II KK 163/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił zakaz prowadzenia pojazdów orzeczony jako środek karny w wyroku nakazowym, uznając brak podstaw prawnych do jego zastosowania w przypadku wykroczenia z art. 92 § 1 k.w.
Prokurator Generalny wniósł kasację na korzyść R. J. od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego, który oprócz grzywny orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylając zakaz prowadzenia pojazdów. Uzasadniono to brakiem przepisu szczególnego, który dopuszczałby orzeczenie takiego środka karnego za wykroczenie z art. 92 § 1 Kodeksu wykroczeń, co stanowiło rażące naruszenie prawa materialnego.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść R. J., który został obwiniony o wykroczenie z art. 92 § 1 Kodeksu wykroczeń (niezastosowanie się do znaku zakazu ruchu). Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie wyrokiem nakazowym z dnia 14 maja 2022 r. uznał obwinionego za winnego, wymierzył mu karę grzywny w wysokości 800 zł oraz orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres roku. Po cofnięciu sprzeciwu przez oskarżyciela publicznego, wyrok stał się prawomocny. Prokurator Generalny zaskarżył wyrok w części dotyczącej środka karnego, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 28 § 2 k.w., polegające na orzeczeniu zakazu prowadzenia pojazdów mimo braku przepisu szczególnego dopuszczającego taką sankcję za czyn z art. 92 § 1 k.w. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywistą i zasadną, uchylając zaskarżony wyrok w części dotyczącej środka karnego. Podkreślono, że zgodnie z art. 28 § 2 k.w., środki karne można orzec tylko na podstawie przepisu szczególnego, a w przypadku art. 92 § 1 k.w. taki przepis nie istnieje. W związku z tym orzeczenie zakazu było bezpodstawne i miało istotny wpływ na treść wyroku. Kosztami postępowania kasacyjnego obciążono Skarb Państwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, nie można orzec zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jako środka karnego za wykroczenie z art. 92 § 1 Kodeksu wykroczeń, jeśli nie istnieje przepis szczególny, który by na to zezwalał.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 28 § 2 Kodeksu wykroczeń, środki karne można orzec tylko na podstawie przepisu szczególnego. W przypadku wykroczenia z art. 92 § 1 k.w. taki przepis nie istnieje, co czyni orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów rażącym naruszeniem prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie części wyroku
Strona wygrywająca
R. J.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. J. | osoba_fizyczna | ukarany |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca kasacji |
| Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie | sąd | sąd pierwszej instancji |
| Straż Miejska Miasta Stołecznego Warszawy | organ_państwowy | oskarżyciel publiczny |
Przepisy (10)
Główne
k.w. art. 92 § § 1
Kodeks wykroczeń
Dotyczy wykroczenia polegającego na niezastosowaniu się do znaku zakazu ruchu.
k.w. art. 28 § § 2
Kodeks wykroczeń
Stanowi, że środki karne można orzec tylko na podstawie przepisu szczególnego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia rozpoznanie kasacji w trybie uproszczonym, gdy jest ona oczywista i zasadna.
k.p.w. art. 110 § § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Reguluje podstawę do wniesienia kasacji.
k.p.w. art. 111
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.w. art. 112
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.k. art. 526 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 537 § § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 638
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
k.p.w. art. 121 § § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak przepisu szczególnego dopuszczającego orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów za wykroczenie z art. 92 § 1 k.w.
Godne uwagi sformułowania
środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów, pomimo braku ku temu podstawy prawnej, rażąco naruszył przepis art. 28 § 2 k.w. środki karne przewidziane w Kodeksie wykroczeń można orzec, jeżeli są one przewidziane w przepisie szczególnym, a orzeka się je, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. żaden przepis szczególny nie przewiduje możliwości orzeczenia środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.
Skład orzekający
Dariusz Kala
przewodniczący
Marek Pietruszyński
członek
Andrzej Stępka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że środki karne w sprawach wykroczeniowych mogą być orzekane tylko na podstawie wyraźnego przepisu szczególnego."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie wykroczeń, dla których nie przewidziano środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów w przepisach szczególnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje istotną lukę w prawie wykroczeniowym i potwierdza prymat zasady praworządności (nullum crimen sine lege, nulla poena sine lege) w polskim systemie prawnym, nawet w sprawach o mniejszej wadze.
