II KK 215/25
Podsumowanie
Sąd Najwyższy uchylił wyrok nakazowy Sądu Rejonowego i umorzył postępowanie z powodu ponownego ukarania za ten sam czyn.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego dotyczącą wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Radomiu. Wyrok ten skazał obwinionego P. J. za wykroczenie drogowe. Kasacja zarzuciła rażące naruszenie prawa procesowego, wskazując, że obwiniony został już wcześniej prawomocnie skazany za ten sam czyn przez ten sam sąd. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że w obrocie prawnym funkcjonowały dwa prawomocne wyroki nakazowe dotyczące tego samego czynu i tej samej osoby, co stanowi naruszenie zakazu ponownego postępowania.
Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść obwinionego P. J. od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Radomiu z dnia 12 listopada 2024 r. (sygn. akt II W 2491/24). Sąd Rejonowy uznał obwinionego za winnego spowodowania zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, będąc w stanie nietrzeźwości i nie posiadając uprawnień do kierowania pojazdami, za co wymierzono mu karę grzywny oraz zakaz prowadzenia pojazdów. Kasacja zarzuciła rażące naruszenie przepisu art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. poprzez ponowne ukaranie obwinionego za czyn, za który został już wcześniej prawomocnie skazany wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Radomiu z dnia 26 lipca 2024 r. (sygn. akt II W 1666/24). Sąd Najwyższy, po analizie akt obu spraw, stwierdził, że przedmiotem obu postępowań było tożsame zachowanie obwinionego, a w obrocie prawnym funkcjonowały dwa niezależne, prawomocne wyroki nakazowe dotyczące tego samego czynu i tej samej osoby. Taki stan rzeczy stanowił naruszenie bezwzględnej przyczyny uchylenia orzeczenia określonej w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w. w zw. z art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok nakazowy i umorzył postępowanie, obciążając kosztami postępowania Skarb Państwa.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, ponowne ukaranie za ten sam czyn, za który sprawca został już prawomocnie skazany, stanowi rażące naruszenie przepisu art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. i jest bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że w obrocie prawnym funkcjonowały dwa niezależne, prawomocne wyroki nakazowe dotyczące tego samego czynu i tej samej osoby. Taki stan rzeczy jest niedopuszczalny i stanowi naruszenie zasady ne bis in idem, wyrażonej w art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., który zakazuje wszczynania postępowania, a wszczęte nakazuje umorzyć, gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku i umorzenie postępowania
Strona wygrywająca
obwiniony (P. J.)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. J. | osoba_fizyczna | obwiniony |
| J. M. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
Przepisy (8)
Główne
k.p.w. art. 5 § § 1 pkt 8
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Zakazuje wszczynania postępowania, a wszczęte nakazuje umorzyć, gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone.
k.p.w. art. 104 § § 1 pkt 7
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Określa ponowne prawomocne zakończenie postępowania co do tego samego czynu jako bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia.
Pomocnicze
k.p.w. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Umożliwia rozpoznanie kasacji na posiedzeniu w trybie uproszczonym.
k.w. art. 86 § § 1
Kodeks wykroczeń
Dotyczy spowodowania zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
k.w. art. 94 § § 1
Kodeks wykroczeń
Dotyczy kierowania pojazdem mechanicznym bez posiadania uprawnień.
PoRD art. 3 § ust. 1
Ustawa Prawo o ruchu drogowym
Definiuje ogólne zasady ruchu drogowego.
PoRD art. 19 § ust. 1
Ustawa Prawo o ruchu drogowym
Dotyczy obowiązku zachowania bezpiecznej odległości.
Ustawa o kierujących pojazdami art. 3 § ust. 1
Dotyczy zasad kierowania pojazdami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obwiniony został już prawomocnie skazany za ten sam czyn, co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia. W obrocie prawnym funkcjonują dwa niezależne, prawomocne wyroki nakazowe dotyczące tego samego czynu i tej samej osoby.
Godne uwagi sformułowania
następstwem ponownego procedowania Sądu Rejonowego jest fakt, iż w obrocie prawnym funkcjonują niezależnie od siebie dwa prawomocne wyroki nakazowe dotyczące tego samego czynu i tej samej osoby. Stanowi to naruszenie przepisu art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., który zakazuje wszczynania postępowania, a wszczęte nakazuje umorzyć, gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone.
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie zasady ne bis in idem w postępowaniu wykroczeniowym, konsekwencje podwójnego ukarania za ten sam czyn."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podwójnego postępowania w sprawach o wykroczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje fundamentalną zasadę prawną ne bis in idem w praktyce, pokazując, jak błąd proceduralny może prowadzić do uchylenia orzeczenia. Jest to ważny przykład dla prawników i studentów prawa.
“Czy można być ukaranym dwa razy za to samo wykroczenie? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN II KK 215/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 lipca 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik w sprawie P. J. obwinionego z art. 86 § 1 k.w. w zw. z art. 94 § 1 k.w. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 30 lipca 2025 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Radomiu z dnia 12 listopada 2024 r., sygn. akt II W 2491/24, uchyla wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w Radomiu i na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. w zw. z art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w. umarza postępowanie w sprawie, a kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Wyrokiem nakazowym z dnia 12 listopada 2024 r., sygn. akt II W 2491/24, Sąd Rejonowy w R. uznał P. J. za winnego tego, że „w dniu 10 marca 2024 r. około godz. 13.45 w R. ul. C. , będąc w stanie nietrzeźwości nie posiadając uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, kierując pojazdem marki V. o nr rej. W. spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że nie obserwował uważnie drogi, nie utrzymał bezpiecznej odległości z pojazdem poprzedzającym, w wyniku czego uderzył w tył pojazdu marki F. o nr rej. W. kierowanym przez J. M. ”, tj. czynu z art. 86 § 1 k.w. w zw. z art. 3 ust. 1, art. 19 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, art. 94 § 1 k.w. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami i za to na podstawie art. 94 § 1 k.w. w zw. 9 § 1 k.w. z art. 24 § 1 i 3 k.w. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 2.000 złotych (pkt I). W pkt II na podstawie art. 94 § 3 k.w. w zw. z art. 29 § 1, 2 i 3 k.w. orzekł wobec obwinionego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat. Wobec braku sprzeciwu wyrok uprawomocnił się w dniu 2 grudnia 2024 r. Kasację na korzyść obwinionego wniósł Prokurator Generalny, który zaskarżając wyrok w całości, na zasadzie art. 111 k.p.w., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w. zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., polegające na ukaraniu obwinionego P. J. przez Sąd Rejonowy w Radomiu prawomocnym wyrokiem nakazowym z dnia 12 listopada 2024 r. sygn. akt II W 2491/24, za czyn polegający na tym, że w dniu 10 marca 2024 r. około godziny 13:45 w R. na ul. C. , będąc w stanie nietrzeźwości nie posiadając uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, kierując pojazdem marki V. o nr rej. W. spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowy m w ten sposób, że nie obserwował uważnie drogi, nie utrzymał bezpiecznej odległości z pojazdem poprzedzającym, w wyniku czego uderzył w tył pojazdu marki F. o nr rej. W. , kierowanego przez J. M. , tj. czyn z art. 86 § 1 k.w. w zw. z art. 3 ust. 1, art. 18 ust. 1 ustawy PoRD, art. 94 § 1 k.w. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, mimo że obwiniony za popełnienie tego samego wykroczenia został już uprzednio prawomocnie skazany wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Radomiu z dnia 26 lipca 2024 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IIW 1666/24, co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia określoną w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w.” i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku nakazowego w całości i umorzenie postępowania na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja wniesiona na korzyść obwinionego przez Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej rozpoznanie i uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Z dokonanych ustaleń wynika, iż ten sam Sąd Rejonowy w Radomiu wyrokiem nakazowym z dnia 26 lipca 2024 r., sygn. akt II W 1666/24, uznał P. J. za winnego tego, że w dniu 10 marca 2024 r. o godz. 14:45 na ul. C. w R., kierując pojazdem marki V. o nr rej. W. (w stanie nietrzeźwości, posiadając aktywny zakaz prowadzenia pojazdów) nie zachował bezpiecznej odległości od poprzedzającego go pojazdu, w wyniku czego najechał na tył pojazdu marki F. o nr rej. W. , czym spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, tj. wykroczenia z art. 86 § 1 k.w. w zw. z art. 19 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym, za co na podstawie art. 86 § 1 k.w. w zw. z art. 24 § 1 i 3 k.w. i wymierzył mu karę grzywny w wysokości 2.000 zł. Obwiniony został również obciążony kosztami postępowania (k. 40 akt o sygn. II W 1666/24). Wyrok nakazowy w sprawie o sygn. akt II W 1666/24, wobec braku sprzeciwu którejkolwiek z uprawnionych stron, uprawomocnił się w dniu 24 sierpnia 2024 r. (k - 43 akt II W 1666/24). Przedmiotem obu tych postępowań, tj. w sprawie II W 1666/24 oraz w zaskarżonej kasacją sprawie II W 2491/24 było tożsame zachowanie obwinionego, o czym świadczy nie tylko opis przypisanych mu wykroczeń, ale również materiał dowodowy załączony do akt każdego z wniosków o ukaranie, w szczególności ta sama notatka urzędowa z dnia 10 marca 2024 r., dokumentująca przebieg kontroli drogowej przeprowadzonej z udziałem obwinionego (k - 3-4 akt II W 2491/24 oraz akt II W 1666/24). Z notatki tej wynika, iż zdarzenie drogowe miało miejsce o godzinie 13:45. Taka też godzina zdarzenia została prawidłowo wskazana we wniosku o ukaranie i w zaskarżonym wyroku. Natomiast we wniosku o ukaranie w sprawie o sygn. akt II W 1666/24 godzinę zdarzenia błędnie określono na 14:45 (z notatki wynika, iż o tej właśnie godzinie jej autor udał się na miejsce zdarzenia; k - 27v). Ten sam błąd został powielony w wyroku (k - 40). Z pisma dołączonego do akt sprawy II W 2491/24 bezspornie wynika, że w dniu zdarzenia miała miejsce tylko jedna kolizja pomiędzy kierującymi samochodami marki V. o nr rej. W. oraz marki F. o nr rej. W. (k - 74 akt sprawy o sygn. II W 2491/24.) Następstwem ponownego procedowania Sądu Rejonowego jest fakt, iż w obrocie prawnym funkcjonują niezależnie od siebie dwa prawomocne wyroki nakazowe dotyczące tego samego czynu i tej samej osoby. Stanowi to naruszenie przepisu art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., który zakazuje wszczynania postępowania, a wszczęte nakazuje umorzyć, gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie zakończone. Mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności, Sąd Najwyższy na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w. w zw. z art. 104 § 1 pkt 7 k.p.s.w. uchylił zaskarżony kasacją wyrok i umorzył postępowanie w tej sprawie, a kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa. [J.J.] [a.ł]
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę