II KK 184/11

WYROK  Z  DNIA  15  GRUDNIA  2011  R. 
II  KK  184/11 
 
Treść art. 244 k.k., zawierającego komplet znamion określonego w tym 
przepisie czynu, m.in. polegającego na niezastosowaniu się do orzeczonego 
przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów, nie wymaga wskazania w opisie 
czynu, zarzucanego sprawcy, miejsca na które rozciąga się zakaz. 
 
Przewodniczący: sędzia SN T. Grzegorczyk. 
Sędziowie SN: J. Matras, E. Strużyna (sprawozdawca). 
Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Engelking. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Piotra G., oskarżonego o popełnienie 
przestępstw określonych z art. 178a § 1 k.k. w zb. z art. 244 k.k. w zw. z art. 
11 § 2 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 15 grudnia 
2011 r., kasacji, wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Okręgowego w 
W. z dnia 4 lutego 2011 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w W. z 
dnia 16 czerwca 2010 r., 
 
u c h y l i ł  zaskarżony wyrok i sprawę p r z e k a z a ł  Sądowi Okręgowemu w 
W. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. 

 
2
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Piotr G. oskarżony został o to, że „w dniu 22 marca 2008 r. w 
miejscowości Z. znajdując się w stanie nietrzeźwości, co potwierdziło badanie 
na urządzeniu typu Alcosensor IV CM z wynikami o godz. 22:39 – 0,71 mg/l, o 
godz. 23:04 – 0,78 mg/l, o godz. 23:21 – 0, 69 mg/l alkoholu w wydychanym 
powietrzu, prowadził pojazd mechaniczny – samochód marki Polonez FSO, 
przy czym nie zastosował się do orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w 
W. z dnia 27 sierpnia 2007 r., zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów 
mechanicznych” – tj. o czyn z art. 178a § 1 k.k. w zb. z art. 244 k.k. w zw. z 
art. 11 § 2 k.k.  
Sąd Rejonowy w W., wyrokiem z dnia 16 czerwca 2010 r., uznał Piotra 
G. za winnego popełnienia zarzucanego mu przestępstwa określonego w art. 
178a § 1 k.k. w zb. z art. 244 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i na podstawie art. 
244 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności, 
której wykonanie warunkowo zawiesił na 4-letni okres próby. Ponadto na 
podstawie art. 42 § 2 k.k. Sąd orzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia 
wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat. 
Apelacja od tego wyroku została wniesiona na korzyść oskarżonego, w 
której, przez podniesienie zarzutów obrazy przepisów prawa procesowego 
oraz błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, obrońca 
oskarżonego zakwestionował ustalenia o prowadzeniu przez oskarżonego 
samochodu i w konsekwencji popełnieniu przypisanego mu przestępstwa. 
Sąd Okręgowy w W., wyrokiem z dnia 4 lutego 2011 r., zmienił 
zaskarżony wyrok w ten sposób, że oskarżonego uniewinnił od popełnienia 
zarzucanego mu czynu. 

 
3
Kasację od wyroku Sądu Okręgowego wniósł Prokurator Okręgowy w W.  
Zarzucając rażące naruszenie prawa karnego materialnego – art. 244 
k.k., które miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, w postaci 
błędnej wykładni treści tego przepisu, poprzez wyrażenie nietrafnego poglądu 
prawnego, iż czyn ustalony w wyroku nie zawiera znamion występku z art. 244 
k.k. mimo, że bezspornie ze zgromadzonego materiału dowodowego, nie 
kwestionowanego przez żadną ze stron wynika, iż Piotr G. prowadził pojazd 
mechaniczny – samochód osobowy marki Polonez FSO jadąc ulicą Ł. w 
miejscowości Z., gdzie został zatrzymany do kontroli przez funkcjonariuszy 
Policji, prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie 
sprawy Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Kasacja jest zasadna. Słusznie prokurator podniósł, że nie można się 
zgodzić z poglądem Sądu Okręgowego, iż w wypadku gdy opis czynu 
zarzucanego sprawcy nie zawiera stwierdzenia, co do miejsca prowadzenia 
pojazdu w ruchu lądowym, to zachowanie takie nie narusza orzeczonego 
przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów i nie wyczerpuje znamion występku 
określonego w art. 244 k.k. Ze względu na treść wymienionego przepisu, 
określającego ustawowe znamiona przewidzianego w nim występku, istotnie 
brak podstaw do formułowania takiego wymogu.  
Nie 
ulega 
natomiast 
wątpliwości, 
że 
ustalenie 
okoliczności 
niestosowania się do zakazu prowadzenia pojazdów, musi wynikać z ustalenia 
w postępowaniu sądowym, że zakaz ten został naruszony w związku z 
prowadzeniem pojazdu w warunkach ruchu lądowego (wodnego lub 
powietrznego). W przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji stwierdził w 
uzasadnieniu wyroku, że oskarżony prowadził samochód „ulicą Ł. w Z.”. Tym 