“Sąd Najwyższy: Zakaz prowadzenia pojazdów bez podstawy prawnej? Wyrok uchylony!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN II KK 163/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 czerwca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Kala (przewodniczący) SSN Marek Pietruszyński SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) Protokolant Klaudia Binienda po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 28 czerwca 2024 r. w trybie art. 535 § 5 k.p.k., w sprawie R. J. ukaranego z art. 92 § 1 k.w. kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na korzyść ukaranego od prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z dnia 14 maja 2022 r., sygn. akt V W 1648/22, uchyla pkt II zaskarżonego wyroku nakazowego, to jest, rozstrzygnięcie co do środka karnego, a kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa. [J.J.] UZASADNIENIE R. J. został obwiniony o to, że w dniu 28 maja 2021 r. około godziny 11:45 na Al. J. w W. pojazdem marki F. o numerze rejestracyjnym W. nie zastosował się do znaku B-l „zakaz ruchu w obu kierunkach” - tj. o czyn z art. 92 § 1 k.w. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie wyrokiem nakazowym z dnia 14 maja 2022 r., o sygn. akt V W 1648/22, uznał R. J. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu - i za to wymierzył mu karę grzywny 800 złotych. W pkt II orzeczenia, na mocy art. 29 § 1 k.w. orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres roku. Jednocześnie Sąd zwolnił obwinionego od ponoszenia kosztów sądowych, wydatkami postępowania obciążając Skarb Państwa (k. 22). Oskarżyciel publiczny – Straż Miejska Miasta Stołecznego Warszawy - wniósł sprzeciw od tego wyroku nakazowego. Środek ten - jako wniesiony w terminie i przez podmiot uprawniony - został przyjęty (k. 27 - 28). W dniu 16 października 2023 r., przed rozpoczęciem przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej oskarżyciel publiczny cofnął sprzeciw od wyroku nakazowego, co skutkowało uprawomocnieniem się tego orzeczenia (k. 39 - 40). Na podstawie art. 110 § 1 k.p.w. Prokurator Generalny wniósł kasację zaskarż ając powyższy wyrok nakazowy w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym w postaci zakazu prowadzenia pojazdów (pkt II części dyspozytywnej), na korzyść ukaranego R. J. Na zasadzie art. 111 k.p.w., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w. zarzuc ił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 28 § 2 k.w., polegające na orzeczeniu środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, pomimo braku przepisu szczególnego, który dopuszczałby możliwość orzeczenia tego środka za czyn stypizowany w przepisie art. 92 § 1 k.w. W konkluzji zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się być w sposób oczywisty zasadna, co pozwalało na rozpoznanie jej w trybie art. 535 § 5 k.p.k. i uwzględnienie w całości. Słusznie Prokurator Generalny zarzucił, że Sąd Rejonowy orzekając wobec R. J. środek karny zakazu prowadzenia pojazdów, pomimo braku ku temu podstawy prawnej, rażąco naruszył przepis art. 28 § 2 k.w. Przepis ten stanowi, że środki karne przewidziane w Kodeksie wykroczeń można orzec, jeżeli są one przewidziane w przepisie szczególnym, a orzeka się je, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. Brak natomiast takiego uregulowania w przepisie szczególnym uniemożliwia orzeczenie środka karnego przewidzianego w Kodeksie wykroczeń (por. wyroki Sąd Najwyższy: z dnia 29 stycznia 2014 r., IV KK 423/13, LEX nr 1430394; z dnia 16 października 2014 r., II KK 275/14, LEX nr 1538425; z dnia 21 czerwca 2005 r., V KK 67/05, R-OSNKW 2005, poz. 1242; z dnia 28 sierpnia 2002 r., WK 28/02, OSNKW 2002, z. 11-12, poz. 108 ). Tymczasem R. J. został obwiniony o popełnienie wykroczenia z art. 92 § 1 k.w. W odniesieniu do tego wykroczenia żaden przepis szczególny nie przewiduje możliwości orzeczenia środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych . Wobec tego należy stwierdzić, że Sąd Rejonowy orzekł wobec R. J. środek karny, pomimo braku ku temu podstawy prawnej, czym rażąco naruszył przepis art. 28 § 2 k.w. Uchybienie to miało nie tylko rażący charakter, ale także – co oczywiste – istotny wpływ na treść orzeczenia. W rezultacie, Sąd Najwyższy , uwzględniając kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść ukaranego uchylił pkt II zaskarżonego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie, to jest, rozstrzygnięcie o środku karnym, przy czym brak było podstaw do orzeczenia następczego. O kosztach sądowych postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 638 k.p.k. w zw. z art. 121 § 1 k.p.w. obciążając nimi Skarb Państwa. Marek Pietruszyński Dariusz Kala Andrzej Stępka [J.J.] (r.g.)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI