II KK 176/09

WYROK  Z  DNIA  9  LUTEGO  2010  R. 
II  KK  176/09 
 
 
Przestępstwo znieważenia funkcjonariusza publicznego lub osoby przy-
branej mu do pomocy (art. 226 § 1 k.k. w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z 
dnia 9 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny, Dz. U. Nr 122, poz. 
782) może zostać popełnione, jeżeli znieważenie nastąpiło publicznie, pod-
czas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych. 
 
Przewodniczący: Prezes SN L. Paprzycki (sprawozdawca). 
Sędziowie: SN S. Zabłocki, SA (del. do SN) K. Klugiewicz. 
Prokurator Prokuratury Krajowej: Z. Goszczyński. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Arkadiusza M., oskarżonego z art. 226 § 1 
k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 9 lutego 2010 r., ka-
sacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w 
P. z dnia 28 listopada 2008 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowe-
go w P. z dnia 28 lipca 2008 r., 
 
u c h y l i ł  zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego oraz utrzymany nim w mocy 
wyrok Sądu Rejonowego i sprawę p r z e k a z a ł  Sądowi Rejonowemu w P. 
do ponownego rozpoznania (...). 
 

 
2
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Arkadiusz M., wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia 28 lipca 2008 r. 
został uznany za winnego tego, że w dniu 17 lipca 2007 r. w R. znieważył 
asesora Prokuratury Rejonowej Jacka B., w związku z pełnieniem obowiąz-
ków służbowych, poprzez skierowanie do pokrzywdzonego pisma, w którym 
użył w stosunku do niego słów obelżywych oraz kierował groźby bezprawne, 
to jest występku określonego w art. 226 § 1 k.k., za co została mu wymierzo-
na kara 3 miesięcy pozbawienia wolności. 
Obrońca skazanego w apelacji wniósł o „zmianę zaskarżonego wyroku i 
uwolnienie oskarżonego od kary na podstawie art. 222 § 2 k.k. w zw. z art. 
226 § 2 k.k.”, akcentując w uzasadnieniu, że „oskarżony nie kwestionuje faktu 
popełnienia zarzucanego mu czynu, za który przeprosił i z powodu którego 
wyraził skruchę, przyrzekając poprawę”. 
Sąd Okręgowy w P., wyrokiem z dnia 28 listopada 2008 r., utrzymał w 
mocy zaskarżony wyrok. 
Od powyższego wyroku Sądu Okręgowego, kasację na korzyść skaza-
nego wniósł jego obrońca i zarzucając „rażące naruszenie przepisów prawa 
materialnego polegające na błędnym zastosowaniu przepisu art. 226 § 1 k.k.” 
wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego oraz przekazanie sprawy temu 
Sądowi do ponownego rozpoznania, podnosząc w uzasadnieniu, że „zacho-
wanie skazanego nie wypełnia normy art. 226 § 1 k.k. w zmienionej z dniem 
25 lipca 2008 r. formie przez art. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r., a zatem 
przed wydaniem wyroku Sądu pierwszej instancji. Warunkiem karalności 
przestępstwa zniewagi funkcjonariusza publicznego (...) jest spełnienie łącz-
nie dwóch przesłanek tj. popełnienie czynu zabronionego podczas i w związ-

 
3
ku z pełnieniem obowiązków służbowych”. Tymczasem, wywodzi obrońca, 
„ani Sąd Rejonowy, ani Okręgowy nie badały, czy znieważenie asesora na-
stąpiło podczas pełnienia obowiązków służbowych” i dalej: „wysłania listu 
przez skazanego do pokrzywdzonego na pewno nie można traktować, jako 
zniewagę mającą miejsce podczas wykonywania obowiązków służbowych”. 
W odpowiedzi na kasację Prokurator Prokuratury Okręgowej w P. wniósł 
o oddalenie skargi kasacyjnej jako oczywiście bezzasadnej, wywodząc w 
uzasadnieniu, że z prawidłowych ustaleń Sądów obu instancji wynika, że ska-
zany dopuścił się znieważenia nie tylko w związku z pełnieniem obowiązków 
służbowych przez funkcjonariusza publicznego, ale także podczas ich pełnie-
nia. Prokurator Prokuratury Krajowej na rozprawie przed Sądem Najwyższym 
wniósł o uchylenie wyroków Sądów obu instancji i przekazanie sprawy Sądo-
wi Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Kasacja obrońcy jest zasadna, gdy wskazuje rażące naruszenie prawa 
materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia także Sądu 
odwoławczego – art. 226 § 1 k.k., gdyż przypisane oskarżonemu zachowanie 
nie wypełniło wszystkich ustawowych znamion tego czynu zabronionego. 
Chociaż bowiem list wysłany przez oskarżonego do asesora Prokuratury Re-
jonowej w R. zawierał treści znieważające, a uczynione to zostało nie tylko w 
związku z pełnieniem przez tego funkcjonariusza publicznego obowiązków i 
podczas ich pełnienia w miejscu urzędowania, to równie niewątpliwe jest, że 
nie nastąpiło to publicznie. Tymczasem, rozważając tę problematykę zwrócić 
trzeba przede wszystkim uwagę na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 
dnia 11 października 2006 r., wydanego w sprawie P 3/06, OTK-A 2006, z. 9, 
poz. 121, w którym stwierdzono, że art. 226 § 1 k.k., w brzmieniu sprzed dnia 
25 lipca 2008 r., w zakresie w jakim penalizuje znieważenie funkcjonariusza 

 
4
publicznego lub osoby do pomocy mu przybranej dokonane niepublicznie lub 
dokonane publicznie, lecz nie podczas pełnienia czynności służbowych, jest 
niezgodny z art. 54 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej 
Polskiej. W uwzględnieniu stanowiska Trybunału, ustawą z dnia 9 maja 2008 
r. (Dz. U. Nr 122, poz. 782), która weszła w życie z dniem 25 lipca 2008 r., 
przepisowi art. 226 § 1 k.k. nadane zostało nowe brzmienie, poprzez zastą-
pienie w części zdania po przecinku słowa „lub” słowem „i”, co, przede 
wszystkim, oznacza, że zachowanie znieważające musi mieć miejsce zarów-
no podczas pełnienia obowiązków służbowych, jak i w związku z nimi. Co 
prawda, w znowelizowanym przepisie ustawodawca nie stwierdza wprost, że 
zachowanie znieważające musi być dokonane „publicznie”, to z uwzględnie-
niem stanowiska Trybunału Konstytucyjnego sformułowanego w powołanym 
wyroku, stosując wykładnię prokonstytucyjną, przyjąć należy, że do znamion 
występku określonego w art. 226 § 1 k.k., w aktualnym brzemieniu, należy 
także „publiczność działania”. 
Czyn przypisany oskarżonemu w tej sprawie został popełniony, gdy 
oskarżycielowi powinien być znany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, co 
upoważniało i nakazywało ustalenie znamion występku określonego w art. 
226 § 1 k.k. w pierwotnym brzmieniu, zgodnych z określonym przez Trybunał 
standardem konstytucyjnym (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 październi-
ka 2008 r., V KK 127/08, R-OSNKW 2008, poz. 2144). W czasie orzekania 
przez Sądy obu instancji obowiązywał ten przepis już w nowym brzemieniu, 
uwzględniającym stanowisko Trybunału. Niedostrzeżenie tego spowodowało, 
że Sądy te dopuściły się obrazy – naruszenia prawa materialnego, gdyż z 
przyjętych ustaleń wynika, że znieważające zachowanie nie nastąpiło „pu-
blicznie”, choć podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych 
przez funkcjonariusza publicznego – asesora Prokuratury Rejonowej w R. 

 
5
Zatem czyn przypisany oskarżonemu nie wypełniał znamion występku 
określonego w art. 226 § 1 k.k., wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego, 
już w czasie jego popełnienia. Nie znaczy to jednak, że takie zachowanie 
oskarżonego w ogóle nie stanowi czynu zabronionego przez ustawę karną, 
wobec treści przepisu art. 212 § 1 k.k. Czyn ten jednak jest ścigany z oskar-
żenia prywatnego (art. 212 § 4 k.k.), zatem należało by uznać, że brak jest 
skargi uprawnionego oskarżyciela (art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.), co nakazuje po-
stępowanie karne umorzyć. Jest to jednak negatywna przesłanka procesowa 
o charakterze względnym. Mając na uwadze interes pokrzywdzonego, a także 
interes społeczny – publiczny, który może być realizowany przez oskarżyciela 
publicznego w trybie określonym w art. 60 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy uchylił 
wyroki Sądów obu instancji i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w P. do 
ponownego rozpoznania. 
W tej sytuacji procesowej, Sąd Rejonowy, przystępując do rozpoznania 
sprawy, w pierwszej kolejności odbierze, ewentualnie, od pokrzywdzonego i 
prokuratora, oświadczenia dotyczące woli wystąpienia z oskarżeniem, co 
zdecyduje o dalszym jego prowadzeniu we właściwym trybie bądź o umorze-
niu postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.