II KK 163/24

Sąd Najwyższy2024-06-28
SNinnewykroczeniaWysokanajwyższy
kodeks wykroczeńzakaz prowadzenia pojazdówśrodek karnykasacjasąd najwyższywykroczenie drogoweart. 92 k.w.art. 28 k.w.

Sąd Najwyższy uchylił zakaz prowadzenia pojazdów orzeczony jako środek karny w wyroku nakazowym, uznając brak podstaw prawnych do jego zastosowania w przypadku wykroczenia z art. 92 § 1 k.w.

Prokurator Generalny wniósł kasację na korzyść R. J. od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego, który oprócz grzywny orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylając zakaz prowadzenia pojazdów. Uzasadniono to brakiem przepisu szczególnego, który dopuszczałby orzeczenie takiego środka karnego za wykroczenie z art. 92 § 1 Kodeksu wykroczeń, co stanowiło rażące naruszenie prawa materialnego.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść R. J., który został obwiniony o wykroczenie z art. 92 § 1 Kodeksu wykroczeń (niezastosowanie się do znaku zakazu ruchu). Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie wyrokiem nakazowym z dnia 14 maja 2022 r. uznał obwinionego za winnego, wymierzył mu karę grzywny w wysokości 800 zł oraz orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres roku. Po cofnięciu sprzeciwu przez oskarżyciela publicznego, wyrok stał się prawomocny. Prokurator Generalny zaskarżył wyrok w części dotyczącej środka karnego, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 28 § 2 k.w., polegające na orzeczeniu zakazu prowadzenia pojazdów mimo braku przepisu szczególnego dopuszczającego taką sankcję za czyn z art. 92 § 1 k.w. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywistą i zasadną, uchylając zaskarżony wyrok w części dotyczącej środka karnego. Podkreślono, że zgodnie z art. 28 § 2 k.w., środki karne można orzec tylko na podstawie przepisu szczególnego, a w przypadku art. 92 § 1 k.w. taki przepis nie istnieje. W związku z tym orzeczenie zakazu było bezpodstawne i miało istotny wpływ na treść wyroku. Kosztami postępowania kasacyjnego obciążono Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, nie można orzec zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jako środka karnego za wykroczenie z art. 92 § 1 Kodeksu wykroczeń, jeśli nie istnieje przepis szczególny, który by na to zezwalał.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 28 § 2 Kodeksu wykroczeń, środki karne można orzec tylko na podstawie przepisu szczególnego. W przypadku wykroczenia z art. 92 § 1 k.w. taki przepis nie istnieje, co czyni orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów rażącym naruszeniem prawa materialnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie części wyroku

Strona wygrywająca

R. J.

Strony

NazwaTypRola
R. J.osoba_fizycznaukarany
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawiesądsąd pierwszej instancji
Straż Miejska Miasta Stołecznego Warszawyorgan_państwowyoskarżyciel publiczny

Przepisy (10)

Główne

k.w. art. 92 § § 1

Kodeks wykroczeń

Dotyczy wykroczenia polegającego na niezastosowaniu się do znaku zakazu ruchu.

k.w. art. 28 § § 2

Kodeks wykroczeń

Stanowi, że środki karne można orzec tylko na podstawie przepisu szczególnego.

Pomocnicze

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Umożliwia rozpoznanie kasacji w trybie uproszczonym, gdy jest ona oczywista i zasadna.

k.p.w. art. 110 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Reguluje podstawę do wniesienia kasacji.

k.p.w. art. 111

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.p.w. art. 112

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.p.k. art. 526 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 537 § § 1 i 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 638

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.

k.p.w. art. 121 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak przepisu szczególnego dopuszczającego orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów za wykroczenie z art. 92 § 1 k.w.

Godne uwagi sformułowania

środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów, pomimo braku ku temu podstawy prawnej, rażąco naruszył przepis art. 28 § 2 k.w. środki karne przewidziane w Kodeksie wykroczeń można orzec, jeżeli są one przewidziane w przepisie szczególnym, a orzeka się je, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. żaden przepis szczególny nie przewiduje możliwości orzeczenia środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Skład orzekający

Dariusz Kala

przewodniczący

Marek Pietruszyński

członek

Andrzej Stępka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że środki karne w sprawach wykroczeniowych mogą być orzekane tylko na podstawie wyraźnego przepisu szczególnego."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie wykroczeń, dla których nie przewidziano środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów w przepisach szczególnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje istotną lukę w prawie wykroczeniowym i potwierdza prymat zasady praworządności (nullum crimen sine lege, nulla poena sine lege) w polskim systemie prawnym, nawet w sprawach o mniejszej wadze.

Sąd Najwyższy: Zakaz prowadzenia pojazdów bez podstawy prawnej? Wyrok uchylony!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II KK 163/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 czerwca 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dariusz Kala (przewodniczący)
‎
SSN Marek Pietruszyński
‎
SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca)
Protokolant Klaudia Binienda
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 28 czerwca 2024 r.
w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
w sprawie R. J.
ukaranego z art. 92 § 1 k.w.
kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na korzyść ukaranego
od prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z dnia 14 maja 2022 r., sygn. akt V W 1648/22,
uchyla pkt II zaskarżonego wyroku nakazowego, to jest, rozstrzygnięcie co do środka karnego, a kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa.
[J.J.]
UZASADNIENIE
R. J. został obwiniony o to, że w dniu 28 maja 2021 r. około godziny 11:45 na Al. J. w W. pojazdem marki F. o numerze rejestracyjnym W. nie zastosował się do znaku B-l „zakaz ruchu w obu kierunkach” - tj. o czyn z art. 92 § 1 k.w.
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie wyrokiem nakazowym z dnia 14 maja 2022 r., o sygn. akt V W 1648/22, uznał R. J. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu - i za to wymierzył mu karę grzywny 800 złotych. W pkt II orzeczenia, na mocy art. 29 § 1 k.w. orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres roku. Jednocześnie Sąd zwolnił obwinionego od ponoszenia kosztów sądowych, wydatkami postępowania obciążając Skarb Państwa (k. 22).
Oskarżyciel publiczny – Straż Miejska Miasta Stołecznego Warszawy - wniósł sprzeciw od tego wyroku nakazowego. Środek ten - jako wniesiony w terminie i przez podmiot uprawniony - został przyjęty (k. 27 - 28). W dniu 16 października 2023 r., przed rozpoczęciem przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej oskarżyciel publiczny cofnął sprzeciw od wyroku nakazowego, co skutkowało uprawomocnieniem się tego orzeczenia (k. 39 - 40).
Na podstawie art.
110 § 1 k.p.w.
Prokurator Generalny
wniósł kasację zaskarż
ając
powyższy wyrok nakazowy w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym w postaci
zakazu prowadzenia pojazdów
(pkt II części dyspozytywnej), na korzyść ukaranego R. J. Na zasadzie art. 111 k.p.w., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w.
zarzuc
ił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 28 § 2 k.w., polegające na orzeczeniu środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, pomimo braku przepisu szczególnego, który dopuszczałby możliwość orzeczenia tego środka za czyn stypizowany w przepisie art. 92 § 1 k.w.
W konkluzji zarzut skarżący wniósł
o uchylenie wyroku w zaskarżonej części.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się być w sposób oczywisty zasadna, co pozwalało na rozpoznanie jej w trybie art. 535 § 5 k.p.k. i uwzględnienie w całości.
Słusznie Prokurator Generalny zarzucił, że
Sąd Rejonowy orzekając wobec R. J. środek karny
zakazu prowadzenia pojazdów, pomimo braku ku temu podstawy prawnej, rażąco naruszył przepis art. 28 § 2 k.w.
Przepis ten
stanowi, że środki karne przewidziane w Kodeksie wykroczeń można orzec, jeżeli są one przewidziane w przepisie szczególnym, a orzeka się je, jeżeli przepis szczególny tak stanowi.
Brak natomiast takiego uregulowania w przepisie szczególnym uniemożliwia orzeczenie środka karnego przewidzianego w Kodeksie wykroczeń
(por. wyroki
Sąd Najwyższy:
z dnia 29 stycznia 2014 r., IV KK 423/13, LEX nr 1430394; z dnia 16 października 2014 r., II KK 275/14, LEX nr 1538425; z dnia 21 czerwca 2005 r., V KK 67/05, R-OSNKW 2005, poz. 1242; z dnia 28 sierpnia 2002 r., WK 28/02, OSNKW 2002, z. 11-12, poz. 108
).
Tymczasem
R. J. został obwiniony o
popełnienie wykroczenia z art. 92 § 1 k.w. W odniesieniu do tego wykroczenia żaden przepis szczególny nie przewiduje możliwości orzeczenia środka karnego w postaci
zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych
.
Wobec tego należy stwierdzić, że Sąd Rejonowy orzekł wobec R. J. środek karny, pomimo braku ku temu podstawy prawnej, czym rażąco naruszył przepis art. 28 § 2 k.w. Uchybienie to miało nie tylko rażący charakter, ale także – co oczywiste – istotny wpływ na treść orzeczenia.
W rezultacie,
Sąd Najwyższy
, uwzględniając kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść ukaranego uchylił
pkt II
zaskarżonego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego
dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie, to jest, rozstrzygnięcie o środku karnym, przy czym brak było podstaw do orzeczenia następczego.
O kosztach sądowych postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 638 k.p.k. w zw. z art. 121 § 1 k.p.w. obciążając nimi Skarb Państwa.
Marek Pietruszyński      Dariusz Kala       Andrzej Stępka
[J.J.]
(r.g.)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI