II KK 201/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy wyłączył sędziego od udziału w sprawie z powodu jego znajomości z oskarżycielem prywatnym, aby zapewnić bezstronność i zaufanie do wymiaru sprawiedliwości.
Sędzia Sądu Najwyższego X.Y. złożył wniosek o wyłączenie go od udziału w sprawie II KK 201/23, powołując się na znajomość z oskarżycielem prywatnym J.K. oraz fakt, że oskarżona J.S. jest siostrą kolegi sędziego. Sąd Najwyższy uznał, że takie okoliczności mogą budzić uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego, co mogłoby naruszyć zaufanie do wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym, sędzia X.Y. został wyłączony od udziału w sprawie.
Sprawa dotyczyła wniosku sędziego Sądu Najwyższego X.Y. o wyłączenie go od udziału w postępowaniu kasacyjnym w sprawie karnej o sygnaturze II KK 201/23. Wniosek został złożony na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., który stanowi, że sędzia ulega wyłączeniu, gdy istnieją okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Sędzia X.Y. wskazał, że osobiście zna oskarżyciela prywatnego J.K., w imieniu którego wniesiono kasację, a także że oskarżona J.S. jest siostrą jego kolegi, sędziego Sądu Najwyższego Y.Z. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, podkreślił, że instytucja wyłączenia sędziego służy nie tylko zapewnieniu realnej bezstronności, ale także umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości poprzez eliminowanie pozorów braku bezstronności. Analizując przedstawione okoliczności, Sąd Najwyższy uznał, że znajomość sędziego z oskarżycielem prywatnym mogła naruszyć zaufanie do wymiaru sprawiedliwości w odbiorze zewnętrznym. W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego X.Y. od udziału w sprawie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, takie okoliczności mogą uzasadniać wyłączenie sędziego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że instytucja wyłączenia sędziego służy nie tylko realnej bezstronności, ale także umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości poprzez eliminowanie pozorów braku bezstronności. Znajomość sędziego z oskarżycielem prywatnym może naruszyć zaufanie do wymiaru sprawiedliwości w odbiorze zewnętrznym, nawet jeśli sędzia subiektywnie czuje się bezstronny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
Sędzia X.Y.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. S. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| J. K. | osoba_fizyczna | oskarżyciel prywatny wzajemny |
| X.Y. | osoba_fizyczna | sędzia wnioskujący o wyłączenie |
| Y.Z. | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Najwyższego (kolega wnioskującego) |
Przepisy (2)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Znajomość sędziego z oskarżycielem prywatnym może budzić uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Pokrewieństwo oskarżonej z innym sędzią może budzić uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności. Instytucja wyłączenia sędziego służy eliminowaniu pozorów braku bezstronności i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości.
Godne uwagi sformułowania
okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie usuwanie choćby pozorów braku bezstronności dla postronnego obserwatora zachodzą, w realiach sprawy, wystarczające okoliczności, które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego
Skład orzekający
Eugeniusz Wildowicz
przewodniczący
X.Y.
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie przepisów o wyłączeniu sędziego ze względu na wątpliwości co do bezstronności, zwłaszcza w kontekście znajomości z stronami postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu karnym, ale zasady ogólne dotyczące bezstronności sądy mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważne zasady dotyczące bezstronności sędziowskiej i zaufania do wymiaru sprawiedliwości, co jest istotne dla prawników i osób zainteresowanych funkcjonowaniem sądów.
“Znajomość z oskarżycielem może wyłączyć sędziego. Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy wątpliwość co do bezstronności jest uzasadniona.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN II KK 201/23 POSTANOWIENIE Dnia 26 lipca 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Eugeniusz Wildowicz w sprawie J. S. oskarżonej z art. 212 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 lipca 2023 r., wniosku sędziego Sądu Najwyższego X.Y. o wyłączenie go od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego X.Y. od udziału w sprawie sygn. akt II KK 201/23. UZASADNIENIE W dniu 9 maja 2023 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja pełnomocnika oskarżyciela prywatnego wzajemnego J.K. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt IX Ka 1358/22, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy - Śródmieścia w Warszawie z dnia 13 lipca 2022 r., sygn. akt II K 103/20. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. II KK 201/23 i zarządzeniem Prezesa Izby Karnej przydzielona do rozpoznania sędziemu Sądu Najwyższego X.Y. W dniu 6 lipca 2023 r. SSN X.Y. złożył pisemne oświadczenie, w którym wskazał, że w sprawie zachodzą okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, jako że zna osobiście oskarżyciela prywatnego J.K.. Z kolei oskarżoną w sprawie z prywatnego wzajemnego oskarżenia jest J.S. - siostra jego kolegi, sędziego Sądu Najwyższego Y.Z. Okoliczności te mogłyby, w jego mniemaniu, wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje . Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Podstawą wyłączenia sędziego, jako iudex suspectus, może być każda okoliczność, jeżeli tylko uzasadnia wątpliwość co do bezstronności sędziego, którą należy rozumieć zarówno jako subiektywne odczucie sędziego, jak i jego bezstronność w odbiorze zewnętrznym opartą na zobiektywizowanych przesłankach i analizowaną przez odwołanie się do oceny sytuacji dokonanej przez przeciętnego, rozsądnie rozumującego obserwatora procesu (por. np. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 27 stycznia 1999 r., K 1/98, OTK-A 1999, z. 1, poz. 3, oraz z dnia 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK-A 2004, z. 7, poz. 67, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r., I KZP 9/07, wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 stycznia 2009 r., III KK 257/08, z dnia 18 marca 2009 r., IV KK 380/08). Również Europejski Trybunał Praw Człowieka zwraca uwagę na bezstronność sędziego w aspekcie subiektywnym. Kryterium subiektywne opiera się na ocenie osobistego przekonania sędziego orzekającego w danej sprawie, przy czym osobista bezstronność członka składu sędziowskiego jest dorozumiana, chyba że pojawią się dowody przeciwne (por. wyroki ETPCz: z dnia 10 października 2000 r., nr 42095/98, Daktaras v. Litwa , LEX nr 76722, oraz z 10 kwietnia 2003 r., nr 39731/98, Sigurdsson v. Islandia , LEX nr 78238). Podkreślić należy, że instytucja wyłączenia sędziego w równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstronności sądu, jak i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności. Zatem o potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia nie może decydować jedynie zasadność in casu zarzutu leżącego u podstaw wniosku o wyłączenie, ale również ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą, w realiach sprawy, wystarczające okoliczności, które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2022 r., IV KO 20/22 i z dnia 27 października 2022 r., V KK 235/22). Takie okoliczności zachodzą w niniejszej sprawie, gdyż jak wynika z wniosku – SSN X.Y. zna osobiście oskarżyciela prywatnego, w imieniu którego została wniesiona kasacja. Uznać zatem należy, że jego udział w orzekaniu w sprawie II KK 201/23, z uwagi na wskazaną treść pisemnego oświadczenia mógłby naruszyć w odbiorze zewnętrznym zaufanie do wymiaru sprawiedliwości. Dlatego konieczne stało się wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego X.Y. od rozpoznania kasacji pełnomocnika oskarżyciela prywatnego J. K. w sprawie II KK 201/23. Kierując się powyższym, Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie. [as] [A.K-G]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI