II KK 213/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok nakazowy w części dotyczącej zobowiązania do alimentacji, uznając, że sąd niższej instancji nie miał podstaw prawnych do orzeczenia tego środka probacyjnego przy karze grzywny.
Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego, który skazał D.L. za niealimentację i oprócz grzywny zobowiązał go do łożenia na utrzymanie synów. Kasacja zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego, wskazując, że sąd nie mógł orzec obowiązku alimentacyjnego jako środka probacyjnego przy karze grzywny. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylając wyrok w tej części.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść oskarżonego D.L., który został skazany wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w W. za przestępstwo z art. 209 § 1 i 1a k.k. (niealimentacja). Oprócz kary grzywny, sąd pierwszej instancji zobowiązał oskarżonego do wykonywania obowiązku łożenia na utrzymanie synów K. i M. L. na podstawie art. 34 § 3 k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 3 k.k. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, argumentując, że orzeczenie obowiązku alimentacyjnego jako środka probacyjnego nie było możliwe w przypadku skazania na samoistną karę grzywny. Sąd Najwyższy przychylił się do tego stanowiska, stwierdzając, że przepis art. 34 § 3 k.k. pozwala na orzeczenie takich obowiązków jedynie w przypadku wymierzenia kary ograniczenia wolności, a nie grzywny. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok nakazowy w części dotyczącej zobowiązania do alimentacji, uznając to za wystarczające do wyeliminowania stwierdzonego naruszenia prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 34 § 3 k.k. dopuszcza orzeczenie takich obowiązków jedynie w przypadku wymierzenia kary ograniczenia wolności, a nie kary grzywny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 34 § 3 k.k. odnosi się do obowiązku łożenia na utrzymanie innej osoby (art. 72 § 1 pkt 3 k.k.) tylko w kontekście kary ograniczenia wolności, a nie kary grzywny. Orzeczenie takiego obowiązku przy karze grzywny stanowi rażące naruszenie prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku w części
Strona wygrywająca
oskarżony (w części dotyczącej obowiązku probacyjnego)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. L. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| K. L. | osoba_fizyczna | syn |
| M. L. | osoba_fizyczna | syn |
Przepisy (4)
Główne
k.k. art. 209 § § 1 i 1a
Kodeks karny
k.k. art. 34 § § 3
Kodeks karny
Przepis ten pozwala na orzeczenie świadczenia pieniężnego lub obowiązków z art. 72 § 1 pkt 2-7a k.k. jedynie w przypadku wymierzenia kary ograniczenia wolności.
Pomocnicze
k.k. art. 72 § § 1 pkt 3
Kodeks karny
Dotyczy obowiązku łożenia na utrzymanie innej osoby.
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Tryb rozpoznania kasacji na posiedzeniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd niższej instancji nie był uprawniony do orzeczenia obowiązku alimentacyjnego jako środka probacyjnego na podstawie art. 34 § 3 k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 3 k.k. przy skazaniu na karę samoistnej grzywny.
Godne uwagi sformułowania
orzeczenie wszak na podstawie art. 34 § 2 k.k. - w związku z wymierzeniem kary ograniczenia wolności - obowiązków, o których mowa w art. 72 § 1 pkt 2-7a k.k., nie czyni z nich obowiązków o charakterze probacyjnym. przepis art. 34 § 3 k.k. nie przewiduje więc możliwości zobowiązania do wykonywania ciążącego na oskarżonym obowiązku łożenia na utrzymanie innej osoby, o jakim mowa w art. 72 § 1 pkt 3 k.k., w wypadku skazania na karę samoistnej grzywny.
Skład orzekający
Dariusz Świecki
przewodniczący-sprawozdawca
Andrzej Siuchniński
członek
Eugeniusz Wildowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących środków probacyjnych i obowiązku alimentacyjnego w kontekście kary grzywny."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skazania na karę grzywny za niealimentację.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa karnego rodzinnego – egzekwowania obowiązku alimentacyjnego i prawidłowego stosowania środków probacyjnych. Jest interesująca dla prawników karnistów i rodzinnych.
“Czy sąd może zmusić do płacenia alimentów przy karze grzywny? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt II KK 213/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 czerwca 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Świecki (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Andrzej Siuchniński SSN Eugeniusz Wildowicz w sprawie D. L. skazanego z art. 209 § 1 i 1a k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 17 czerwca 2021 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść oskarżonego od prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w W. z dnia 2 października 2019 r., sygn. akt III K (…) uchyla zaskarżony wyrok nakazowy w zakresie zobowiązania oskarżonego do wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie synów K. i M. L. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w W., wyrokiem nakazowym z dnia 2 października 2019 r., sygn. akt III K (…) , uznał oskarżonego D.L. za winnego przestępstwa z art. 209 § 1 i 1a k.k., za co wymierzył mu karę grzywny 100 stawek dziennych po 15 zł każda. Nadto, na podstawie art. 34 § 3 k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 3 k.k., zobowiązał oskarżonego do wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie synów K. i M. L., a także orzekł o kosztach sądowych. Wyrok ten uprawomocnił się bez zaskarżenia z dniem 26 października 2019 r. Z kasacją od prawomocnego wyroku nakazowego wystąpił Prokurator Generalny, zaskarżając go na korzyść oskarżonego w części dotyczącej orzeczonego obowiązku probacyjnego, określonego w art. 72 § 1 pkt 3 k.k., w postaci wykonywania ciążącego na oskarżonym obowiązku łożenia na utrzymanie synów K. i M. L. Skarżący zarzucił mu rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 34 § 3 k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 3 k.k., polegające na orzeczeniu na podstawie tych przepisów wobec oskarżonego za przypisany mu czyn z art. 209 § 1 i 1a k.k. środka probacyjnego w postaci wykonywania ciążącego na oskarżonym obowiązku łożenia na utrzymanie synów K. i M. L., podczas gdy orzeczenie tego środka probacyjnego w przypadku skazania na karę samoistnej grzywny nie było możliwe. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części, to jest co do orzeczonego środka probacyjnego w postaci zobowiązania oskarżonego do wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie synów K. i M. L. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja ta jest w całości oczywiście zasadna i dlatego mogła być uwzględniona na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., choć nietrafnie jej autor określa zobowiązanie oskarżonego do wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie synów mianem obowiązku probacyjnego. Orzeczenie wszak na podstawie art. 34 § 2 k.k. - w związku z wymierzeniem kary ograniczenia wolności - obowiązków, o których mowa w art. 72 § 1 pkt 2-7a k.k., nie czyni z nich obowiązków o charakterze probacyjnym. Te ostatnie związane są przecież ze stosowaniem środków związanych z poddaniem sprawcy próbie (rozdział VIII k.k.). Ustawodawca w art. 34 § 3 k.k. odwołuje się jedynie do katalogu obowiązków z art. 72 § 1 pkt 2-7a k.k. (podobnie jak to jest na gruncie art. 86 § 3 k.k.). Trafnie podnosi już jednak skarżący, że Sąd Rejonowy nie był uprawniony do zobowiązania oskarżonego na podstawie art. 34 § 3 k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 3 k.k. do wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie synów K. i M. L. Przepis art. 34 § 3 k.k. stanowi bowiem, że w ymierzając karę ograniczenia wolności sąd może orzec świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 k.k. lub obowiązki, o których mowa w art. 72 § 1 pkt 2-7a k.k. W oczywisty sposób przepis art. 34 § 3 k.k. nie przewiduje więc możliwości zobowiązania do wykonywania ciążącego na oskarżonym obowiązku łożenia na utrzymanie innej osoby, o jakim mowa w art. 72 § 1 pkt 3 k.k., w wypadku skazania na karę samoistnej grzywny. Postępując odmiennie Sąd Rejonowy dopuścił się rażącego naruszenia prawa, które rzutowało wręcz na treść wyroku. Z tego powodu Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok nakazowy w zakresie zobowiązania oskarżonego do wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie synów K. i M. L., bez rozstrzygnięcia następczego, dochodząc do przekonania, że jest to wystarczające do wyeliminowania stwierdzonego naruszenia prawa. Z tych wszystkich względów, Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI