III KK 79/21

Sąd Najwyższy2021-04-01
SNKarneprawo karne materialneWysokanajwyższy
kara łącznagrzywnakodeks karnykasacjaSąd Najwyższynaruszenie prawanarkotykikierowanie pojazdem

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Rejonowego w części dotyczącej kary łącznej grzywny z powodu rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego.

Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego, zarzucając rażące naruszenie art. 86 § 1 k.k. poprzez wymierzenie kary łącznej grzywny niższej niż najwyższa z kar jednostkowych. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że Sąd Rejonowy błędnie wymierzył karę łączną grzywny w niższej wysokości niż kara jednostkowa, co stanowiło istotne naruszenie prawa. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w tej części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Sprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w B., który skazał M. B. za posiadanie substancji psychotropowej (amfetaminy) oraz kierowanie pojazdem pod jej wpływem. Sąd Rejonowy wymierzył kary jednostkowe grzywny za oba czyny, a następnie połączył je, orzekając karę łączną grzywny w niższej wysokości niż wyższa z kar jednostkowych. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie art. 86 § 1 k.k., wskazując, że kara łączna powinna być wymierzona w granicach od najwyższej z kar jednostkowych do ich sumy. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę w trybie art. 535 § 5 k.p.k., uznał kasację za oczywiście zasadną. Potwierdził, że Sąd Rejonowy rażąco naruszył przepis dotyczący wymiaru kary łącznej, orzekając ją poniżej dolnej granicy określonej przez art. 86 § 1 k.k. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej grzywny i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, z zaleceniem uwzględnienia prawidłowych granic kary łącznej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, wymierzenie kary łącznej grzywny poniżej dolnej granicy określonej w art. 86 § 1 k.k. stanowi rażące naruszenie prawa materialnego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołując się na utrwalone orzecznictwo wskazał, że art. 86 § 1 k.k. wyznacza dolną i górną granicę kary łącznej. Wymierzenie jej poniżej dolnej granicy jest błędem skutkującym uchyleniem wyroku w postępowaniu kasacyjnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

Prokurator Generalny

Strony

NazwaTypRola
M. B.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (12)

Główne

k.k. art. 86 § § 1

Kodeks karny

Określa granice kary łącznej grzywny, która powinna być wymierzona powyżej najwyższej z kar jednostkowych, a nie poniżej.

Pomocnicze

k.k. art. 178a § § 1

Kodeks karny

u.p.d.o.n. art. 62 § ust. 1

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

k.k. art. 33 § § 1 i § 3

Kodeks karny

k.k. art. 85 § § 1 i § 2

Kodeks karny

k.k. art. 86 § § 2

Kodeks karny

k.k. art. 42 § § 2

Kodeks karny

k.k. art. 43 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 43a § § 2

Kodeks karny

k.k. art. 63 § § 4

Kodeks karny

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 521 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wymierzenie kary łącznej grzywny poniżej najwyższej z kar jednostkowych stanowi rażące naruszenie art. 86 § 1 k.k.

Godne uwagi sformułowania

kara łączna grzywny w wymiarze 60 stawek dziennych, czyli karę niższą niż wyższa z kar podlegających łączeniu art. 86 § 1 k.k. wyznacza dolną i górną granicę kary łącznej, możliwą do orzeczenia na podstawie uprzednio orzeczonych kar jednostkowych, a jej wymierzenie poniżej dolnej granicy lub powyżej górnej granicy stanowi przyczynę uchylenia zaskarżonego wyroku w toku postępowania kasacyjnego

Skład orzekający

Andrzej Siuchniński

przewodniczący

Piotr Mirek

członek

Eugeniusz Wildowicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie przepisów dotyczących wymiaru kary łącznej grzywny, w szczególności zasady, że kara łączna nie może być niższa od najwyższej z kar jednostkowych."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw karnych, w których orzekana jest kara łączna grzywny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje istotny błąd proceduralny w wymiarze kary, który został naprawiony przez Sąd Najwyższy, co jest cenne dla praktyków prawa karnego.

Sąd Najwyższy koryguje błąd: kara łączna grzywny nie może być niższa od kary jednostkowej!

Dane finansowe

świadczenie pieniężne: 5000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt III KK 79/21
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 kwietnia 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący)
‎
SSN Piotr Mirek
‎
SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca)
Protokolant Jolanta Gravowska
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w sprawie
M. B.
skazanego z art. 178a § 1 k.k. i art. 62 ust.1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 1 kwietnia 2021 r.,
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść
od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w B.
z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt II K
(…)
,
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej grzywny i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Rejonowemu w B. do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
M. B. został oskarżony o to, że:
I. w dniu 20 sierpnia 2020 r. w B., wbrew przepisom ustawy posiadał substancję psychotropową w postaci amfetaminy w ilości 0,475 grama netto, tj. o przestępstwo z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii;
II. w dniu 20 sierpnia 2020 r. w B. na ul.
(…)
, kierował samochodem osobowym marki O. o nr rej.
(…)
znajdując się w stanie pod wpływem substancji psychotropowej - amfetaminy, posiadając ją we krwi w stężeniu 124 ng/ml, tj. o przestępstwo z art. 178a § 1 k.k.
Sąd Rejonowy w B., wyrokiem nakazowym z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt II K
(…)
,
1. uznał oskarżonego za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt I aktu oskarżenia przyjmując, że stanowi on wypadek mniejszej wagi z art. 62 ust. 1 i 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i za to na podstawie art. 62 ust. 3 tej ustawy w zw. z art. 33 § 1 i § 3 k.k. wymierzył mu karę grzywny w wymiarze 40 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 zł;
2. uznał oskarżonego za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt II aktu oskarżenia i za to na podstawie art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 1 i § 3 k.k. wymierzył mu karę grzywny w wymiarze 70 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 zł;
3. na podstawie art. 85 § 1 i § 2 k.k. w zw. z art. 86 § 2 k.k. w zw. z art. 33 § 1 i § 3 k.k. połączył wymierzone w pkt 1 i 2 wyroku kary grzywny i wymierzył oskarżonemu karę łączną grzywny w wymiarze 60 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 zł;
4. na podstawie art. 42 § 2 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat;
5. na podstawie art. 43a § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego świadczenie pieniężne w wysokości 5.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej;
6. na podstawie art. 63 § 4 k.k. na poczet orzeczonego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych zaliczył oskarżonemu okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 20 sierpnia 2020 r. Ponadto orzekł o dowodach rzeczowych i kosztach sądowych.
Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w dniu 4 listopada 2020 r.
W dniu 4 marca 2021 r. kasację od tego wyroku wniósł na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. Prokurator Generalny.
Zaskarżył powyższy wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej grzywny na niekorzyść oskarżonego. Zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 86 § 1 k.k., polegające na wymierzeniu oskarżonemu, w wyniku połączenia orzeczonych odpowiednio w pkt 1 i 2 części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku kar jednostkowych grzywny w wysokości 40 stawek dziennych z ustaleniem wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych oraz w wysokości 70 stawek dziennych z ustaleniem wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych, kary łącznej grzywny w wymiarze 60 stawek dziennych z ustaleniem wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych, to jest poniżej najwyższej z kar jednostkowych podlegających łączeniu.
W oparciu o powyższe wniósł o uchylenie pkt 3 części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w B. do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna, stąd jej rozpoznanie i uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Rację ma skarżący, że Sąd Rejonowy w B. wymierzając oskarżonemu karę łączną grzywny w wysokości 60 stawek dziennych po 20 zł każda rażąco naruszył art. 86 § 1 k.k., co miało istotny wpływ na treść wyroku.
Przepis ten, w brzmieniu
obowiązującym od dnia 24 czerwca 2020 r., stanowi, że sąd wymierza karę łączną w granicach powyżej najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy,
nie przekraczając jednak 810 stawek dziennych grzywny, 2 lat ograniczenia wolności albo 20 lat pozbawienia wolności.
Sąd Rejonowy łącząc wymierzone oskarżonemu kary jednostkowe grzywny winien był, w ramach sędziowskiej swobody wymiaru kary, orzec karę łączną wyższą niż 70 stawek dziennych grzywny po 20 zł każda, ponieważ taką właśnie karę wymierzono oskarżonemu za drugi z przypisanych mu czynów. Tymczasem Sąd ten wymierzył M. B. karę łączną grzywny w wysokości 60 stawek dziennych, czyli karę niższą niż wyższa z kar podlegających łączeniu.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego istotnie, konsekwentnie przyjmuje się, że art. 86 § 1 k.k. wyznacza dolną i górną granicę kary łącznej, możliwą do orzeczenia na podstawie uprzednio orzeczonych kar jednostkowych, a jej wymierzenie poniżej dolnej granicy lub powyżej górnej granicy stanowi przyczynę uchylenia zaskarżonego wyroku w toku postępowania kasacyjnego (por. np. wyroki SN: z dnia 18 kwietnia 2019 r., III KK 43/18, z dnia 13 grudnia 2017 r., IV KK 161/17, z dnia 1 października 2014 r., II KK 142/14).
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżony wyrok, jako dotknięty podniesionym w kasacji uchybieniem, stanowiącym rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na jego treść, ostać się nie może.
Kierując się powyższym, Sąd Najwyższy uchylił ten wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej grzywny i sprawę w tym zakresie przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd ten ustali wysokość kary łącznej grzywny z uwzględnieniem treści art. 86 § 1 k.k.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI