II KK 201/11

WYROK  Z  DNIA  15  LUTEGO  2012  R. 
II  KK  201/11 
 
Prawomocne postanowienie prokuratora o umorzeniu postępowania 
przygotowawczego wydane na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k., w którym 
stwierdzono popełnienie przez oznaczoną osobę czynu o znamionach 
określonych w ustawie karnej, ale o znikomym stopniu społecznej 
szkodliwości, stwarza stan rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 17 § 1 pkt 7 
k.p.k. również wtedy, gdy przed wydaniem tego postanowienia osobie tej ani 
nie przedstawiono zarzutów, ani nie przesłuchano jej w charakterze 
podejrzanego, dopuszczając się obrazy art. 313 k.p.k. 
 
Przewodniczący: sędzia SN A. Siuchniński. 
Sędziowie: 
SN 
W. Wróbel, 
SA 
(del. 
do 
SN) 
A. 
Ryński 
(sprawozdawca). 
Prokurator Prokuratury Generalnej: B. Nowińska. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Agnieszki G., skazanej z art. 231 k.k., po 
rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r., kasacji, 
wniesionej przez obrońcę skazanej od wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 
14 kwietnia 2011 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w P. z 
dnia 13 grudnia 2010 r., 
 
u c h y l i ł  zaskarżony wyrok i p r z e k a z a ł  sprawę Sądowi Okręgowemu w 
Ł. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym (...). 

 
2
Z  u z a s a d n i e n i a :  
 
Prokurator Prokuratury Rejonowej w P. postanowieniem z dnia 30 
czerwca 2009 r., na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 i art. 332 § 1, 2 i 3 k.p.k. 
umorzył śledztwo przeciwko ośmiu funkcjonariuszom Urzędu Skarbowego w 
P. w tym, w sprawie doprowadzenia przez Jerzego T., pełniącego funkcję 
starszego poborcy w Urzędzie Skarbowym w P., do nieskuteczności czynności 
w postępowaniu egzekucyjnym wobec Jerzego T. w dniach 6 marca 2006 r. i 
13 października 2006 r., czym działał na szkodę interesu publicznego, w 
kwocie 400 zł, tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k. oraz w sprawie doprowadzenia 
przez Agnieszkę G., pełniącą funkcję inspektora w Urzędzie Skarbowym w P., 
w dniach 15 czerwca 2007 r. oraz 7 grudnia 2006 r., do przedawnienia 
zobowiązań publicznoprawnych wobec Jerzego T., czym działała na szkodę 
interesu publicznego, w wysokości 400 zł, wobec stwierdzenia, że stopień 
społecznej szkodliwości tych czynów jest znikomy. 
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem na niekorzyść 
wskazanych w nim podejrzanych przez Urząd Skarbowy w P., który prokurator 
uznawał za pokrzywdzoną instytucję państwową. 
W wywiedzionym zażaleniu zarzucono obrazę przepisów prawa 
materialnego, a to art. 231 § 2 k.k. i art. 271 § 1 k.k. w zw. z art., 11 § 2 k.k., 
które zdaniem skarżącego winny stanowić przyjętą kwalifikację prawną 
czynów przypisanych podejrzanym, obrazę przepisów postępowania mającą 
wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 7 k.p.k., art. 9 k.p.k. i art. 297 § 1 pkt. 4 
k.p.k. oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, 
polegający na wybiórczej analizie przesłanek z art. 115 § 2 k.k., która 
skutkowała niewłaściwym określeniem stopnia społecznej szkodliwości 
czynów objętych postępowaniem przygotowawczym. 

 
3
Prokurator Prokuratury Rejonowej w P. na podstawie art. 465 § 1 k.p.k. i 
art. 463 § 1 k.p.k. uwzględnił zażalenie Urzędu Skarbowego w P. oraz po 
przeprowadzeniu czynności dowodowych, przedstawił Agnieszce G. zarzut 
popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i przesłuchał ją 
w charakterze podejrzanej. Podobne czynności podjął wobec Jerzego T., zaś 
w dniu 26 lutego 2010 r. przeciwko obojgu podejrzanym skierował do Sądu akt 
oskarżenia. 
Sąd Rejonowy w P. wyrokiem z dnia 13 grudnia 2010 r., uznał 
oskarżoną za winną tego, że w okresie od 24 marca 2005 r. do 5 marca 2007 
r., w P., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego 
zamiaru, w celu uzyskania korzyści majątkowej, jako starszy referent Działu 
Egzekucji Urzędu Skarbowego w P. oraz osoba zobowiązana z tytułu 
pełnionej funkcji do prowadzenia czynności egzekucyjnych przeciwko 
dłużnikom na podstawie tytułów wykonawczych, nie dopełniła swoich 
obowiązków 
służbowych 
w 
ten 
sposób, 
że 
nie 
dokonała 
zajęcia 
wynagrodzenia bądź rachunku bankowego wobec pracowników Działu 
Egzekucyjnego Urzędu Skarbowego w P. – starszego poborcy skarbowego 
Jerzego T. oraz poborcy skarbowego M. N., przydzielając wymienione tytuły 
wykonawcze poborcom podatkowym, w tym także poborcom, którzy byli 
zobowiązani, w sytuacji kiedy można było dokonać czynności egzekucyjnych, 
działając w ten sposób na szkodę interesu publicznego, tj. przestępstwa z art. 
231 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za to na podstawie art. 231 § 2 k.k., art. 33 
§ 2 k.k. wymierzył oskarżonej karę roku pozbawienia wolności oraz grzywnę w 
wysokości 100 stawek dziennych po 10 zł każda (...). 
Jednocześnie z mocy art. 69 § 1 i 2 k.k., art. 70 § 1 pkt. 1 k.k. wykonanie 
orzeczonych oskarżonym kar pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na 
okres próby 2 lat oraz obciążył ich częściowo kosztami sądowymi. 

 
4
Od powyższego wyroku apelację wnieśli obrońcy oskarżonych. 
Obrońca oskarżonej Agnieszki G. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 
obrazę przepisów postępowania, która miała zasadniczy wpływ na treść 
orzeczenia tj.: 
1.art. 463 § 1 k.p.k. w zw. z art. 465 § 1 k.p.k. w zw. z art. 459 § 3 k.p.k. 
oraz art. 327 § 2 k.p.k., art. 306 § 1 k.p.k. i 49 k.p.k. wskutek orzekania przez 
Sąd w zakresie czynu, co do którego postępowanie przygotowawcze zostało 
zakończone – postanowieniem o jego umorzeniu, wydanym przez Prokuratora 
Rejonowego w P. i „wznowione" na skutek uwzględnienia w trybie reasumpcji 
zażalenia pochodzącego od osoby nieuprawnionej – Urzędu Skarbowego w 
P. – a więc od osoby innej niż strona, albowiem Urząd Skarbowy w P. nie jest 
w niniejszej sprawie pokrzywdzonym w rozumieniu art. 49 k.p.k., 
2. art. 2 § 2, 4, 7 oraz art. 410 i 424 k.p.k. wskutek dowolnej, bo 
dokonanej z przekroczeniem granic wyznaczonych treścią art. 7 k.p.k. oceny 
zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji 
powyższego 
dowolnego, 
bo 
pozbawionego 
jakichkolwiek 
podstaw 
dowodowych 
przyjęcia, 
że 
wręczając 
tytuły 
wykonawcze 
poborcom 
skarbowym oskarżona działała umyślnie i w sposób premedytowany, nie 
dopełniła obowiązków służbowych, w sytuacji gdy ze zgromadzonego w 
sprawie materiału dowodowego wynika, że oskarżona mogła nie wiedzieć, iż 
przydzielając do egzekucji poszczególnym poborcom skarbowym tytuły 
wykonawcze wręcza je osobom jednocześnie zobowiązanym, która to 
okoliczność jednoznacznie wynika z ujawnionych w sprawie dowodów w 
postaci: 
– wyjaśnień samej oskarżonej wskazującej, że w praktyce działania 
Urzędu liczył się jedynie numer tytułu i nie miało znaczenia na kogo tytuł ten 

 
5
opiewa, a sama oskarżona nie sprawdzała nazwisk dłużników na 
poszczególnych tytułach wykonawczych, 
– wyjaśnień oskarżonego Jerzego T. wskazującego, że oskarżona 
„mogła nie wiedzieć, iż tytuły były na mnie", 
– zeznań świadka R. B. wskazującego, że „inspektor ma około 10.000 
tytułów na rejonie i niekoniecznie musi weryfikować wszystkie nazwiska", 
– zeznań świadka Z. S. wskazującego, iż w systemie posługują się 
jedynie numerami tytułów,  
– zeznań świadka S. K. wskazującego, iż dopiero od zeszłego roku 
wprowadzono skrypty pozwalające na weryfikację osoby dłużnika i 
wykluczenie takich sytuacji, 
a które to dowody przesądzają, iż oskarżona wręczając tytuły 
wykonawcze poborcom będącym jednocześnie dłużnikami, mogła nie 
wiedzieć o takiej sytuacji, a tym samym dopuścić się zarzucanego jej czynu 
nieumyślnie, 
3. art. 7 k.p.k., wskutek dowolnej oceny wyjaśnień oskarżonej, a to 
wobec uznania ich za wiarygodne we wszystkich aspektach za wyjątkiem tego 
jedynie fragmentu, iż przekazując tytuły wykonawcze poborcom skarbowym 
nie miała świadomości, że danemu poborcy przekazuje tytuł wystawiony 
przeciw niemu jako dłużnikowi, w sytuacji gdy zebrane w sprawie dowody w 
szczególności bezsporna okoliczność liczby tytułów wykonawczych, które 
„obsługiwała" potwierdzają wersję wskazywaną przez wszystkich bez wyjątku 
pracowników Urzędu Skarbowego, iż nie zwracali oni nigdy uwagi na 
nazwiska osób, przeciw którym wystawione są tytuły, a liczył się tylko numer 
tytułu, co uzasadnia tezę o braku jakiegokolwiek dowodu pozwalającego na 
zakwestionowanie prawdziwości wyjaśnień Agnieszki G. w tym zakresie, 

 
6
4. art. 410 i 424 k.p.k., wskutek niewyjaśnienia podstawy prawnej 
wyroku skazującego, a to wobec nie wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego 
orzeczenia, na czym polegać miała uzyskana przez oskarżoną ( nie działającą 
przecież w porozumieniu) korzyść majątkowa, 
II. skutkiem których to uchybień procesowych był błąd w ustaleniach 
faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, polegający na 
mylnym uznaniu, że oskarżona wręczając tytuły wykonawcze poborcom 
skarbowym, będącym jednocześnie dłużnikami, działała umyślnie na szkodę 
interesu publicznego, w sytuacji gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy 
wskazuje, że oskarżona działała nieświadomie i mogła nie wiedzieć, że 
wręczając tytuły poborcom, z którymi stale współpracowała – przekazuje je 
osobom będącym jednocześnie zobowiązanymi na podstawie danego tytułu. 
W związku z tym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w 
części dotyczącej Agnieszki G. i przekazanie sprawy do ponownego 
rozpoznania Sądowi pierwszej instancji (...). 
Sąd Okręgowy w Ł. wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2011 r., utrzymał 
zaskarżony wyrok w mocy, uznając obie apelacje za oczywiście bezzasadne 
oraz zasądził od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za 
postępowanie odwoławcze. 
Kasację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonej Agnieszki G., który 
zarzucił orzeczeniu Sądu odwoławczego rażące i mające istotny wpływ na 
treść wyroku naruszenie prawa procesowego, tj. art. 17 § 1 pkt. 7 k.p.k. w zw. 
z art. 306 § 1 k.p.k. i w zw. z art. 49 § 4 k.p.k., które to uchybienie stanowi 
bezwzględną przyczynę odwoławczą przewidzianą w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., 
polegającą na przeprowadzeniu postępowania , a następnie wydaniu wyroku 
przez Sąd w zakresie czynu z art. 231 § 1 k.k. opisanego w akcie oskarżenia, 
co 
do 
którego 
postępowanie 
przygotowawcze 
zostało 
zakończone 

 
7
postanowieniem o jego umorzeniu i „wznowione” na skutek uwzględnienia 
zażalenia pochodzącego od osoby nieuprawnionej – Urzędu Skarbowego w 
P., nie będącego w rozumieniu art. 49 § 4 k.p.k. w zw. z art. 8 ustawy z dnia 
28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 1991 r. Nr 100, poz.442 ze 
zm.) organem kontroli państwowej, jak również podmiotem uprawnionym do 
reprezentacji bezpośrednio pokrzywdzonej jednostki samorządu terytorialnego 
zgodnie z art. 51 § 1 k.p.k. w zw. z art. 11 a ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 
r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) w zw. z 
art. 4 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu 
terytorialnego (Dz. U. z 2008 r. Nr 88, poz. 428 ze zm.) i uprawnionym do 
wykonywania praw instytucji samorządowej zgodnie z art. 1 ust.1 ustawy z 
dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz. U. z 
1992 r. Nr 85, poz. 428 ze zm.). 
Powołując się na powyższe autor kasacji wniósł o uchylenie 
zaskarżonego wyroku i utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego 
oraz umorzenie części postępowania karnego, ewentualnie o uchylenie obu 
wskazanych wyroków i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do 
ponownego rozpoznania. 
Prokurator Okręgowy w Ł., w odpowiedzi na kasację wniósł o jej 
oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Kasacja okazała się zasadna w znacznej części. Podniesiony przez 
skarżącego zarzut powodował konieczność zbadania, jaki wpływ na dalszy tok 
postępowania przygotowawczego oraz jurysdykcyjnego, w sprawie Agnieszki 
G., miał fakt wydania postanowienia o umorzeniu postępowania o 
przestępstwo z art. 231 § 1 k.k., polegające na doprowadzeniu przez 

 
8
Agnieszkę G., pełniącą funkcję inspektora w Urzędzie Skarbowym w P., do 
przedawnienia zobowiązań publicznoprawnych wobec Jerzego T. 
W szczególności należało rozważyć: 
1.w jakiej fazie postępowania przygotowawczego – in rem czy in 
personam zostało wydane postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy się 
weźmie pod uwagę, że jego podstawę oparto o art. 17 § 1 pkt. 3 k.p.k. 
(znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu) i art. 322 § 1, 2 i 3 k.p.k., 
2. czy postanowienie to było zaskarżalne, a jeżeli tak, to które podmioty 
miały legitymację procesową do jego zaskarżenia, 
3. jaki wpływ na dalszy tok postępowania przygotowawczego miał fakt 
uwzględnienia przez Prokuratora Rejonowego w P. zażalenia Urzędu 
Skarbowego w P., celem dalszego prowadzenia śledztwa, przy założeniu że 
Urząd Skarbowy nie był w rozumieniu art. 49 k.p.k. pokrzywdzonym 
przestępstwem z art. 231 k.k., 
4. czy zaistniała sytuacja procesowa wywołała stan prawomocności 
formalnej i materialnej, a na etapie postępowania jurysdykcyjnego skutkowała 
wystąpieniem negatywnej przesłanki procesowej określonej w art. 17 § 1 pkt. 
7 k.p.k. (res iudicata) i miała wpływ na treść wyroku Sądu odwoławczego. 
Ad. 1. Analiza akt postępowania przygotowawczego prowadzi do 
wniosku, że postanowienie prokuratora o umorzeniu postępowania w sprawie 
2 Ds. 636/08, w odniesieniu do Agnieszki G., zostało wydane na podstawie 
danych zawartych w zawiadomieniu o przestępstwie skierowanym do 
Prokuratury Rejonowej w P. przez Urząd Skarbowy w P. Natomiast nie zostało 
poprzedzone wykonaniem czynności procesowych z udziałem osoby 
podejrzanej. W szczególności, nie przedstawiono jej zarzutu w trybie art. 313 
§ 1 k.p.k. oraz nie dokonano przesłuchania w charakterze podejrzanego. 
Fakty te przyznał prokurator w uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu 

