II KK 149/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który częściowo zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie o zadośćuczynienie za niesłuszne umieszczenie w ośrodku dla cudzoziemców. Sąd Okręgowy oddalił wniosek w całości, natomiast Sąd Apelacyjny zasądził 12.000 zł, uznając za niesłuszny jedynie pobyt wnioskodawcy w ośrodku od 3 listopada 2017 r. do 17 kwietnia 2018 r. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, wskazując na rażące naruszenie prawa przez Sąd Apelacyjny. Głównym zarzutem było przyjęcie przez Sąd Apelacyjny wadliwej wykładni art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, która wymagała 'niewątpliwej niesłuszności' umieszczenia w ośrodku, podczas gdy przepis ten stanowi o 'niesłusznym' umieszczeniu. Sąd Najwyższy podkreślił, że wykładnia literalna przepisu nie prowadzi do absurdalnych wniosków i nie należy jej odrzucać. Ponadto, Sąd Najwyższy zakwestionował przyjęcie przez Sąd Apelacyjny, że nielegalne przekroczenie granicy automatycznie wyłącza możliwość uznania pobytu za niewątpliwie niesłuszny, a także odniósł się do zarzutu dotyczącego zasady nierozdzielania rodzin. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w zakresie przesłanek zasądzenia zadośćuczynienia za niesłuszne umieszczenie w ośrodku dla cudzoziemców, a także ocena wpływu nielegalnego przekroczenia granicy na zasadność pobytu w ośrodku.
Dotyczy specyficznej sytuacji cudzoziemca ubiegającego się o ochronę międzynarodową i umieszczonego w ośrodku.
Zagadnienia prawne (3)
Jaka jest prawidłowa wykładnia art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w zakresie przesłanek zasądzenia zadośćuczynienia za niesłuszne umieszczenie w ośrodku dla cudzoziemców?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepis art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach należy interpretować w ten sposób, że zadośćuczynienie przysługuje już za samo 'niesłuszne' umieszczenie w ośrodku, a nie tylko za 'niewątpliwie niesłuszne'.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wykładnia Sądu Apelacyjnego wymagająca 'niewątpliwej niesłuszności' jest wadliwa i nie znajduje uzasadnienia w przepisach. Podkreślono gwarancyjny charakter przepisu i brak podstaw do rozszerzającej wykładni na niekorzyść cudzoziemca.
Czy nielegalne przekroczenie granicy przez cudzoziemca automatycznie wyłącza możliwość uznania jego pobytu w ośrodku za niewątpliwie niesłuszny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nielegalne przekroczenie granicy samo w sobie nie wyłącza możliwości uznania pobytu za niewątpliwie niesłuszny, a stopień prawdopodobieństwa ucieczki wymaga indywidualnej oceny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zawinione postępowanie cudzoziemca, w tym nielegalne przekroczenie granicy, podlega wartościowaniu, a jego stopień nie musi być znaczny, aby uznać pobyt za niesłuszny. Ocena prawdopodobieństwa ucieczki powinna być dokonana indywidualnie.
Czy zasada nierozdzielania dorosłych członków rodziny może stanowić podstawę do pozbawienia wolności cudzoziemca w ośrodku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie ma podstaw do pozbawienia wolności cudzoziemca z tego powodu, że członkowie jego rodziny potencjalnie spełniają przesłanki uzasadniające umieszczenie ich w ośrodku dla cudzoziemców.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał za wymagające rozważenia zarzut kasacji, że niejasne jest, w jakim celu Sąd Apelacyjny odwołał się do zasady nierozdzielania rodzin i że nie ma podstaw do pozbawienia wolności z tego powodu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. T. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | odpowiedzialny |
Przepisy (12)
Główne
u.c. art. 407 § 1
Ustawa o cudzoziemcach
Zadośćuczynienie przysługuje za 'niesłuszne' umieszczenie w ośrodku, a nie tylko za 'niewątpliwie niesłuszne'.
Pomocnicze
u.c. art. 407 § 2
Ustawa o cudzoziemcach
Postępowanie w sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie prowadzi się na podstawie przepisów postępowania karnego dotyczących odszkodowania za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie (charakter techniczny).
k.p.k. art. 552 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 554 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 552 § 4
Kodeks postępowania karnego
k.c. art. 445 § 2
Kodeks cywilny
u.u.c.o. art. 87 § 1
Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
u.u.c.o. art. 87 § 2
Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
u.c. art. 398a
Ustawa o cudzoziemcach
u.c. art. 399
Ustawa o cudzoziemcach
u.c. art. 303
Ustawa o cudzoziemcach
u.c. art. 302 § 2
Ustawa o cudzoziemcach
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach przez Sąd Apelacyjny, który wymagał 'niewątpliwej niesłuszności' zamiast 'niesłuszności'. • Nieuzasadnione przyjęcie, że nielegalne przekroczenie granicy automatycznie wyłącza możliwość uznania pobytu za niewątpliwie niesłuszny. • Brak podstaw do pozbawienia wolności cudzoziemca z powodu zasady nierozdzielania rodzin.
Godne uwagi sformułowania
przepis ten należy odczytywać przez pryzmat wykładni systemowej • wyniki wykładni literalnej, zgodnie z którą już tylko „niesłuszne” umieszczenie w takim ośrodku stanowi podstawę do zasądzenia zadośćuczynienia • nie prowadzą do rezultatu nieakceptowalnego czy mającego charakter absurdalny • wyników wykładni literalnej, jeśli do takich konsekwencji nie prowadzi nie należy odrzucać • nie jest powiązane z podejrzeniem o popełnienie czynu przestępnego • nie ma powodu do podejmowania próby poszukiwania analogi i z jakimikolwiek represyjnymi środkami regulowanymi przepisami tego Kodeksu, zwłaszcza w kierunku na niekorzyść cudzoziemca • przepis ust. 2 art. 407 ustawy o cudzoziemcach ... ma charakter jedynie techniczny • ocena zasadności umieszczenia cudzoziemca w ośrodku dla uchodźców podlega wartościowaniu wedle alternatywy: słuszne – niewątpliwie niesłuszne • zawinione postępowanie może prowadzić do uznania, że podobnie jak w przypadku tymczasowego aresztowania nie będzie oceniane jako niewątpliwie niesłuszne • nielegalne przekroczenie granicy polsko – niemieckiej przez wnioskodawcę stanowi przejaw takiego właśnie zawinionego zachowania • nie jest oczywistym, że - w realiach faktycznych tej sprawy (...) - rzeczywiście istniało znaczne prawdopodobieństwo jego ucieczki • sam fakt nielegalnego przekroczenia granicy nie wskazuje na znaczne prawdopodobieństwo ucieczki • wadliwa ocena odnośnie do stopnia prawdopodobieństwa ucieczki może skutkować koniecznością uznania pozbawienia…
Skład orzekający
Tomasz Artymiuk
przewodniczący-sprawozdawca
Andrzej Siuchniński
uzasadnienie
Andrzej Tomczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w zakresie przesłanek zasądzenia zadośćuczynienia za niesłuszne umieszczenie w ośrodku dla cudzoziemców, a także ocena wpływu nielegalnego przekroczenia granicy na zasadność pobytu w ośrodku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji cudzoziemca ubiegającego się o ochronę międzynarodową i umieszczonego w ośrodku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami cudzoziemców i odpowiedzialnością państwa za niesłuszne pozbawienie wolności, co ma znaczenie praktyczne i społeczne.
“Czy pobyt w ośrodku dla cudzoziemców zawsze musi być 'niewątpliwie niesłuszny', by uzyskać zadośćuczynienie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 55 750 PLN
zadośćuczynienie: 12 000 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.