II KK 170/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację prokuratora od wyroku Sądu Apelacyjnego, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego, uniewinniając oskarżonych A. K., H. W. i J. K. od popełnienia czynu z art. 258 § 1 k.k. (udział w zorganizowanej grupie przestępczej) oraz przekazując sprawę J. K. dotyczącą czynu z art. 299 § 1 i 5 k.k. do uzupełnienia postępowania przygotowawczego. Sąd Najwyższy uznał kasację w części dotyczącej przekazania sprawy prokuratorowi za niedopuszczalną z mocy ustawy, wskazując na brak podstaw prawnych dla takiej decyzji Sądu Apelacyjnego. Natomiast w odniesieniu do zarzutu obrazy prawa materialnego (art. 258 § 1 k.k.), Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny dokonał błędnej wykładni tego przepisu, opierając się na nieadekwatnych tezach orzeczniczych i nie uwzględniając szerokiego dorobku doktryny i orzecznictwa. Sąd Najwyższy podkreślił, że zorganizowana grupa przestępcza nie wymaga ścisłej hierarchii ani znajomości wszystkich członków, a nawet niski poziom organizacji może wystarczyć do popełniania przestępstw. Zwrócono również uwagę na niespójność orzeczenia Sądu Apelacyjnego wynikającą z niezastosowania art. 435 k.p.k. wobec współoskarżonego A. R. W., który nie wniósł kasacji. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej uniewinnienia od czynu z art. 258 § 1 k.k. i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja znamion przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. (udział w zorganizowanej grupie przestępczej), zasady kontroli kasacyjnej, obowiązki sądu odwoławczego w zakresie stosowania art. 435 k.p.k.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów prawa karnego materialnego oraz procesowego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy błędna wykładnia art. 258 § 1 k.k. przez sąd odwoławczy, polegająca na nadmiernym skupieniu się na hierarchii grupy, znajomości członków i możliwości dobrowolnego zaprzestania działalności, uzasadnia uniewinnienie od zarzutu udziału w zorganizowanej grupie przestępczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy błędnie zinterpretował art. 258 § 1 k.k., co doprowadziło do uniewinnienia oskarżonych. Sąd Najwyższy uznał, że zorganizowana grupa przestępcza nie wymaga ścisłej hierarchii ani znajomości wszystkich członków, a niski poziom organizacji może wystarczyć do popełniania przestępstw.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Apelacyjny oparł się na nieadekwatnych tezach orzeczniczych i nie uwzględnił dorobku doktryny i orzecznictwa dotyczącego znamion art. 258 § 1 k.k. Podkreślono, że zorganizowana grupa może działać na zasadzie dobrowolnego udziału członków, a dla przypisania uczestnictwa nie jest konieczna wiedza o szczegółach organizacji czy wzajemna znajomość wszystkich osób.
Czy przekazanie sprawy przez sąd odwoławczy prokuratorowi w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego, z powołaniem się na art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 397 § 1 k.p.k., jest dopuszczalne i czy kończy postępowanie w sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie przekazanie sprawy jest niedopuszczalne z mocy ustawy i nie kończy postępowania w sprawie, co czyni je niedostępnym dla kontroli kasacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że przekazanie sprawy prokuratorowi w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego, w sposób zastosowany przez Sąd Apelacyjny, nie znajduje umocowania w przepisach k.p.k. i przypomina instytucje obowiązujące przed 1 lipca 2003 r. Orzeczenie takie nie kończy postępowania w sprawie, a jego wadliwość nie wpływa na możliwość jego zaskarżenia kasacją.
Czy sąd odwoławczy, uchylając lub zmieniając wyrok na korzyść jednego ze współoskarżonych, którzy wnieśli środek zaskarżenia, ma obowiązek orzec na korzyść współoskarżonego, który takiego środka nie wniósł?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy ma obowiązek orzec na korzyść współoskarżonego, który nie wniósł środka zaskarżenia, jeżeli orzeczenie zmienia lub uchyla wyrok z tych samych względów na korzyść pozostałych, którzy taki środek wnieśli (art. 435 k.p.k.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zaniechanie przez Sąd Apelacyjny zastosowania art. 435 k.p.k. wobec A. R. W. spowodowało wewnętrzną sprzeczność, nielogiczność i niesprawiedliwość orzeczenia, a strona ta nie mogła zaskarżyć tego uchybienia kasacją.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| J. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| H. M. W. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| A. R. W. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokuratura Generalna | organ_państwowy | prokurator |
| Kancelaria Adwokacka adw. B. J. | inne | obrońca z urzędu |
| Kancelaria Adwokacka adw. D. W. | inne | obrońca z urzędu |
Przepisy (20)
Główne
k.k. art. 258 § 1
Kodeks karny
Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę szerokiej wykładni znamion zorganizowanej grupy przestępczej, uwzględniającej dorobek doktryny i orzecznictwa, a nie ograniczającej się do ścisłej hierarchii czy znajomości wszystkich członków.
Pomocnicze
k.p.k. art. 437 § 2
Kodeks postępowania karnego
Sąd Apelacyjny błędnie zastosował przepis, przekazując sprawę prokuratorowi do uzupełnienia postępowania przygotowawczego.
k.p.k. art. 397 § 1
Kodeks postępowania karnego
Sąd Apelacyjny błędnie zastosował przepis, przekazując sprawę prokuratorowi do uzupełnienia postępowania przygotowawczego.
k.p.k. art. 523 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa zarzutu kasacyjnego dotyczącego obrazy prawa materialnego.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa zarzutu kasacyjnego dotyczącego rażącej obrazy przepisów prawa materialnego.
k.p.k. art. 526 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa zarzutu kasacyjnego dotyczącego rażącej obrazy przepisów prawa materialnego.
k.p.k. art. 519
Kodeks postępowania karnego
Niedopuszczalność kontroli kasacyjnej orzeczenia nie kończącego postępowania.
k.p.k. art. 531 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do pozostawienia części kasacji bez rozpoznania.
k.p.k. art. 530 § 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do pozostawienia części kasacji bez rozpoznania.
k.p.k. art. 429 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do pozostawienia części kasacji bez rozpoznania.
k.p.k. art. 636 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 14 § 1
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.k. art. 18 § 3
Kodeks karny
Czyn przypisany oskarżonym w akcie oskarżenia (pomocnictwo).
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
Czyn przypisany oskarżonym w akcie oskarżenia (oszustwo).
k.k. art. 294 § 1
Kodeks karny
Czyn przypisany oskarżonym w akcie oskarżenia (oszustwo wielkiej wartości).
k.k. art. 12
Kodeks karny
Czyn przypisany oskarżonym w akcie oskarżenia (przestępstwo ciągłe).
k.k. art. 65 § 1
Kodeks karny
Czyn przypisany oskarżonym w akcie oskarżenia (działanie w zorganizowanej grupie).
k.k. art. 299 § 1
Kodeks karny
Czyn przypisany J. K. w akcie oskarżenia (pranie pieniędzy).
k.k. art. 299 § 5
Kodeks karny
Czyn przypisany J. K. w akcie oskarżenia (pranie pieniędzy).
k.p.k. art. 435
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu odwoławczego orzeczenia na korzyść współoskarżonego, który nie wniósł środka zaskarżenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 258 § 1 k.k. przez Sąd Apelacyjny. • Niewłaściwe zastosowanie przepisów k.p.k. dotyczących przekazania sprawy prokuratorowi do uzupełnienia postępowania przygotowawczego. • Niezastosowanie przez Sąd Apelacyjny obowiązku orzeczenia na korzyść współoskarżonego, który nie wniósł środka zaskarżenia (art. 435 k.p.k.).
Odrzucone argumenty
Kasacja w części dotyczącej przekazania sprawy prokuratorowi do uzupełnienia postępowania przygotowawczego była niedopuszczalna.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: • kasacja prokuratora w części odnoszącej się do punktu I e wyroku Sądu Apelacyjnego [...] jest niedopuszczalna z mocy ustawy. • nie można zgodzić się z tezą, jakoby orzeczenie Sądu Apelacyjnego było kończącym postępowanie z tego tylko powodu, że [...] przekreśla ono możliwość kontynuacji postępowania bez naruszenia innych przepisów kodeksu postępowania karnego. • Zorganizowaną grupę mogą zatem stanowić osoby, których celem jest popełnianie przestępstw o luźnym związku, między innymi bez stałych ról, w każdym razie o większym określeniu ról niż przy współsprawstwie. • Prawo jest nauką humanistyczną, zatem jego cechą jest trudność wypracowania prawd uniwersalnych, mogących mieć zastosowanie do każdego, indywidualnie rozpoznawanej sprawy.
Skład orzekający
Rafał Malarski
przewodniczący
Małgorzata Gierszon
członek
Dariusz Czajkowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. (udział w zorganizowanej grupie przestępczej), zasady kontroli kasacyjnej, obowiązki sądu odwoławczego w zakresie stosowania art. 435 k.p.k."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów prawa karnego materialnego oraz procesowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii wykładni znamion przestępstwa zorganizowanej grupy przestępczej oraz proceduralnych błędów sądu odwoławczego, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.
“Sąd Najwyższy koryguje błędną wykładnię przestępstwa zorganizowanej grupy: co to oznacza dla praktyki?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.