 
4
samym Sąd orzekający merytorycznie istnienie tej okoliczności ustalił. Nie 
oznacza to jednak, że – jak stwierdził w kasacji prokurator – fakt ten wynika 
„bezspornie ze zgromadzonego materiału dowodowego, nie kwestionowanego 
przez żadną ze stron”, gdyż właśnie to ustalenie faktyczne Sądu pierwszej 
instancji zostało zakwestionowane wniesioną na korzyść oskarżonego 
apelacją. 
Tymczasem Sąd Okręgowy do podniesionego w tym przedmiocie, w 
apelacji, zarzutu się nie ustosunkował. Z uzasadnienia orzeczenia wydanego 
w postępowaniu odwoławczym nie wynika także, aby to ustalenie faktyczne, w 
wyniku 
rozpoznania 
apelacji, 
zakwestionował. 
Analiza 
uzasadnienia 
orzeczenia Sądu Okręgowego wskazuje, że w istocie, wbrew nakazowi 
wynikającemu z treści art. 433 k.p.k., nie rozpoznał on sprawy w granicach 
wniesionego środka odwoławczego. Sąd ten uznał bowiem za wystarczające 
dla rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności karnej oskarżonego, 
zarówno za przestępstwo określone w art. 178a § 1 k.k., jak i przestępstwo 
przewidziane w art. 244 k.k., oparcie się wyłącznie na konstrukcji opisu czynu. 
W sprawie nie miało miejsca także zastosowanie w postępowaniu 
odwoławczym instytucji przewidzianej w art. 436 k.p.k., a więc ograniczenie 
rozpoznania środka odwoławczego, skoro Sąd odwoławczy nie zajął 
stanowiska wobec żadnego z zarzutów podniesionych w apelacji. Orzeczenie 
w postępowaniu odwoławczym wydane zostało wyłącznie w oparciu o 
przekonanie Sądu Okręgowego, że niezależnie od tego, czy oskarżony 
prowadził samochód czy też nie, nie może być mowy o popełnieniu 
przestępstwa określonego w art. 244 k.k., skoro opis znamion zarzucanego 
mu czynu jest niekompletny, gdyż brak w nim stwierdzenia co do miejsca w 
jakim sprawca prowadził samochód. 

 
5
Powyższego poglądu Sąd Najwyższy nie podziela. Ustalenie, że 
sprawca 
swoim 
zachowaniem 
wypełnił 
wszystkie 
znamiona 
czynu 
określonego w art. 244 k.k., niewątpliwie powinno zostać poprzedzone 
ustaleniem, że orzeczony przez sąd zakaz prowadzenia pojazdów został 
przez niego naruszony na skutek prowadzenia takiego pojazdu wbrew treści 
orzeczonego zakazu, a więc gdy prowadził on pojazd w miejscach, na które 
rozciągał się orzeczony zakaz, a więc wszystkich tych miejscach, w których 
odbywa się ruch lądowy (wodny lub powietrzny). 
Wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z dnia 27 sierpnia 2007 r., Piotr G. 
został skazany za popełnienie przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. 
na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej 
wykonania na 2-letni okres próby, a ponadto Sąd orzekł wobec niego środek 
karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na 
okres roku. W orzeczeniu tym zawarty więc został zakaz prowadzenia przez 
Piotra G. pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym. W tym miejscu celowe 
wydaje się przypomnienie, że ruchem lądowym jest nie tylko ruch na drogach 
publicznych i w strefach zamieszkania, ale także ruch w miejscach dostępnych 
dla powszechnego użytku (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 
października 2000 r., IV KKN 250/2000, OSPriPr 2001, nr 4, poz. 19; oraz z 
dnia 5 maja 2009 r., IV KK 432/08, R-OSNKW 2009, poz. 1068). Do miejsc 
takich zalicza się drogi wewnętrzne, wymienione w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 
21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze 
zm). Nie zalicza się do nich natomiast miejsc, w których dopuszczone jest do 
ruchu tylko wąskie grono osób. 
Reasumując należy stwierdzić, że pomimo obowiązku ustalenia w 
postępowaniu karnym, że orzeczony przez sąd zakaz prowadzenia pojazdu 
został naruszony w związku z prowadzeniem pojazdu w warunkach ruchu 

 
6
lądowego, to treść art. 244 k.k., zawierającego komplet znamion określonego 
w tym przepisie czynu, m.in. polegającego na niezastosowaniu się do 
orzeczonego przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów, nie wymaga 
wskazania w opisie czynu, zarzucanego sprawcy, miejsca na które rozciąga 
się zakaz. 
Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy uznał, że opisane wyżej 
rażące uchybienia miały istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia i 
orzekając na podstawie art. 537 § 1 i 2 k.p.k., uchylił zaskarżony wyrok i 
sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania. 
W ponownym postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięcie o popełnieniu 
lub niepopełnieniu przez oskarżonego czynu określonego w art. 244 k.k., Sąd 
ten powinien wydać po uprzednim rozpoznaniu – w myśl wskazań 
przewidzianych w art. 433 § 1 i 2 k.p.k. – wniesionej na korzyść oskarżonego 
apelacji, a następnie sporządzeniu uzasadnienia wydanego orzeczenia z 
uwzględnieniem wymagań określonych w art. 457 § 3 k.p.k.