II KK 187/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść ukaranego A.B. od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 2 grudnia 2022 r. (sygn. akt II W 2013/22). Wyrokiem tym A.B. został uznany za winnego popełnienia dwóch wykroczeń: przekroczenia prędkości o 27 km/h w obszarze zabudowanym (art. 92a § 1 k.w. w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym) oraz kierowania pojazdem bez wymaganych uprawnień (art. 94 § 1 k.w.). Sąd Rejonowy wymierzył mu karę grzywny w kwocie 2500 zł oraz zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 8 miesięcy, a także zasądził koszty postępowania. Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżył wyrok w całości, zarzucając rażące naruszenie prawa procesowego, w szczególności art. 93 § 2 k.p.w., poprzez wydanie wyroku nakazowego, mimo że dowody nie potwierdzały w sposób niebudzący wątpliwości winy i okoliczności czynu z art. 94 § 1 k.w. Sąd Najwyższy przychylił się do argumentacji Rzecznika, podkreślając, że orzekanie w postępowaniu nakazowym wymaga, aby okoliczności czynu i wina obwinionego nie budziły wątpliwości. Stwierdził, że lakoniczne informacje zawarte w aktach sprawy (notatka urzędowa o zatrzymaniu prawa jazdy i zeznania świadka) były niewystarczające do wyciągnięcia takich wniosków, zwłaszcza w kontekście utrwalonego orzecznictwa dotyczącego pojęcia „braku wymaganych uprawnień”. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok nakazowy i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Pruszkowie do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja warunków wydania wyroku nakazowego w sprawach o wykroczenia, zwłaszcza w kontekście braku uprawnień do kierowania pojazdem.
Dotyczy specyfiki postępowania nakazowego w sprawach o wykroczenia i wymagań dowodowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w przypadku wątpliwości co do winy i okoliczności czynu, sąd może wydać wyrok nakazowy w sprawie o wykroczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzekanie w postępowaniu nakazowym może nastąpić tylko wtedy, gdy okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że warunek braku wątpliwości co do winy i okoliczności czynu jest fundamentalny dla postępowania nakazowego. W analizowanej sprawie lakoniczne dowody dotyczące braku uprawnień do kierowania pojazdem nie spełniały tego wymogu, co powinno skutkować skierowaniem sprawy na rozprawę.
Jakie dowody są wystarczające do stwierdzenia braku uprawnień do kierowania pojazdem w kontekście art. 94 § 1 k.w. i wydania wyroku nakazowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Lakoniczne informacje zawarte w notatce urzędowej i zeznaniach świadka, dotyczące zatrzymania prawa jazdy, nie są wystarczające do stwierdzenia braku uprawnień w sposób niebudzący wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że dla stwierdzenia braku uprawnień w rozumieniu art. 94 § 1 k.w. konieczne jest wykazanie, czy osoba w ogóle nie uzyskała uprawnień, utraciła je i musi ubiegać się o nie ponownie, czy też posiada uprawnienia, ale nie może z nich korzystać z powodu np. czasowego zawieszenia. Zgromadzone w aktach sprawy dokumenty nie dawały jednoznacznej odpowiedzi na te kwestie, co uniemożliwiało wydanie wyroku nakazowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. B. | osoba_fizyczna | obwiniony |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca kasacji |
Przepisy (17)
Główne
k.p.w. art. 93 § § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Orzekanie w postępowaniu nakazowym może nastąpić, jeżeli okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.
k.w. art. 94 § § 1
Kodeks wykroczeń
Kto na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu prowadzi pojazd mechaniczny, nie mając do tego uprawnienia, podlega karze.
Pomocnicze
k.w. art. 92a § § 1
Kodeks wykroczeń
p.r.d. art. 20 § ust. 1
Ustawa Prawo o ruchu drogowym
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
k.p.w. art. 112
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.w. art. 111
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.w. art. 9 § § 2
Kodeks wykroczeń
k.w. art. 94 § § 3
Kodeks wykroczeń
p.r.d. art. 135 § § 1, 1a
Ustawa Prawo o ruchu drogowym
k.p.k. art. 5 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.s.w. art. 8
Kodeks postępowania w sprawach o przestępstwa i wykroczenia
k.w. art. 1 § § 1 i 2
Kodeks wykroczeń
u.k.p. art. 102 § ust. 2
Ustawa o kierujących pojazdami
u.k.p. art. 49 § ust. 1 pkt 3 lit. b
Ustawa o kierujących pojazdami
u.k.p. art. 102 § ust. 1c
Ustawa o kierujących pojazdami
u.k.p. art. 102 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o kierujących pojazdami
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wydanie wyroku nakazowego mimo braku pewności co do winy i okoliczności czynu z art. 94 § 1 k.w. • Niewystarczający materiał dowodowy do stwierdzenia braku uprawnień do kierowania pojazdem.
Godne uwagi sformułowania
okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości • przez użyte na gruncie tego przepisu pojęcie „okoliczności” swym zakresem znaczeniowym obejmuje „nie tylko kwestie sprawstwa obwinionego, ale wszystkie okoliczności, które mają znaczenie dla ustalenia zakresu jego odpowiedzialności, a więc także właściwą ocenę prawną czynu będącego przedmiotem osądu • określenie „wina” ma w tym wypadku „autonomiczne znaczenie i obejmuje zarówno winę w znaczeniu procesowym, czyli sprawstwo (...), jak i całokształt przesłanek przypisania odpowiedzialności za wykroczenie przewidzianych w prawie materialnym • przez brak wymaganych uprawnień w rozumieniu art. 94 § 1 k.w. należy rozumieć zarówno sytuację, gdy dana osoba w ogóle nie uzyskała uprawnień do prowadzenia pojazdu określonej kategorii (...), utraciła je w wyniku cofnięcia i musi ponownie ubiegać się o uzyskanie takich uprawnień lub posiadając de facto takie uprawnienia nie może w danej chwili ich realizować i z nich korzystać z uwagi np. na ich czasowe "zawieszenie", nie powodujące jednak ich definitywnej utraty
Skład orzekający
Dariusz Kala
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja warunków wydania wyroku nakazowego w sprawach o wykroczenia, zwłaszcza w kontekście braku uprawnień do kierowania pojazdem."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania nakazowego w sprawach o wykroczenia i wymagań dowodowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i dowodowego nawet w pozornie prostych sprawach o wykroczenia, a także jak istotna jest rola Rzecznika Praw Obywatelskich w ochronie praw obywateli.
“Wyrok nakazowy uchylony: Sąd Najwyższy przypomina o wadze dowodów w sprawach o wykroczenia.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.