II KK 209/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek oskarżyciela subsydiarnego Stowarzyszenia S. o wyłączenie sędziego SN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy kasacyjnej. Wnioskodawca argumentował, że wątpliwości co do bezstronności sędziego wynikają z jego powołania w następstwie uchwały Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. oraz z faktu orzekania w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, która według wnioskodawcy nie jest sądem w rozumieniu prawa. Podkreślono również wcześniejszą działalność sędziego jako adwokata i stanowisko Naczelnej Rady Adwokackiej wobec udziału adwokatów w konkursach przed wadliwie ukształtowaną KRS. Sąd Najwyższy uznał wniosek za oczywiście zasadny, stwierdzając, że udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze naruszałby standardy konstytucyjne (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i konwencyjne (art. 6 ust. 1 EKPC), a także prowadziłby do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd odwołał się do bogatego orzecznictwa ETPC i SN w tym zakresie, podkreślając, że obecny skład Sądu Najwyższego podziela te argumenty. Dodatkowo wskazano na wątpliwości prawne dotyczące „przeniesienia” sędziego z Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych do Izby Karnej decyzją Pierwszego Prezesa SN, co może być sprzeczne z art. 179 Konstytucji RP. W konsekwencji Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego z powodu wadliwej procedury nominacyjnej i statusu Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformami sądownictwa w Polsce i orzecznictwem ETPC oraz TSUE.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sędzia Sądu Najwyższego, powołany w następstwie uchwały Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., może orzekać w sprawie kasacyjnej bez ryzyka naruszenia standardów bezstronności i niezawisłości sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, udział takiego sędziego w składzie orzekającym prowadziłby do naruszenia standardów konstytucyjnych i konwencyjnych oraz do nienależytej obsady sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że powołanie sędziego w wadliwej procedurze, w tym poprzez wadliwie ukształtowaną KRS, narusza standardy bezstronności i niezawisłości sądu, co jest podstawą do wyłączenia sędziego i może skutkować nienależytą obsadą sądu.
Czy przeniesienie sędziego z Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych do Izby Karnej decyzją Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego jest zgodne z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wskazano, że takie przeniesienie może być sprzeczne z art. 179 Konstytucji RP, zwłaszcza w kontekście statusu Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych jako niebędącej sądem w rozumieniu prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do wcześniejszego orzecznictwa wskazującego na sprzeczność z Konstytucją przenoszenia sędziów z organów niebędących sądami do Izby Karnej, podkreślając, że Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie jest sądem w rozumieniu prawa UE i EKPC.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| L. K. | inne | oskarżyciel subsydiarny |
| Stowarzyszenie S. | instytucja | oskarżyciel subsydiarny |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 41
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Standard konstytucyjny dotyczący prawa do sądu.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis dotyczący powoływania sędziów.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględna przyczyna odwoławcza - nienależyta obsada sądu.
Dz. U. z 2018 r. poz. 3
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powołanie sędziego w następstwie wadliwej procedury nominacyjnej (KRS po 17 stycznia 2018 r.) narusza standardy bezstronności i prawa do sądu. • Orzekanie w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, która nie jest sądem, rodzi wątpliwości co do statusu sędziego. • Przeniesienie sędziego z Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych do Izby Karnej decyzją Pierwszego Prezesa SN może być sprzeczne z Konstytucją RP.
Godne uwagi sformułowania
wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy kasacyjnej • uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności • ryzykiem uznania w przyszłości, że w sprawie wystąpiło uchybienie w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci nienależytej obsady sądu • tryb powołania sędziego przesądza o braku jego bezstronności w aspekcie instytucjonalnym i pozwala na sformułowanie domniemania braku bezstronności • osoba o wątpliwych kwalifikacjach etycznych do zasiadania w Sądzie Najwyższym • nie jest sądem przewidzianym przez ustawę • bez dochowania wymogów określonych z art. 179 Konstytucji RP • naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd z jego udziałem będzie sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. • Polska nie ponosiła odpowiedzialności odszkodowawczej za naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC • „przeniesienie” A. Bojańczyka do Izby Karnej z Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych – w drodze decyzji Pierwszego Prezesa SN – może być skutecznie kontestowane jako sprzeczne z Konstytucją RP • nie czyni z takiej osoby sędziego Izby Karnej
Skład orzekający
Jarosław Matras
przewodniczący
Antoni Bojańczyk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego z powodu wadliwej procedury nominacyjnej i statusu Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformami sądownictwa w Polsce i orzecznictwem ETPC oraz TSUE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i bezstronności sędziów, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego z powodu wadliwej procedury nominacyjnej – kluczowa decyzja dla praworządności.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.