – udzieliła pomocy Krzysztofowi N. w pozbawieniu 
życia Karoliny N., w ten sposób, że jako matka, mając prawny, 
szczególny obowiązek niedopuszczenia do popełnienia czynu na 
szkodę dziecka, nie przeciwdziałała temu, że Krzysztof N. zatknął 
kłębkiem waty górne drogi oddechowe Karoliny i doprowadził do jej 
uduszenia, czym godziła się na śmierć dziecka, to jest czynu z art. 18 
§ 3 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt 3 k.k., i na podstawie art. 148 § 2 pkt 
3 k.k. wymierzył jej karę 25 lat pozbawienia wolności. 
II. 
Utrzymał w mocy wyrok w pozostałych zaskarżonych częściach. 
III. 
Na podstawie art. 85 k.k. i 88 k.k., za zbiegające się przestępstwa 
wymierzył oskarżonej Jadwidze N. karę łączną 25 lat pozbawienia 
wolności. 

 
6
Od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego kasację na korzyść Ja-
dwigi N. wniósł jej obrońca, stwierdzając, że zaskarża go w całości na ko-
rzyść Jadwigi N. i zarzucając „rażące naruszenie prawa, mające wpływ na 
treść orzeczenia, a polegające na rażącej obrazie prawa materialnego  art. 
18 § 3 k.k. – w zakresie każdego z przypisanych Jadwidze N. czynów, a 
opisanych w pkt 2, pkt 3, pkt 4 wyroku Sądu Apelacyjnego, poprzez jego 
niezasadne zastosowanie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w 
całości – w zakresie rozstrzygnięć dotyczących skazanej”. Z treści kasacji 
wynika, że wyrok Sądu Apelacyjnego został zaskarżony nie w całości, jak 
deklarował obrońca w pierwszej części kasacji, lecz tylko co do czynów 
opisanych w wyroku tego Sądu w punktach 2, 3 i 4, gdyż, co oczywiste, tyl-
ko w wypadku tych czynów można było sformułować zarzut obrazy art. 18 
§ 3 k.k. 
W uzasadnieniu kasacji obrońca stwierdza, że ustalony w tej sprawie 
stan faktyczny nie pozwala przyjąć, jak to uczynił Sąd Apelacyjny, że za-
chowanie oskarżonej przypisane jej w punktach 2, 3 i 4, stanowiło pomoc-
nictwo do zabójstwa przez zaniechanie, gdyż oskarżona nie miała zamiaru 
zabójstwa dzieci, a jej bierne zachowanie było wymuszone presją Krzyszto-
fa N. Ponadto, w ocenie obrońcy, przepisy „art. 95 i 96 Kodeksu rodzinne-
go i opiekuńczego stanowią jedynie dyrektywę ustawową oceny prawidło-
wości realizacji obowiązków rodzicielskich wobec dziecka w płaszczyźnie  
prawa rodzinnego i opiekuńczego np. płaszczyzna pozbawienia praw do 
dziecka, płaszczyzna ograniczenia władzy rodzicielskiej. Nie mogą stano-
wić zaś kryteriów oceny zachowań w płaszczyźnie prawnokarnej. Nie sta-
nowią ścisłego normatywnego wzorca zachowania, podlegającego ocenie 
choćby w płaszczyźnie art. 9 § 2 k.k. – niezachowanie ostrożności wyma-
gane w danych okolicznościach”. Zatem, zdaniem obrońcy, „normą mającą 
już zastosowanie w przedmiotowej sprawie jest norma art. 162 k.k. Wydaje 
się choćby teoretycznie, że normą taką może być norma art. 160 k.k.” 

 
7
W odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Ł. 
wniósł „o pozostawienie bez uwzględnienia skargi kasacyjnej, złożonej 
przez obrońcę skazanej Jadwigi N. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł. z 
dnia 14 marca 2005 r., oraz o utrzymanie tego wyroku w mocy” Nie może 
pozostawiać wątpliwości, że prokuratorowi chodziło jedynie o wyrażenie 
stanowiska, że wnosi o oddalenie kasacji obrońcy, a nie o „pozostawienie 
bez uwzględnienia skargi kasacyjnej”, czy „utrzymanie tego wyroku w mo-
cy”, gdy zaskarżony kasacją wyrok Sądu Apelacyjnego jest już prawomoc-
ny. 
Oddalając kasację obrońcy oskarżonej Jadwigi N. jako oczywiście 
bezzasadną, Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
W żadnym wypadku nie można podzielić stanowiska obrońcy oskar-
żonej, że Sąd Apelacyjny przypisując jej w zaskarżonym wyroku w punk-
tach 2, 3 i 4 pomocnictwo do zabójstwa dzieci: Adama, Moniki i Karoliny, 
przez zaniechanie, dopuścił się obrazy prawa materialnego – art. 18 § 3 
k.k. 
Obrońca w uzasadnieniu kasacji deklaruje, że nie kwestionuje usta-
leń faktycznych, co w wypadku kasacji jest zresztą oczywiste, to jednocze-
śnie jednak, w istocie kwestionuje ustalenie, że oskarżona miała zamiar 
zabójstwa dzieci i twierdzi ponadto, że jej bierne zachowanie wynikało z 
presji Krzysztofa N., a ustalenie takie ma wynikać nie tylko z wyjaśnień 
samej oskarżonej, ale także w części z wyjaśnień jej męża a nawet z ze-
znań Moniki N.  
Jeżeli nawet przyjąć, że w taki sposób obrońca sformułował w uza-
sadnieniu kolejny zarzut kasacji – obrazy przepisów postępowania w za-
kresie oceny dowodów (art. 438 pkt 2 k.p.k.), co doprowadziło do dokona-
nia błędnych ustaleń, to takiego stanowiska obrońcy również nie można 
podzielić. Rzeczywiście, jeżeli chodzi o wyjaśnienia oskarżonej, to konse-
kwentnie twierdziła, że jej zachowaniu nie towarzyszył zamiar pozbawienia 

 
8
życia dzieci, to jednak podawane przez nią okoliczności co do czynu na 
szkodę Adama i Moniki N. wskazywały nie tylko na pomocnictwo, ale był 
nawet bliskie współsprawstwu, tym bardziej jeżeli uwzględni się wyjaśnie-
nia Krzysztofa N., a przede wszystkim zeznania Moniki N., których obroń-
ca, trafnie zresztą, nie kwestionuje. O ile można by, czego obrońca w isto-
cie zbyt wyraźnie nie czyni, twierdzić, że jednak Krzysztof N. miał interes 
procesowy w złożeniu wyjaśnień obciążających Jadwigę N., choć to prze-
cież nie mogło mu przynieść żadnej korzyści w tej sprawie, to wartość do-
wodowa zeznań małoletniej Moniki N. nie może budzić nawet najmniej-
szych wątpliwości, także w świetle nie kwestionowanych opinii biegłych 
psychologów, również uczestniczących w jej przesłuchaniu w toku postę-
powania przygotowawczego. 
To właśnie przede wszystkim na podstawie tych dowodów, a w 
pierwszej kolejności na podstawie zeznań Moniki N., Sądy obu instancji 
ustaliły jakie było zachowanie Jadwigi N., gdy Krzysztof N. pozbawiał życia 
Adama, Monikę i Karolinę. Niepokonane trudności techniczne, na co trafnie 
zwrócił uwagę obrońca w apelacji, a do czego ustosunkował się i naprawił 
Sąd Apelacyjny, spowodowały, że opis zachowania Jadwigi N., zawarty w 
uzasadnieniu Sądu Okręgowego, był daleki od doskonałości. Trzeba jed-
nak zwrócić uwagę na to, że Sądy obu instancji miały bardzo trudną sytua-
cję, gdyż formułując uzasadnienia ustalały treść zaniechania, a więc opi-
sywały to, czego „nie było” – bierność oskarżonej wobec jednoznacznego 
zachowania Krzysztofa N. Co prawda, Sąd Okręgowy błędnie ocenił tę 
bierność oskarżonej jako współsprawstwo, a Sąd Apelacyjny trafnie jako 
pomocnictwo, to uważna lektura obu uzasadnień prowadzi do wniosku, że  
Sądy te tak samo ustaliły okoliczności dotyczące bezczynności, bierności, 
zaniechania będącego udziałem oskarżonej Jadwigi N.  
W tym miejscu przywołać trzeba zeznania małoletniej córki oskarżo-
nych Moniki N. Wysłuchanie jej wypowiedzi, zarejestrowanych na taśmie 

 
9
magnetowidowej i wystarczająco wiernie utrwalone w zapisie rozmowy 
przekonać musi każdego, że mamy do czynienia z prawdziwą relacją, ale 
także ze świadkiem szczególnym – mądrym i dobrym dzieckiem, które nie 
zostało psychicznie zniszczone obserwacją tego, co czynili w jej obecności 
oskarżeni. Dzieckiem mądrym, gdyż relacjonując, przecież nieodległe w 
czasie zdarzenia, które musiały wręcz porażać nawet wyjątkowo odporne-
go dorosłego człowieka, czyni to z prawie niemożliwym do zrozumienia dy-
stansem, wypowiada się jasno, precyzyjnie, syntetycznie, wsłuchując się w 
kierowane do niej pytania z wyjątkową uwagą. Trudno podzielić, po obej-
rzeniu i wysłuchaniu zapisu taśmy magnetowidowej, wysoką samoocenę 
biegłych psychologów wypowiedzianą przez nich na rozprawie w Sądzie 
Okręgowym. Nieodparcie nasuwa się bowiem spostrzeżenie, że przesłu-
chujący w postępowaniu przygotowawczym małoletnią Monikę N. sędzia 
nie zdołała wykorzystać znajomości akt sprawy, niewystarczająco przygo-
towała plan przesłuchania,  w niewystarczającym porozumieniu z biegłymi 
psychologami biorącymi udział w tej czynności, a także, niejednokrotnie 
zapominała o tym, że pytania kieruje do dziecka. Z kolei wypowiadający się 
w czasie przesłuchania biegły, dobrze, że tylko w  pierwszych minutach tej 
czynności, wręcz „przeszkadzał” dziecku w swobodnym wypowiadaniu się. 
Na szczęście Monika N. wszystkiemu temu podołała: nie dała zbić się z 
tropu i mimo przerywania jej przez przesłuchujących kontynuowała rozpo-
czętą myśl, a gdy padało niezrozumiałe pytanie bardzo rozsądnie dopyty-
wała się o co pytającym chodzi. 
Dzieckiem dobrym, gdyż mimo tego, że miała przecież świadomość, 
iż ci, którzy byli jej biologicznymi rodzicami, w jej obecności pozbawiają ży-
cia jej rodzeństwo, w tych zeznaniach nie demonstruje wobec nich wrogo-
ści, niechęci ani nawet wyraźniej formułowanej krytyki. Opisuje ich zacho-
wanie tak jak je widziała, bez negatywnych emocji i, wbrew temu co za-
pewne trafnie ustalają biegli psycholodzy, w jej zeznaniach nie ma większej 

 
10
dezaprobaty dla ich zachowania. Jedynie, jakże przekonująco, mówi, że z 
powodu tego co się działo z rodzeństwem było jej smutno, a potem, jak to 
dziecko, na pytanie co by chciała robić w życiu odpowiada, że chce praco-
wać w supermarkecie i obsługiwać kasę, bo to się jej bardzo podoba. 
Słusznie więc obrońca, także w wystąpieniu przed Sądem Najwyż-
szym, rzetelnie wykonując wyjątkowo trudne obowiązki obrończe w tej 
sprawie, stwierdza, że zeznaniom Moniki N. nie można nie dać wiary. 
A wobec tego przyjąć trzeba, jak to trafnie uczyniły Sądy obu instan-
cji, że Jadwiga N. nie tylko była obecna w miejscu dokonywania zabójstwa 
Adama, Moniki i Karoliny N., ale z zachowaniem Krzysztofa N. solidaryzo-
wała się, a taką swoją bierną postawą ułatwiła mu popełnienie tych czy-
nów, co niewątpliwie stanowiło pomocnictwo do trzech zabójstw, w takiej 
postaci jak to ujmuje art. 18 § 3 k.k. 
W świetle zeznań Moniki N. nie sposób przyjąć, że oskarżona nie 
zdawała sobie sprawy z tego, że podanie Adamowi i Monice N. w dużej ilo-
ści relanium nie ma na celu spowodowania ich śmierci (tego akurat oskar-
żona nie kwestionuje), że nie widziała jak Krzysztof N. zabijał Karolinę N. 
Skoro z tego wszystkiego zdawała sobie sprawę Monika N., to absurdem 
byłoby twierdzić, że świadomość tego nie była udziałem Jadwigi N. Z tych 
samych zeznań Moniki N. wynika także, że choć oskarżona była zdomino-
wana przez męża, który niejednokrotnie nad nią się znęcał, to jednak nie 
była ona do końca zastraszona. To z zeznań Moniki N. wynikało, że Jadwi-
ga N. potrafiła się przeciwstawić i to skutecznie agresji Krzysztofa N. Stąd 
oczywisty wniosek – mogła to także uczynić i to zapewne skutecznie, gdy 
mąż zabijał małoletnie dzieci. 
W uzasadnieniu kasacji obrońca formułuje zarzut, jednak bez przed-
stawienia jakiejkolwiek argumentacji, że „analiza orzeczenia Sądu drugiej 
instancji, szczególnie jego pisemnych motywów, wywołuje pewien niedosyt 
w zakresie rozważań, co do rodzaju winy”, co uniemożliwia ustosunkowa-

 
11
nie się do niego w tym uzasadnieniu, gdy obrońca tego akurat zarzutu nie 
rozwinął w swym wystąpieniu przed Sądem Najwyższym. 
Szczególnej uwagi wymaga zarzut rozwinięty w drugiej części uza-
sadnienia kasacji, sprowadzający się do twierdzenia, że obowiązek pieczy 
nad małoletnim, spoczywający na rodzicach z mocy art. 95 § 1 i 3 Kodeksu 
rodzinnego i opiekuńczego z 1964 r., nie stanowi „prawnego szczególnego 
obowiązku niedopuszczenia do popełnienia czynu zabronionego” o jakim 
mowa w art. 18 § 3 in fine k.k. Zdaniem obrońcy, ten przepis Kodeksu ro-
dzinnego i opiekuńczego „stanowi jedynie dyrektywę ustawową oceny pra-
widłowości realizacji obowiązków rodzicielskich”, a więc funkcjonuje tylko w 
sferze prawa rodzinnego. Z takim stanowiskiem w żadnym wypadku nie 
można się zgodzić. 
Nie trzeba sięgać do bardzo bogatej literatury przedmiotu, dotyczącej 
treści instytucji „pieczy” nad małoletnim, gdyż wystarczy, na użytek obroń-
cy, wskazać tylko fragment cytowanego przezeń opracowania pod redakcją 
J. Piaseckiego, że polega ona także na zobowiązaniu do „ochrony dziecka 
przed niebezpieczeństwem fizycznym bez względu na źródło zagrożenia”, 
a tym źródłem może być również zachowanie człowieka, nawet, jak się 
okazało w tej sprawie, zachowanie drugiego z rodziców, godzące w życie 
trojga małoletnich dzieci. 
Choć, w istocie, pozbawione sensu jest pytanie sformułowane w 
pierwszym zdaniu ostatniej strony uzasadnienia kasacji, to jednak na uży-
tek tej kasacji należy sformułować inne pytania, znajdujące odpowiedź tak-
że w prawie naturalnym albo w Prawie Natury, choć przecież retoryczne na 
gruncie obowiązującego w Polsce prawa, a mianowicie, czy obowiązek 
ochrony dziecka przed zamachem na jego życie mieści się w tym co sta-
nowi, na gruncie art. 95 k.r.o., pieczę rodziców nad dzieckiem. Więcej niż 
oczywiście, że tak właśnie jest. Pogląd odmienny musiałby zostać uznany 
za wręcz absurdalny i nie nadający się do racjonalnej obrony. Tak samo 

 
12
jest, jeżeli chodzi o pogląd, że to tylko, jak twierdzi obrońca, „dyrektywa 
ustawowa oceny prawidłowości realizacji  obowiązków rodzicielskich wo-
bec dziecka w płaszczyźnie prawa rodzinnego i opiekuńczego”. Właśnie 
wobec tego co zostało powiedziane powyżej uznać trzeba, że to nie tylko 
obowiązek prawny funkcjonujący w sferze prawa rodzinnego, ale także 
„prawny szczególny obowiązek niedopuszczenia do popełnienia czynu za-
bronionego”, tak jak obowiązek ten określa art. 18 § 3 in fine k.k., a w oko-
licznościach tej sprawy  obowiązek niedopuszczenia przez matkę do za-
bójstwa trojga małoletnich dzieci przez ojca. 
Choć Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu swego wyroku przekonująco 
wykazał, że zachowanie oskarżonej, polegające na bezczynności (bierno-
ści), w sytuacji gdy jej mąż dopuszczał się zabójstwa trojga małoletnich 
dzieci (Adama, Moniki i Karoliny N.) stanowiło nie tylko samą obecność w 
miejscu tych zdarzeń, to jednak powinien z większą stanowczością stwier-
dzić, że przeprowadzone dowody, w tym w części nawet wyjaśnienia samej 
oskarżonej co do zabójstwa Adama i usiłowania zabójstwa Moniki N., ale 
przede wszystkim zeznania tej ostatniej oraz na tym tle częściowo także 
wyjaśnienia Krzysztofa N., pozwoliły ustalić, że ówczesne zachowania Ja-
dwigi N. były „manifestacyjnym   solidaryzowaniem się z zachowaniem mę-
ża”, przez co „stworzyła oskarżona atmosferę sprzyjającą ukształtowaniu 
się i realizowaniu przezeń karygodnych czynów”. Zabrakło więc w tym uza-
sadnieniu tylko większej, uzasadnionej dowodowo, stanowczości w formu-
łowaniu ocen tychże dowodów, stanowiących podstawę dokonywanych w 
tym zakresie ustaleń. 
Formułując oceny prawne zachowania oskarżonej, Sąd Apelacyjny 
dokonał trafnej wykładni art. 18 § 3 in fine k.k. (na ten temat zob. m.in. A. 
Wąsek w: O. Górniok i inni: Kodeks karny. Komentarz, t. I. art. 1-116, 
Gdański 2005, s. 290; P. Kardas: Teoretyczne podstawy odpowiedzialności 
karnej za  przestępne współdziałanie, Kraków 2001, s. 620 i nast.; tenże w: 

 
13
A. Zoll red.: Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz. tom I. Komentarz do 
art. 1-116 k.k., Kraków 2004, s. 364, G. Rejman w: G. Rejman red.: Kodeks 
karny. Część ogólna. Komentarz. Warszawa 1999, s. 629 oraz powołane 
tam piśmiennictwo i orzecznictwo), trafnie przy tym identyfikując źródło 
prawnego obowiązku po stronie oskarżonej działania(art. 95 k.r.o.), w po-
staci przeciwstawienia się zamachom Krzysztofa N. na życie ich wspólnych 
małoletnich dzieci, w sposób jej znany i możliwy do zrealizowania. Było to 
więc niewątpliwie pomocnictwo do zabójstwa w postaci zaniechania. 
Mając powyższe rozważania na względzie, Sąd Najwyższy oddalił 
kasację obrońcy oskarżonej Jadwigi N. jako oczywiście bezzasadną (...).