 
9
postępowania. Zatem, formalnie Agnieszka G. nie uzyskała statusu 
podejrzanej, skoro nie doszło do realizacji żadnej z przesłanek określonych w 
art. 71 § 1 k.p.k. Dalsze czynności procesowe wskazują, że również 
prokurator nie uznawał jej w tej fazie postępowania przygotowawczego za 
podejrzaną, ponieważ umarzając postępowanie z uwagi na znikomy stopień 
społecznej szkodliwości, zaniechał doręczenia Agnieszce G. odpisu tego 
postanowienia, z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia zażalenia. 
Jednak 
wszystkie 
te 
okoliczności, 
nie 
uzasadniają 
podzielenia 
prezentowanego w odpowiedzi na kasację obrońcy oskarżonej, stanowiska 
prokuratora, że postanowienie o umorzeniu postępowania wobec Agnieszki G. 
miało charakter postanowienia wydanego w sprawie, a nie przeciwko osobie. 
Tezie tej przeczy podstawa umorzenia postępowania – art. 17 § 1 pkt. 3 k.p.k. 
Należy podkreślić, że postanowienie prokuratora z dnia 30 czerwca 2009 r., 
sygn. 2 Ds. 636/08 w części dotyczącej Agnieszki G., zawiera w miarę 
poprawny 
opis 
czynu, 
pozwalający 
na 
wyodrębnienie 
konkretnego 
historycznego zdarzenia, realizującego znamiona przestępstwa z art. 231 § 1 
k.k. oraz jednoznacznie wskazuje, kto podejmował działania skutkujące 
brakiem czynności egzekucyjnych wobec Jerzego T., a które zostały uznane 
przez prokuratora za społecznie szkodliwe w stopniu znikomym. Trzeba 
podkreślić, że tego rodzaju rozstrzygnięcie wiąże się z oceną kryteriów 
określonych w art. 115 § 2 k.k., z których część wprost odnosi się do osoby 
sprawcy – postać zamiaru i motywacja. Treść analizowanego postanowienia, 
a w szczególności przyjęta podstawa umorzenia, prowadzi do wniosku, że na 
datę jego wydania postępowanie przygotowawcze w odniesieniu do Agnieszki 
G. osiągnęło fazę in personam. (zob. postanowienie SN z dnia 17 czerwca 
1994 r., WZ 122/94, publ. OSNKW 1994, z.9-10, poz.64, postanowienie SN z 
dnia 8 stycznia 2008 r., V KK 416/07, publ. OSNKW 2008, z.5, poz.36). 

 
10
Oznacza to, że prokurator kończąc postępowanie przygotowawcze zaniechał 
przeprowadzenia z udziałem podejrzanej niezbędnych czynności procesowych 
mających charakter gwarancyjny dla strony postępowania przygotowawczego, 
wskazanych w art. 313 k.p.k., dopuszczając się tym samym rażącego 
naruszenia tego przepisu, skoro wydał orzeczenia merytoryczne kończące 
postępowanie przeciwko konkretnej osobie, w sytuacji gdy Agnieszka G. 
formalnie nie wiedziała, że takie postępowanie było przez prokuratora 
prowadzone. 
Ad. 2. Rację ma autor kasacji, że Urząd Skarbowy w P., który zaskarżył 
na niekorzyść postanowienie o umorzeniu postępowania wobec Agnieszki G. 
o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. nie był uprawniony do złożenia zażalenia, 
albowiem prokurator z obrazą art. 49 § 1 k.p.k. uznał ten podmiot za 
pokrzywdzonego. Również błędne jest stanowisko Sądu odwoławczego że 
Urząd Skarbowy, który ujawnił przestępstwo i wystąpił z wnioskiem o 
wszczęcie postępowania, należało uznać, w rozumieniu art. 49 § 4 k.p.k., za 
organ kontrolny działający za pokrzywdzonego i wykonujący jego prawa w 
ramach toczącego się postępowania przygotowawczego. 
Należy przypomnieć, że pokrzywdzonym w procesie karnym może być 
osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio 
naruszone lub zagrożone przez przestępstwo (art. 49 § 1 k.p.k.). Definicja ta 
ma charakter materialnoprawny, o czym przekonuje kryterium naruszonego 
lub zagrożonego dobra prawnego. Przyznanie statusu pokrzywdzonego 
następuje przez ustalenie związku między przestępstwem stanowiącym 
przedmiot postępowania karnego, a naruszonym lub zagrożonym dobrem 
prawnym konkretnej osoby fizycznej lub prawnej. Ocena ta powinna 
obejmować 
rozpoznanie 
ogólnego, 
rodzajowego 
lub 
indywidualnego 
przedmiotu ochrony konkretnego przepisu, na podstawie analizy jego 

 
11
znamion, niezależnie od tego czy chodzi o przedmiot uboczny, czy główny. 
Zatem, jak trafnie stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 15 września 
1999 r., sygn. I KZP 26/99, OSNKW 1999, z. 11-12, poz. 69, krąg 
pokrzywdzonych w rozumieniu art. 49 § 1 k.p.k. ograniczony jest zespołem 
znamion 
czynu 
będącego 
przedmiotem 
postępowania 
oraz 
czynów 
współukaranych. 
Zakres 
pojęcia 
pokrzywdzonego 
ogranicza 
również 
warunek 
bezpośredniości, który eliminuje z kręgu pokrzywdzonych przestępstwem 
podmioty, których dobra prawne zostały naruszone lub zagrożone w sposób 
pośredni. Dlatego też, do kręgu pokrzywdzonych można zaliczyć tylko ten 
podmiot, którego dobro prawne zostało działaniem przestępnym naruszone 
wprost, a nie za pośrednictwem godzenia w inne dobro. Nie ma natomiast 
znaczenia czy z racji pokrzywdzenia osoby fizycznej lub prawnej, podmioty te 
zostały ujawnione w opisie zarzucanego czynu (zob. m.in. uchwałę SN z dnia 
26 listopada 1976 r., VI KZP 11/75, OSNKW 1977, z. 1-2, poz. 1; uchwałę SN 
z dnia 12 maja 1993 r., I KZP 6/93, OSNKW 1993, z. 5-6, poz. 28; 
postanowienie SN z dnia 25 marca 2010 r., IV KK 316/09, R-OSNKW 2010, 
poz. 645). 
Odnosząc te teoretyczne uwagi do sprawy niniejszej trzeba stwierdzić, 
że przedmiotem umorzenia postępowania było m. innymi przestępstwo 
nadużycia władzy przez funkcjonariusza publicznego – inspektora Urzędu 
Skarbowego określone w art. 231 k.k., polegające na doprowadzeniu przez 
Agnieszkę G. do przedawnienia zobowiązań publicznoprawnych w wysokości 
400 zł, a stanowiące działanie na szkodę interesu publicznego. 
Przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. ma charakter formalny i należy zaliczyć 
go do grupy przestępstw abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo 
(por. A. Zoll: Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz do art. 117-277 

 
12
Kodeksu karnego, Warszawa 2008, s. 1011, 1016-1017). Wymagane w tym 
przepisie działanie na szkodę interesu publicznego lub prywatnego nie jest 
charakterystyką skutku, lecz zachowania się sprawcy. Również samo 
powstanie szkody nie jest znamieniem tego typu czynu zabronionego (por. 
wyrok SN z dnia 2 grudnia 2002 r., IV KKN 273/01, LEX nr 74484). 
Przedmiot ochrony przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. określony jest bardzo 
szeroko, albowiem obejmuje on jakiekolwiek dobro prawne należące do sfery 
publicznej 
lub 
prywatnej 
oraz 
prawidłowe 
funkcjonowanie 
instytucji 
państwowych i samorządowych i związany z tym autorytet władzy publicznej. 
Sąd Najwyższy stwierdził, że pokrzywdzonym określonym w art. 231 § 1 k.k. 
jest tylko taki podmiot, którego indywidualny interes został bezpośrednio 
zagrożony zachowaniem funkcjonariusza publicznego (zob. postanowienie SN 
z dnia 23 września 2008 r., I KZP 16/08, OSNKW 2008, z.10, poz.78). W 
przeciwieństwie do działania na szkodę interesu prywatnego, w przypadku 
przestępstwa niedopełnienia przez funkcjonariusza publicznego obowiązków, 
godzącego w interes publiczny, ze względu na bardzo szeroki zakres ochrony, 
zazwyczaj trudno jest wyodrębnić podmiot, którego indywidualny interes został 
bezpośrednio zagrożony lub naruszony, a co za tym idzie wskazać 
pokrzywdzonego. 
Badając czyj interes został naruszony analizowanym czynem należy 
stwierdzić, że niedopełnienie obowiązków przez Agnieszkę G. naruszało 
interes publiczny – autorytet władzy publicznej. Tak szerokie zakreślenie 
granic ochrony w analizowanym przypadku pozwala twierdzić, że zachowanie 
oskarżonej nie naruszało bezpośrednio indywidualnego interesu konkretnej 
instytucji państwowej, jednostki samorządowej lub społecznej. Dlatego też, 
Prokurator z obrazą art. 49 § 1 k.p.k. uznał za pokrzywdzonego Urząd 
Skarbowy w P., ponieważ czyn Agnieszki G. godził w prawidłowość 

 
13
funkcjonowania tego Urzędu jedynie w sposób pośredni. Nie można się 
również zgodzić, że pokrzywdzonym była wskazana w kasacji jednostka 
samorządu terytorialnego. Wprawdzie na podstawie art. 4 ustawy z dnia 13 
listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst 
jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 80, poz. 526 ze zm.) była ona beneficjentem 
należności z tytułu mandatów karnych, które m. innymi na skutek działania 
Agnieszki G. nie zostały wyegzekwowane, jednak wspomniane wierzytelności, 
jako skutek działania oskarżonej, nie należą do ustawowych znamion 
przestępstwa z art. 231 § 1 k.k., a powstała stąd szkoda tylko pośrednio 
wynika z realizacji znamion tego przestępstwa. 
Nie można również zgodzić się z twierdzeniem, że Urząd Skarbowy, 
jako organ kontroli państwowej, wykonywał prawa pokrzywdzonej instytucji 
państwowej, jednostki samorządowej lub społecznej na podstawie art. 49 § 4 
k.p.k.. Na wstępie trzeba zauważyć, że Urząd Skarbowy w omawianej sytuacji 
był wyłącznie organem egzekucyjnym. Natomiast nie jest on organem kontroli 
państwowej, ponieważ nie jest wymieniony w art. 8 ustawy z dnia 28 września 
1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 1991 r. Nr 100, poz. 442 ze zm.) 
zawierającym katalog organów kontroli skarbowej, którym przysługują również 
uprawnienia organów kontroli państwowej. Nadto w analizowanej sprawie 
organ kontroli państwowej nie mógł działać w oparciu o dyspozycję art. 49 § 4 
k.p.k., 
ponieważ 
przepis 
ten 
nie 
uznaje 
organu 
kontrolnego 
za 
pokrzywdzonego, lecz pozwala na wykonywanie prawa pokrzywdzonego, 
podczas 
gdy 
nie 
ujawniono 
instytucji 
bezpośrednio 
pokrzywdzonej 
przestępstwem z art. 231 § 1 k.k. przypisanym Agnieszce G. 
Prowadzi to do wniosku, że postanowienie Prokuratora Prokuratury 
Rejonowej w P. z dnia 30 czerwca 2009 r. o umorzeniu postępowania z uwagi 
na znikomość stopnia społecznej szkodliwości czynów przypisanych ośmiu 

 
14
funkcjonariuszom Urzędu Skarbowego w P., w tym Agnieszce G., nie mogło 
być zaskarżone na niekorzyść z uwagi na brak podmiotu pokrzywdzonego 
przestępstwem z art. 231 § 1 k.k. Natomiast uprawnienie takie posiadali 
podejrzani, 
którzy 
mogli 
domagać 
się 
rozstrzygnięcia 
dla 
nich 
korzystniejszego, np. umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt. 1 
lub 
2 
k.p.k., 
co 
miałoby 
znaczenie 
dla 
kwestii 
ich 
ewentualnej 
odpowiedzialności dyscyplinarnej. 
Ad. 3. Przedstawiona wyżej argumentacja prowadzi do wniosku, że 
postanowienie prokuratora o umorzeniu postępowania, przyjmujące za 
podstawę tego rozstrzygnięcia znikomy stopień społecznej szkodliwości 
czynu, wydane w odniesieniu do Agnieszki G., nie mogło być zaskarżone na 
jej niekorzyść przez Urząd Skarbowy w P., który w tej sprawie nie miał 
uprawnień do składania środków odwoławczych na postanowienia kończące 
postępowanie przygotowawcze. W związku z tym wywiedzione zażalenie, jako 
pochodzące 
od 
podmiotu 
nieuprawnionego, 
nie 
powinno 
wywołać 
negatywnych skutków dla Agnieszki G., ponieważ prokurator obowiązany był 
ograniczyć swoje czynności procesowe do odmowy przyjęcia tego środka 
odwoławczego na podstawie art. 465 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. 
Dlatego uwzględnienie zażalenia przez prokuratora, w tym układzie 
procesowym, było niedopuszczalne z mocy prawa. Jednocześnie, skoro 
postanowienie o umorzeniu postępowania zostało wydane w fazie in 
personam, to postanowienia prokuratora uwzględniającego zażalenie, celem 
dalszego prowadzenia postępowania przygotowawczego, nie można było 
uznać za orzeczenie wydane w trybie art. 327 § 1 k.p.k., ponieważ w oparciu o 
ten przepis prokurator może w każdym czasie podjąć umorzone postępowanie 
przygotowawcze tylko wtedy, gdy umorzenie następuje w fazie in rem. 
Przedstawiona wyżej argumentacja prowadzi do wniosku, że postanowienie 

 
15
Prokuratora uwzględniające zażalenie na postanowienie o umorzeniu 
postępowania wydane w trybie art. 465 § 1 k.p.k. w zw. z art. 463 § 1 k.p.k., 
nie było skuteczne w zakresie, w jakim sygnalizowało potrzebę prowadzenia 
czynności procesowych na niekorzyść Agnieszki G., ponieważ stanowiło 
reakcję procesową na środek odwoławczy nie pochodzący od strony 
postępowania przygotowawczego (art. 49 § 1 k.p.k. w zw. z art. 299 § 1 
k.p.k.), ani podmiotu wykonującego uprawnienia strony z powodu jej 
bezczynności (art. 49 § 4 k.p.k.). Natomiast zażalenie na postanowienie o 
umorzeniu mogła wnieść podejrzana, ale tylko na korzyść (art. 425 § 3 k.p.k.). 
Tym samym, prokurator utracił prawo do oskarżenia Agnieszki G. w części, w 
której postępowanie zostało wobec niej umorzone, bowiem powstały układ 
procesowy, nie pozwalał na czynienie bardziej niekorzystnych ustaleń ponad 
stwierdzenie, że stopień społecznej szkodliwości czynu jest znikomy. Ta 
okoliczność eliminowała także możliwość prowadzenia przeciwko niej 
postępowania jurysdykcyjnego oraz skazania w zakresie historycznego 
zdarzenia 
objętego 
postanowieniem 
o 
umorzeniu 
postępowania 
przygotowawczego, niezależnie od tego czy postanowienie prokuratora 
uwzględniające zażalenie wniesione przez podmiot nieuprawniony, miało 
wpływ formalny na byt prawny postanowienia o umorzeniu postępowania. 
Ad. 4. Należy zauważyć, że prokurator rozpoznając zażalenie Urzędu 
Skarbowego na postanowienie o umorzeniu postępowania w sentencji 
ograniczył się jedynie do zamieszczenia sformułowania o uwzględnieniu 
zażalenia, podczas gdy na podstawie art. 465 § 1 k.p.k. w zw. z art. 463 § 1 
k.p.k. i art. 437 § 1 k.p.k., obowiązany był do wydania orzeczenia następczego 
rozstrzygającego o zaskarżonym postanowieniu. Oczywiście treść tego 
postanowienia w zestawieniu z wnioskami zażalenia i kierunkiem środka 
odwoławczego, analizowana w kontekście art. 118 k.p.k. pozwala uznać, że 

 
16
intencją Prokuratora było uchylenie zaskarżonego postanowienia, celem 
dalszego prowadzenia postępowania przygotowawczego. Nie oznacza to 
jednak, że postanowienie prokuratora wydane w oparciu o zasadę względnej 
dewolutywności zażalenia (art. 463 § 1 k.p.k.), przestało w sprawie 
funkcjonować, ponieważ prokurator nie był uprawniony do merytorycznego 
rozpoznania zażalenia, skoro wniósł je podmiot nieuprawniony. Dlatego 
należało przyjąć, że postanowienie o umorzeniu postępowania, wydane w 
dniu 30 czerwca 2006 r. w sprawie 2 Ds. 636/08, nie zostało skutecznie 
wyeliminowane z obrotu prawnego. 
Kolejne zagadnienie wiązało się z ustaleniem, czy postanowienie to w 
odniesieniu do Agnieszki G. osiągnęło stan prawomocności formalnej 
oznaczający, że wydane orzeczenie nie podlega już zaskarżeniu za pomocą 
zwykłych środków odwoławczych oraz stan prawomocności materialnej 
przewidujący 
niedopuszczalność 
wszczęcia 
i 
prowadzenia 
od 
nowa 
postępowania, już z punktu widzenia prawomocności formalnej zakończonego 
(zob. wyrok SN z dnia 13 listopada 2007 r., IV KK 359/07, Lex 332935). 
Postanowienie o umorzeniu postępowania nie zostało doręczone 
Agnieszce G., mimo że z chwilą jego wydania uzyskała ona status 
podejrzanej. Jednak faktyczna możliwość wniesienia przez nią środka 
odwoławczego pojawiła się później. Przed przesłuchaniem w charakterze 
podejrzanej została ona pouczona o prawie do końcowego zaznajomienia się 
z materiałami postępowania oraz zawiadomiona o zamknięciu prowadzonego 
przeciwko niej śledztwa. W związku z tym, w terminie określonym w art. 321 § 
1 k.p.k. mogła zapoznać się z aktami postępowania przygotowawczego, w tym 
z 
treścią 
postanowienia 
o 
umorzeniu 
wobec 
niej 
postępowania 
przygotowawczego i ewentualnie go zaskarżyć. Oskarżona nigdy nie 
przejawiła jednak woli wzruszenia przedmiotowego postanowienia, które w 

 
17
kontekście ustaleń poczynionych przez Sądy obu instancji było dla niej 
korzystne. Oznacza to, że z chwilą zakończenia śledztwa i wniesienia do Sądu 
Rejonowego w P. aktu oskarżenia, upłynął termin do wniesienia przez 
Agnieszkę G. zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania. 
Okoliczność ta wyznaczyła granicę temporalną, od której należało liczyć 
termin 
powstania 
prawomocności 
formalnej 
tego 
orzeczenia 
(zob. 
postanowienie SN z dnia 5 października 1938 r., I K 2083/38, OSN(K)z 1939 
r., z. 5, poz.118). Uzyskało ono również wtedy przymiot prawomocności 
materialnej, gdy się weźmie pod uwagę, że zawierało merytoryczne 
rozstrzygnięcie sprawy w odniesieniu do konkretnych osób podejrzanych. 
Sąd Najwyższy aprobuje dotychczasowe stanowisko judykatury, że 
prawomocne 
postanowienie 
prokuratora 
o 
umorzeniu 
postępowania 
przygotowawczego na podstawie art. 17 § 1 pkt. 3 k.p.k., w którym 
stwierdzono popełnienie przez oznaczoną osobę czynu o znamionach 
określonych w ustawie karnej, ale o znikomym stopniu społecznej 
szkodliwości, stwarza stan rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 17 § 1 pkt. 7 
k.p.k. również wtedy, gdy przed wydaniem tego postanowienia osobie tej ani 
nie przedstawiono zarzutów, ani nie przesłuchano jej w charakterze 
podejrzanego, dopuszczając się obrazy art. 313 k.p.k. (zob. postanowienie SN 
z dnia 17 czerwca 1994 r., WZ 122/94, OSNKW 1994, z. 9 – 10, poz. 64, 
postanowienie SN z dnia 8 stycznia 2008 r., V KK 416/07, OSNKW 2008, z. 5, 
poz. 36). Wszystkie te uwagi prowadzą do wniosku, że negatywna przesłanka 
procesowa w postaci res iudicata odnosiła się do czynności procesowych 
stanowiących kontynuację umorzonego przez Prokuratora postępowania 
przygotowawczego o przypisane oskarżonej przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. 
Fakt ten nie uzasadniał umorzenia przez Sądy obu instancji 
postępowania karnego toczącego się przeciwko Agnieszce G., ponieważ opis 

 
18
czynu przyjęty przez Sąd pierwszej instancji w wyroku jest nieco inny od czynu 
oskarżonej objętego postanowieniem Prokuratora o umorzeniu postępowania. 
Sąd pierwszej instancji przypisał oskarżonej w ramach czynu ciągłego 
zaniechanie czynności egzekucyjnych prowadzonych przez Urząd Skarbowy 
w P. przeciwko J. T. i M. N. kwalifikowane z art. 231 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 12 
k.k., zaś Prokurator w chronologicznie pierwszym postanowieniu umorzył 
postępowanie o czyn z art. 231 § 1 k.k. polegający na doprowadzeniu przez 
oskarżoną do przedawnienia należności publicznoprawnych Jerzego T., 
opierający się na identycznych czynnościach sprawczych jak te, które były 
przedmiotem rozstrzygnięcia obu Sądów. Czyn ten stał się później elementem 
czynu ciągłego przypisanego Agnieszce G. przez Sąd pierwszej instancji. 
Porównanie obydwu orzeczeń wskazuje tylko na częściową zbieżność 
przypisanego oskarżonej przestępstwa, odnoszącą się do zaniechania 
rzeczywistych czynności egzekucyjnych w odniesieniu do Jerzego T. 
Natomiast poza tożsamością pozostawały działania oskarżonej podjęte w 
ramach egzekucji należności M. N. W takiej sytuacji, skoro w chronologicznie 
drugim postępowaniu sądowym czyn, co do którego nastąpiło wcześniejsze 
umorzenie postępowania przygotowawczego, stanowi tylko element czynu 
ciągłego, to owo prawomocne rozstrzygnięcie nie "pokrywa" całego czynu 
ciągłego i z tego względu nie blokuje możliwości prowadzenia postępowania 
karnego w obszarze wykraczającym poza ramy postępowania prawomocnie 
zakończonego (zob. uzasadnienie uchwały SN z dnia 15 czerwca 2007 r., I 
KZP 15/07, OSNKW z 2007 r., z.7-8, poz.55). 
Dlatego też należało uznać, że Sądy obu instancji dopuściły się 
rażącego naruszenia normy art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. tylko w zakresie 
przypisania Agnieszce G. czynu, polegającego na zaniechaniu prowadzenia 
egzekucji w odniesieniu do należności publicznoprawnych ciążących na 

 
19
Jerzym T. Tym samym, w tej części, zaistniała bezwzględna przyczyna 
odwoławcza określona w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. (...). 
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 537 § 1 k.p.k. uchylił 
zaskarżony wyrok w odniesieniu do Agnieszki G. i przekazał sprawę Sądowi 
Okręgowemu w Ł. do ponownego rozpoznania, gdyż istnieje możliwość 
usunięcia sygnalizowanych uchybień w postępowaniu odwoławczym. 
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd odwoławczy powinien 
rozważyć potrzebę wyeliminowania z opisu czynu przypisanego oskarżonej 
tych elementów czynności sprawczych, podejmowanych w ramach czynu 
ciągłego, które odnoszą się do zaniechania egzekucji tytułów wykonawczych 
wystawionych na osobę Jerzego T., albowiem to zachowanie oskarżonej 
objęte jest powagą rzeczy osądzonej oraz dokonać ponownej oceny prawnej 
czynu oskarżonej, w kontekście zarzutów apelacji. 
Zwrot opłaty kasacyjnej zasądzono na podstawie art. 527 § 4 k.p.k.