II KK 149/11

WYROK  Z  DNIA  30  LISTOPADA  2011  R. 
II   KK  149/11 
 
1. W sytuacji gdy wobec tej samej osoby zapadły dwa prawomocne 
wyroki łączne, w których węzłem kary łącznej objęto tylko te same skazania, 
które objęte były tym węzłem w wyroku, który uprawomocnił się wcześniej, 
drugi z tych wyroków dotknięty jest w tym zakresie rażącym naruszeniem 
prawa, zaliczanym do tzw. bezwzględnych przyczyn uchylenia orzeczenia, 
przewidzianym w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., określanym jako naruszenie powagi 
rzeczy osądzonej (art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.). 
2. Prawomocne postanowienie o umorzeniu postępowania z powodu 
braku warunków do wydania wyroku łącznego (art. 572 k.p.k.) powoduje 
powagę rzeczy osądzonej i stanowi ujemną przesłankę procesową, 
przewidzianą w przepisie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., do wydawania kolejnego 
orzeczenia w tym przedmiocie w przypadku, gdyby w orzeczeniu wydawanym 
później miało dojść do rozstrzygnięcia tego, czy dokładnie te same skazania 
za czyny jednostkowe spełniają warunki do objęcia ich węzłem kary łącznej w 
wyroku łącznym. 
3. Wydanie nowego wyroku łącznego wbrew przesłance powagi rzeczy 
osądzonej nie powoduje utraty mocy przez poprzedni wyrok łączny, albowiem 
skutek, o którym mowa w art. 575 § 1 in fine k.p.k. może nastąpić tylko 
wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w tym przepisie, a zatem gdy 
zachodzi realna potrzeba wydania nowego wyroku łącznego. W wypadku 
uchylenia wyroku wydanego z naruszeniem art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. wykonaniu 
podlega poprzedni wyrok łączny, gdyż nie utracił on mocy na podstawie art. 
575 § 1 k.p.k. 

 
2
 
Przewodniczący: sędzia SN S. Zabłocki (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: D. Świecki, W. Wróbel. 
Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Tabor. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Sebastiana U., w przedmiocie wyroku 
łącznego, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 30 listopada 
2011 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść od 
wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 22 kwietnia 2011 r., 
 
u c h y l i ł  zaskarżony wyrok w punktach 1-3  i u m o r z y ł  postępowanie w 
tym zakresie na podstawie art. 17 § 1 pkt. 7 k.p.k. (...) 
 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
W dniu 28 kwietnia 2010 r. do Sądu Rejonowego w O. wpłynął wniosek 
skazanego Sebastiana U. o „wydanie wyroku łącznego z całej jego 
dotychczasowej karalności”. 
Rozpoznając powyższy wniosek Sąd Rejonowy w O. ustalił, że 
Sebastian U. został skazany następującymi prawomocnymi wyrokami Sądu 
Rejonowego w O.: 
I. z dnia 30 czerwca 2005 r., za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k., 
popełnione w dniu 3 kwietnia 2005 r., na karę 4 miesięcy pozbawienia 
wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby, a 
której wykonanie zarządzono następnie postanowieniem Sądu Rejonowego w 
O. z dnia 20 marca 2006 r. 

 
3
II. z dnia 17 sierpnia 2005 r., za przestępstwa: z art. 278 § 1 k.k. 
popełnione w dniu 25 lutego 2005 r. na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności 
i z art. 279 § 1 k.k., popełnione w dniu 29 maja 2005 r., na karę 6 miesięcy 
pozbawienia wolności, które to kary sprowadzono do kary łącznej 6 miesięcy 
pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 
lat próby, a której wykonanie zarządzono następnie postanowieniem Sądu 
Rejonowego w O. z dnia 26 kwietnia 2006 r. 
III. z dnia 5 maja 2006 r., za przestępstwo z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 
29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485), 
popełnione w dniu 3 lutego 2006 r., której wykonanie zawieszono na okres 5 
lat próby, a której wykonanie zarządzono następnie postanowieniem Sądu 
Rejonowego w O. z dnia 13 sierpnia 2009 r. 
IV. z dnia 17 września 2008 r., za przestępstwo z art. 288 § 1 k.k. w zw. 
z art. 64 § 1 k.k., popełnione w dniu 1 stycznia 2008 r., na karę 8 miesięcy 
pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 
lat próby, a której wykonanie zarządzono następnie postanowieniem Sądu 
Rejonowego w O. z dnia 15 grudnia 2009 r. 
V. z dnia 21 maja 2009 r., za przestępstwa: z art. 278 § 1 k.k. w zw. z 
art. 64 § 1 k.k. i z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełnione w dniu 8 
października 2008 r., na karę łączną 5 miesięcy pozbawienia wolności. 
VI. z dnia 12 lutego 2010 r., za przestępstwo z art. 297 § 1 k.k. i art. 13 § 
1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. 
z art. 64 § 1 k.k., popełnione w dniu 10 sierpnia 2009 r., na karę roku 
pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 
lat próby. 

 
4
VII. z dnia 17 września 2010 r., za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. 
z art. 12 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełnione w okresie od połowy lipca 
2009 r. do połowy września 2009 r., na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. 
Wyrokiem łącznym z dnia 22 kwietnia 2011 r., Sąd Rejonowy w O.: 
1. Rozwiązał karę łączną pozbawienia wolności orzeczoną wobec 
skazanego Sebastiana U. wyrokiem Sądu Rejonowego w O. opisanym w 
punkcie II. 
2. Na zasadzie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w miejsce kar pozbawienia 
wolności orzeczonych wobec skazanego Sebastiana U. wyrokami Sądu 
Rejonowego w O. opisanymi w punktach I i II orzekł wobec skazanego karę 
łączną 7 miesięcy pozbawienia wolności, uznając tę karę za już wykonaną w 
całości. 
3. Stwierdził, że w zakresie nieobjętym rozstrzygnięciem z pkt. 2 
poszczególne wyroki podlegają odrębnemu wykonaniu. 
4. na zasadzie art. 572 k.p.k. w pozostałym zakresie postępowanie 
umorzył. 
Od powyższego wyroku kasację na niekorzyść skazanego Sebastiana 
U. wywiódł przed upływem 6 miesięcy od daty jego uprawomocnienia się 
(warunki art. 524 § 3 k.p.k. zachowane) Prokurator Generalny, zarzucając 
rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa 
procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., polegające na orzeczeniu 
kary łącznej pozbawienia wolności, obejmującej skazania Sebastiana U. 
prawomocnymi wyrokami Sądu Rejonowego w O. z dnia 30 czerwca 2005 r. 
oraz z dnia 17 sierpnia 2005 r., pomimo istnienia ujemnej przesłanki 
procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej, albowiem skazania te zostały 
już wcześniej objęte prawomocnym wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w 

 
5
O. z dnia 8 kwietnia 2011 r. – co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą 
określoną w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. 
W konkluzji kasacji Prokurator Generalny wniósł o uchylenie pkt. 1-3 
zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania w tym zakresie na podstawie 
art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. 
Rozpoznając kasację Prokuratora Generalnego, Sąd Najwyższy zważył, 
co następuje. 
Porównanie treści wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 22 kwietnia 
2011 r., z treścią wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 8 kwietnia 2011 r., 
wskazuje, że poza sporem pozostaje to, iż w orzeczeniu zaskarżonym 
kasacją, to jest w wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 22 kwietnia 2011 r. 
oraz we wcześniejszym wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 8 kwietnia 
2011 r., dokonano połączenia węzłem kary łącznej tych samych kar 
jednostkowych, wymierzonych Sebastianowi U. prawomocnymi wyrokami 
Sądu Rejonowego w O. z dnia 30 czerwca 2005 r. oraz z dnia 17 sierpnia 
2005 r. Bezsporne jest także i to, że w postępowaniu zakończonym wyrokiem 
z dnia 8 kwietnia 2011 r. przedmiotem rozważań Sądu w aspekcie 
ewentualnego połączenia węzłem kary łącznej pozostawały nadto także kary 
jednostkowe wymierzone za czyny jednostkowe przypisane Sebastianowi U. w 
czterech innych prawomocnych orzeczeniach Sądu Rejonowego w O. (a to w 
wyrokach z dni: 5 maja 2006 r., 17 września 2008 r., 21 maja 2009 r. i 12 
lutego 2010 r.) i że w tym zakresie Sąd umorzył postępowanie na podstawie 
art. 572 k.p.k., natomiast w postępowaniu, w wyniku którego wydane zostało 
orzeczenie zaskarżone kasacją, przedmiotem rozważań Sądu w aspekcie 
ewentualnego połączenia węzłem kary łącznej pozostawały również kary 
jednostkowe wymierzone za czyny jednostkowe przypisane Sebastianowi U. w 
wymienionych 
już 
czterech 
innych 
prawomocnych 
wyrokach 
Sądu 

 
6
Rejonowego w O. (a to w wyrokach z dni: 5 maja 2006 r., 17 września 2008 r., 
21 maja 2009 r. i 12 lutego 2010 r.), a nadto także i kary jednostkowe 
wymierzone w jeszcze jednym prawomocnym orzeczeniu tego Sądu (a to w 
wyroku z dnia 17 września 2010 r.) oraz to, że w odniesieniu do wszystkich 
wyżej wymienionych pięciu orzeczeń Sąd umorzył postępowanie na podstawie 
art. 572 k.p.k. 
Na tle takiej konfiguracji należy udzielić odpowiedzi na trzy pytania. Po 
pierwsze, czy w postępowaniu w przedmiocie wydania wyroku łącznego w 
ogóle obowiązują regulacje procesowe określone w art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., to 
jest dotyczące barier orzekania związanych z – jak w sprawie niniejszej – tzw. 
rzeczą osądzoną oraz, już abstrahując od układu procesowego występującego 
w rozpatrywanej sprawie, ewentualnie z zawisłością sprawy. Po drugie, w 
wypadku pozytywnej odpowiedzi na to pierwsze pytanie, w jakich sytuacjach 
związanych z wydawaniem wyroku łącznego mamy do czynienia z idem, 
uniemożliwiającym 
wydanie 
ponownego 
orzeczenia 
w 
tym 
samym 
przedmiocie, a w jakim z tożsamością prowadzonego postępowania 
skutkującą konieczność przyjęcia tzw. litispendencji. Po trzecie wreszcie, czy i 
jakie konsekwencje dla orzekania w takiej konfiguracji procesowej, jaka miała 
miejsce w niniejszej sprawie, w tym w szczególności dla modelu orzeczenia 
następczego, należałoby wywodzić z treści przepisu art. 575 § 1 k.p.k. 
Odnośnie do pierwszej z podniesionych kwestii, wskazać należy, że co 
do zasady zakaz ponownego postępowania odnosi się co do tego samego 
„czynu tej samej osoby”, a zatem nie można bez ograniczeń rozciągać go na 
wszystkie możliwe inne postępowania, w tym mające charakter incydentalny. 
Niektóre z nich wywołują, co prawda, skutek w postaci zakazu ponownego 
procedowania. W wielu jednak orzeczeniach incydentalnych Sąd rozstrzyga w 
formule rebus sic stantibus, co powoduje, iż w nowych okolicznościach 

 
7
ponowne orzekanie w tej samej kwestii, nawet w bezpośrednim następstwie 
czasowym, jest nie tylko dopuszczalne ale nawet niezbędne (por. np. P. 
Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, 
Warszawa 2011, t. I, s. 189). Postępowanie i wydawane w jego następstwie 
orzeczenie w przedmiocie wyroku łącznego nie ma jednak charakteru 
incydentalnego i dlatego w judykaturze (do orzeczeń tych czynione będą 
nawiązania w dalszej części uzasadnienia) oraz w piśmiennictwie (zob. M. 
Rogalski: Przesłanka powagi rzeczy osądzonej w procesie karnym, Kraków 
2005, s. 519-524 i przytoczoną tam dalszą literaturę zagadnienia; tak też we 
wszystkich komentarzach do Kodeksu postępowania karnego) jednolicie i 
zasadnie przyjmuje się, że w określonych warunkach w odniesieniu do 
procedowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego stosować należy 
zarówno barierę związaną z zasadą ne bis in idem, jak i związaną z zakazem 
orzekania w sytuacji zawisłości wcześniej wszczętej sprawy. 
Bardziej skomplikowany jest drugi z przedstawionych wyżej problemów. 
W wypadku, gdy zostaną wszczęte odrębne postępowania w przedmiocie 
wydania wyroku łącznego (czy to ze względu na złożenie dwóch wniosków w 
tym przedmiocie, czy po wszczęciu, na skutek braku należytej komunikacji, 
przez różne sądy dwóch postępowań z urzędu) i konfiguracja skazań za czyny 
jednostkowe nie jest identyczna w obu postępowaniach, brak jest podstaw do 
stwierdzenia stanu zawisłości sprawy (z konsekwencjami określonymi w art. 
17 § 1 in princ. k.p.k.). W tym układzie procesowym nawet pokrywanie się w 
dużym zakresie wyroków jednostkowych, których połączenie węzłem 
łączności jest rozważane, nie upoważnia do stwierdzenia stanu zawisłości 
sprawy i umorzenia postępowania później wszczętego. Jeżeli w którymkolwiek 
z tych postępowań rozważane jest objęcie węzłem kary łącznej choćby 
jednego 
„dodatkowego” 
skazania 
za 
czyn 
jednostkowy, 
przedmiot 

 
8
rozpoznawania nie jest w takiej sytuacji w obu sprawach ten sam i w aspekcie 
litispendencji nie można stwierdzić istnienia idem. Dlatego też słuszna jest 
teza wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2005 r., V KK 151/05, 
Lex Nr 157208, w której stwierdzono, że „ukonstytuowany w art. 17 § 1 pkt 7 
k.p.k. bezwzględny zakaz równoległego prowadzenia postępowań karnych 
dotyczących tego samego przedmiotu procesu, w stosunku do tej samej 
osoby, ma pełne odniesienie do postępowań w przedmiocie wydania wyroku 
łącznego. Warunkiem zachowania wymaganej w takim wypadku tożsamości 
podmiotowo-przedmiotowej, poza tą samą osobą skazanego, jest to, aby 
równolegle prowadzone postępowania odnosiły się do tych samych wyroków 
jednostkowych, a więc orzeczeń obejmujących te same czyny tej samej 
osoby”. Podobne założenie, ale tylko do etapu orzekania, należy przyjąć w 
konfiguracji procesowej, gdy już po wydaniu prawomocnego wyroku łącznego 
na wokandę sądu trafia kolejna sprawa w przedmiocie wydania wyroku 
łącznego (także i w tym wypadku: czy to z uwagi na złożenie nowego wniosku, 
czy też z tej przyczyny, iż sąd z urzędu dostrzegł potrzebę zbadania 
warunków do wydania nowego wyroku łącznego z tego powodu, iż w 
poprzedniej sprawie przedmiotem rozważań nie były wszystkie jednostkowe, 
prawomocne skazania tego samego oskarżonego). Jeśli w tej nowej sprawie 
przedmiotem rozpoznawania – w aspekcie istnienia lub nieistnienia nie tylko 
warunków formalnoprawnych, ale także i materialnoprawnych, do wydania 
kary łącznej w warunkach wyroku łącznego – jest choćby jedno dodatkowe 
orzeczenie skazujące za czyn jednostkowy, brak jest warunków do 
stwierdzenia idem z przedmiotem poprzedniego rozstrzygnięcia, skoro na tym 
etapie postępowania nie jest jeszcze wiadome to, czy sąd nie stwierdzi 
zasadności połączenia węzłem kary łącznej nie tylko orzeczeń jednostkowych 
objętych poprzednim wyrokiem, ale także i skazania za ów, choćby jeden, 

 
9
dodatkowy 
czyn 
jednostkowy. 
Bez 
wątpienia 
zatem 
przedmiotem 
rozpoznawania jest na tym etapie coś „więcej” niż to, co stanowi przedmiot 
rozstrzygnięcia we wcześniej wydanym prawomocnym wyroku łącznym. 
Sytuacja ta może jednak ulec zmianie w finalnej fazie procesu, to jest na tym 
etapie postępowania, jaki stanowi orzekanie. Sąd może bowiem dojść do 
wniosku, że brak jest warunków do połączenia węzłem wyroku łącznego 
owego dodatkowego skazania (-ań) za czyn(-y) jednostkowy(-e) z czynami 
objętymi poprzednim prawomocnym wyrokiem łącznym i że warunki określone 
w art. 85 k.k. (zarówno temporalne, jak i związane z rodzajem kary) spełniają 
tylko te z czynów jednostkowych, co do których cechę tę stwierdzono już w 
prawomocnym orzeczeniu i co do których zastosowano zatem reguły łączenia 
kar przewidziane w art. 86 k.k. Jeśli na tym etapie postępowania przystąpiłby 
zatem do ponownego orzekania o połączeniu kar wymierzonych za czyny 
związane już węzłem kary łącznej w poprzednim wyroku, nie bacząc na to, iż 
co do tej samej kwestii prawomocnie orzeczono, orzekałby co do „tego 
samego”, to jest co do tej samej kwestii dotyczącej tej samej osoby, a więc z 
naruszeniem „idem”, które oceniać należy na tym etapie postępowania w 
relacji już nie do przedmiotu rozpoznawania, ale do przedmiotu orzekania. 
Przenosząc powyższe rozważania na grunt realiów sprawy, w której wniesiona 
została skarga kasacyjna, zauważyć należy, że w punktach 1-3 zaskarżonego 
wyroku łącznego Sądu Rejonowego w O. rozstrzygnięto dokładnie o tym 
samym, o czym prawomocnie orzeczono już w wyroku tego samego Sądu z 
dnia 8 kwietnia 2011 r., a więc o tym, że zachodzą warunki określone w art. 85 
k.k. do połączenia węzłem wyroku łącznego tych samych kar jednostkowych, 
wymierzonych Sebastianowi U. prawomocnymi wyrokami Sądu Rejonowego w 
O. z dnia 30 czerwca 2005 r. oraz z dnia 17 sierpnia 2005 r. oraz o sposobie 
połączenia kar wymierzonych tymi wyrokami. 

 
10 
Ujmując zagadnienie od nieco innej strony wskazać trzeba, że z punktu 
widzenia ocen związanych z zasadą ne bis in idem nie można utożsamiać 
przedmiotu rozpoznawania sprawy z przedmiotem rozstrzygnięcia wydanego 
w tej sprawie. O ile dla oceny zaistnienia negatywnej przesłanki procesowej w 
postaci stanu zawisłości sprawy istotne jest jedynie porównanie przedmiotów 
rozpoznawania w obu sprawach, o tyle dla oceny zaistnienia negatywnej 
przesłanki procesowej w postaci rzeczy osądzonej relewantne jest porównanie 
przedmiotów rozstrzygnięcia wydanego w odniesieniu do tej samej osoby w 
obu sprawach. W postępowaniu w przedmiocie wydania wyroku łącznego sąd 
rozstrzyga o dwóch następujących kwestiach. Po pierwsze o tym, czy, a jeśli 
tak to w jakim zakresie skazania jednostkowe spełniają warunki określone w 
art. 85 k.k. Po drugie – ale w tej materii orzeczenie wydawane jest już jedynie 
w wypadku udzielenia, choćby w części, odpowiedzi pozytywnej na pierwsze z 
pytań – o tym, jak należy połączyć węzłem kary łącznej skazania jednostkowe, 
czyli o tym, jak należy ukształtować wymiar kary łącznej (jak „surowa” powinna 
być kara łączna, jak ukształtować jej wymiar w ramach przewidzianych w art. 
86 k.k.). Oczywiście, zasadne jest spostrzeżenie, iż rozstrzygnięciu o tym, w 
jakim zakresie skazania jednostkowe spełniają warunki określone w art. 85 
k.k., immanentnie towarzyszy rozstrzygnięcie o tym, w jakim zakresie 
skazania jednostkowe warunków tych nie spełniają. Znajduje ono wyraz w 
umorzeniu postępowania na podstawie art. 572 k.p.k. w określonym zakresie 
lub w całości. Rozstrzygnięcie w tym ostatnim przedmiocie też korzysta z 
powagi rzeczy osądzonej. Przenosząc to ostatnie, z kolei, spostrzeżenie na 
grunt układu procesowego niniejszej sprawy, wskazać należy, że gdyby 
Prokurator Generalny kierował zarzut rzeczy osądzonej w odniesieniu do 
całego wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 22 kwietnia 2011 r., nie byłby to 
zarzut w pełni słuszny, albowiem bez wątpienia chybiony byłby w odniesieniu 

 
11 
do części rozstrzygnięcia figurującej w jego punkcie 4. W tym zakresie nie 
można mówić o tożsamości przedmiotu rozstrzygnięcia zawartego w wyroku 
zaskarżonym kasacją w zestawieniu z treścią prawomocnego wyroku tego 
Sądu z dnia 8 kwietnia 2011 r., albowiem w tym ostatnim wyroku stwierdzono 
brak warunków połączenia węzłem kary łącznej z pozostałymi wyrokami tylko 
czterech innych skazań jednostkowych, zaś w wyroku z dnia 22 kwietnia 2011 
r. nadto także i skazania jednostkowego objętego piątym wyrokiem (z dnia 17 
września 2010 r.). W tej jednak części wyrok z dnia 22 kwietnia 2011 r. nie 
został objęty polem zaskarżenia kasacyjnego i nie do tej jego części 
odniesiony został zarzut sformułowany w kasacji. Zarzut ten odniesiony został 
jedynie do tej części wyroku łącznego, która rozstrzyga dokładnie o tym 
samym, o czym rozstrzygnięto już prawomocnie w punktach 1-3 wyroku Sądu 
Rejonowego w O. z dnia 8 kwietnia 2011 r. i dlatego też kasację należało 
uznać za zasadną. 
Wszystkich przedstawionych wyżej uwarunkowań, a w szczególności 
tego, iż przy badaniu stanu zawisłości sprawy idem oceniać należy przez 
pryzmat tego, co stanowi przedmiot rozpoznawania w obu porównywanych 
sprawach, natomiast przy badaniu stanu rzeczy osądzonej idem należy 
oceniać pod kątem tego, o czym rozstrzygnięto w określonych częściach 
porównywanych orzeczeń, nie uwzględniają ani motywy postanowienia Sądu 
Apelacyjnego w Lublinie z dnia 28 grudnia 2005 r., II AKz 308/05, OSA 2007, 
z. 6, poz. 25 [w którym wyrażono zapatrywanie, że „powaga rzeczy osądzonej 
(art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.) w postępowaniu w przedmiocie wydania wyroku 
łącznego stanowi przeszkodę do wydania wyroku łącznego tylko wówczas, 
gdy przedmiotem takiego wcześniejszego postępowania były wszystkie 
tożsame 
wyroki, 
co 
do 
których 
zapadło 
prawomocne 
orzeczenie 
rozstrzygające kwestie orzeczenia kary (kar) łącznej. Jeżeli wyroki te, w 

 
12 
różnym układzie, były przedmiotem dwóch, lub więcej, postępowań o wydanie 
wyroku łącznego, ale w żadnym z tych postępowań zakresem orzekania nie 
były objęte wszystkie wydane wobec skazanego wyroki, to oczywiste jest, że 
nie można mówić o istnieniu przeszkody ujętej w treści art. 17 § 1 pkt 7 
k.p.k.”], ani motywy postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2007 
r., II KK 381/06, OSNKW 207, z. 4, poz. 34 [w którym sformułowano pogląd 
uogólniający, iż „w układzie procesowym, w którym sąd uprawniony do 
wydania wyroku łącznego rozważał możliwość orzeczenia kary łącznej za 
przestępstwa popełnione w warunkach temporalnych, określonych w art. 85 
k.k. (a więc pozwalających na wymierzenie kary łącznej) i połączył – węzłem 
kary łącznej – kary wymierzone za niektóre z tych przestępstw, zaś odmówił 
połączenia kar wymierzonych za inne przestępstwa pozostające w zbiegu 
realnym, co znalazło wyraz w częściowym umorzeniu postępowania na 
podstawie art. 572 k.p.k., nie dochodzi do naruszenia zasady ne bis in idem 
także w sytuacji, gdy wymierzona kara łączna obejmuje skazania jedynie za te 
przestępstwa, które zostały już objęte wyrokiem łącznym uprzednio wydanym. 
W 
takiej 
sytuacji 
procesowej 
przedmiotem 
rozważań, 
a 
następnie 
przedmiotem rozstrzygnięcia sądu nie była ta sama kwestia, która została już 
uprzednio prawomocnie rozstrzygnięta”]. 
Sytuacja, w której na etapie rozpoznawania sprawy sąd nie jest jeszcze 
w stanie przesądzić, czy ma do czynienia z idem,  i do wniosku w tym 
przedmiocie dochodzi dopiero na finalnym etapie orzekania nie jest zresztą 
charakterystyczna jedynie dla postępowania w przedmiocie wydania wyroku 
łącznego. Może ona wystąpić także w klasycznym układzie, dotyczącym 
postępowania karnego „co do tego samego czynu tej samej osoby”. 
Najczęściej decyzję w tym przedmiocie sąd będzie mógł podjąć na 
posiedzeniu, odbywanym w trybie art. 339 § 3 pkt 1 k.p.k., gdy opis czynu 

 
13 
zawartego w akcie oskarżenia i osoba przeciwko której oskarżenie zostało 
wysunięte w oczywisty sposób pokrywać się będzie z osobą i czynem, co do 
którego wydano już orzeczenie w innej sprawie. Czasem jednak do wniosku, 
że w obu sprawach zachodzi nie tylko tożsamość osoby oskarżonej, ale także 
i tożsamość czynu obligująca do zastosowania reguły ne bis in idem, sąd 
dochodzi dopiero po przeprowadzeniu rozprawy i decyzja o umorzeniu 
postępowania na rozważanej tu podstawie prawnej zawarta jest wówczas w 
orzeczeniu wydawanym w trybie art. 414 § 1 k.p.k. 
Podsumowując dotychczasowe rozważania stwierdzić należy, że Sąd 
Najwyższy w składzie wydającym niniejsze orzeczenie podziela pogląd 
wyrażony poprzednio, w nieco odmiennych słowach, przez inny skład tego 
Sądu (por. wyrok z dnia 9 września 2010 r., III KO 80/09, Lex Nr 843498), 
zgodnie z którym w sytuacji gdy wobec tej samej osoby zapadły dwa 
prawomocne wyroki łączne, w których węzłem kary łącznej objęto tylko te 
same skazania, które objęte były tym węzłem w wyroku, który uprawomocnił 
się wcześniej, drugi z tych wyroków dotknięty jest w tym zakresie rażącym 
naruszeniem prawa, zaliczanym do tzw. bezwzględnych przyczyn uchylenia 
orzeczenia, przewidzianym w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., określanym jako 
naruszenie powagi rzeczy osądzonej (art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.). 
Aby dokonywane podsumowanie nie obejmowało tylko jednej strony 
zagadnienia należy też, finalizując tę część rozważań, wskazać nadto, że 
prawomocne postanowienie o umorzeniu postępowania z powodu braku 
warunków do wydania wyroku łącznego (art. 572 k.p.k.) powoduje powagę 
rzeczy osądzonej i stanowi ujemną przesłankę procesową przewidzianą w 
przepisie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. do wydawania kolejnego orzeczenia w tym 
przedmiocie w przypadku, gdyby w orzeczeniu wydawanym później miało 
dojść do rozstrzygnięcia tego, czy dokładnie te same skazania za czyny 

 
14 
jednostkowe spełniają warunki do objęcia ich węzłem kary łącznej w wyroku 
łącznym. 
Podzielając zasadność zarzutu sformułowanego w kasacji wniesionej 
przez Prokuratora Generalnego, rozważyć z kolei należało, czy autor skargi 
właściwie sformułował wniosek co do zakresu niezbędnego rozstrzygnięcia 
kasatoryjnego i co do tzw. orzeczenia następczego. Zgodnie z postulatem 
Prokuratora Generalnego, po uchyleniu zaskarżonego wyroku w zakresie pkt. 
1-3. nastąpić miałoby umorzenie postępowania w tym zakresie na podstawie 
art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. 
Już samemu zakresowi postulowanego uchylenia poświęcić należy parę 
zdań komentarza. Uchylenie zaskarżonego orzeczenia w jego punkcie 2. i 
umorzenie postępowania w tym zakresie na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., 
dezaktualizowałoby rozstrzygnięcia zawarte w punktach 1. i 3. tego wyroku, 
immanentnie związane z rozstrzygnięciem zawartym w punkcie 2. Sąd 
Najwyższy doszedł jednak do wniosku, że klarowności wyroku kasatoryjnego 
sprzyjać będzie objęcie zakresem uchylenia także punktów 1. i 3. 
zaskarżonego orzeczenia, zaproponowane przez Prokuratora Generalnego. 
Już zupełnie na marginesie zauważyć też wypada, iż to w obu wyrokach, 
stanowiących w niniejszej sprawie punkt odniesienia do analizy, czy 
naruszono powagę rzeczy osądzonej, w punktach pierwszych tych orzeczeń 
doszło do wydania rozstrzygnięć stanowiących swoisty „naddatek”, a to ze 
względu na treść art. 575 § 1 k.p.k. Jeśli bowiem sądy orzekające stwierdzały 
warunki do połączenia węzłem kary łącznej skazań jednostkowych objętych 
wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia 17 sierpnia 2005 r. i warunki takie 
istotnie, a tak było w niniejszej sprawie, zachodziły, to zbędne było orzekanie 
o „rozwiązaniu kary łącznej” orzeczonej tym wyrokiem, bowiem do rozwiązania 
takiego dochodziło ex lege z chwilą wydania nowego wyroku łącznego. 

 
15 
Znacznie szerszego omówienia wymaga charakter zaproponowanego w 
skardze i przyjętego ostatecznie przez Sąd Najwyższy tzw. orzeczenia 
następczego. O ile w klasycznym układzie procesowym stwierdzania stanu 
rzeczy osądzonej, a więc w wypadku odnoszenia tego uchybienia do 
orzeczenia wydanego w przedmiocie odpowiedzialności karnej tej samej 
osoby za ten sam czyn, wniosek o wydanie orzeczenia następczego 
polegającego na umorzeniu – w zakresie uchylonym – postępowania, byłby 
całkowicie bezdyskusyjny, o tyle w szczególnej konfiguracji procesowej jaka 
powstaje po wydaniu kolejnego wyroku łącznego wobec tej samej osoby, w 
świetle poglądów wyrażanych dotąd w orzecznictwie i piśmiennictwie wniosek 
taki nasuwał pewne wątpliwości, a w każdym bądź razie wymagał pogłębionej 
analizy, uwzględniającej treść art. 575 § 1 k.p.k. W kontekście dalszych 
rozważań, należy w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z art. 575 § 1 k.p.k., 
jeżeli po wydaniu wyroku łącznego zachodzi potrzeba wydania nowego 
wyroku łącznego, z chwilą jego wydania poprzedni wyrok łączny traci moc. 
Odwołując się do treści tego ostatniego przepisu, Sąd Najwyższy w wyroku z 
dnia 4 czerwca 2004 r., II KK 394/03, LEX Nr 126659, stwierdził, że: „wyrok 
łączny, który utracił moc w następstwie wydania nowego, prawomocnego 
wyroku łącznego, wypada na stałe z obrotu prawnego i nie odzyskuje już 
mocy nawet w razie uchylenia w postępowaniu karnym tego nowego wyroku 
łącznego i umorzenia postępowania w przedmiocie jego wydania” (por. w tej 
materii także D. Kala: Postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego. 
Zagadnienia karno materialne i procesowe, Toruń 2003, s. 266-268). W 
rezultacie, rozważenia wymagało to, czy po uchyleniu zaskarżonego wyroku w 
zaskarżonej części, za prawidłowe orzeczenie następcze należało uznać nie 
takie, które zostało zaproponowane przez Prokuratora Generalnego – to jest 
umorzenie postępowania „w tym zakresie” – ale inne, polegające na 

 
16 
przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, w celu wydania na nowo 
wyroku łącznego obejmującego kary jednostkowe z wyroków Sądu 
Rejonowego w O. z dnia 30 czerwca 2005 r. oraz z dnia 17 sierpnia 2005 r. 
Koncepcja taka rysowałaby się jako wręcz niezbędna, gdyby przyjąć, że w 
wyniku wydania wyroku zaskarżonego kasacją, nie bacząc na to, że został on 
wydany z naruszeniem zasady ne bis in idem, poprzedni wyrok łączny, a to 
wyrok Sądu Rejonowego w O. z dnia 8 kwietnia 2011 r. utracił moc. Przy 
podzieleniu takiego założenia przyjąć bowiem, z kolei, należałoby to, że kary 
objęte wyrokami Sądu Rejonowego w O. z dnia 30 czerwca 2005 r. oraz z 
dnia 17 sierpnia 2005 r., pomimo tego, iż spełniają warunki materialno-prawne 
określone w art. 85 i art. 86 k.k. wykonywane muszą być, do czasu wydania 
nowego wyroku łącznego w tym przedmiocie, odrębnie, a to dlatego, że 
objęcie ich węzłem łączności we „wcześniejszym” z orzeczeń (to jest w wyroku 
Sądu Rejonowego w O. z dnia 8 kwietnia 2011 r.) utraciło moc ex lege, zaś w 
odniesieniu do drugiego z orzeczeń (to jest wyroku Sądu Rejonowego w O. z 
dnia 22 kwietnia 2011 r.) skutek taki spowodowany został jego uchyleniem 
przez Sąd Najwyższy (por. z kierunkiem rozumowania zaprezentowanym w 
uzasadnieniu powołanego już postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 
lutego 2007 r., II KK 381/06). Sąd Najwyższy orzekający w niniejszej sprawie 
uznał jednak, że – uwzględniając układ procesowy w niej występujący – wyrok 
Sądu Rejonowego w O. z dnia 8 kwietnia 2011 r. w zakresie jego punktów 1-3 
nie utracił mocy prawnej z chwilą wydania przez Sąd Rejonowy w O. wyroku z 
dnia 22 kwietnia 2011 r. Zdaniem Sądu Najwyższego przepis art. 575 § 1 
k.p.k. powinien być interpretowany z uwzględnieniem pełnej jego zawartości 
treściowej, a zatem części drugiej (to jest zdania po przecinku) nie można 
odczytywać w izolacji od części pierwszej (zdania przed przecinkiem). W 
konsekwencji, następstwa o jakich mowa w drugiej części przepisu (utrata 

 
17 
mocy przez poprzedni wyrok łączny z chwilą wydania kolejnego wyroku 
łącznego) zachodzą tylko w wypadku określonym w części wstępnej przepisu 
art. 575 § 1 k.p.k., a więc gdy istotnie istniała potrzeba wydania nowego 
wyroku 
łącznego. 
Warto 
w 
tym 
miejscu 
przypomnieć, 
że 
na 
niebezpieczeństwa nazbyt literalnego dekodowania treści przepisu art. 575 § 1 
k.p.k. zwracano już uwagę, w różnych zresztą kontekstach, zarówno w 
doktrynie, jak i we wcześniejszym orzecznictwie Sądu Najwyższego. Tak np. 
pogląd, iż „przepis art. 575 § 1 k.p.k. rozumieć należy w ten sposób, że w 
sytuacji, w której zachodzi potrzeba wydania nowego wyroku łącznego, z 
chwilą wydania takiego wyroku poprzedni wyrok łączny traci moc w całości, 
bez względu na zakres różnic w treści obu wyroków i bez względu na to, ile 
kar łącznych wymierzono w poprzednim wyroku łącznym” (wyrażony w 
postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2010 r., I KZP 14/10, 
OSNKW 2010, z. 10, poz. 86) poddany został pryncypialnej krytyce nie tylko w 
piśmiennictwie (zob. glosy J. Matrasa, OSP 2011, z. 1, poz. 2 oraz M. Siwka, 
LEX/el 2010), ale także i w późniejszych judykatach Sądu Najwyższego (zob. 
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 2010 r., III KK 231/10, Lex Nr 
653511 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2011 r., I KZP 
4/11, OSNKW 2011, z. 6, poz. 49). W nawiązaniu do zagadnienia 
stanowiącego przedmiot analizy w niniejszym orzeczeniu, wskazać należy 
zarówno na myśl wyrażoną w tezie pierwszej przywołanego wyżej wyroku SN 
z dnia 1 grudnia 2010 r., zgodnie z którą „sam termin użyty w przepisie art. 
575§1 k.p.k., przewidujący "utratę mocy" poprzedniego wyroku łącznego, nie 
może być interpretowany li tylko gramatycznie, jako ex lege przełamujący 
prawomocności wyroków łącznych w tych częściach, które ten przymiot 
posiadają. "Porządkujący" charakter wyroku łącznego nie może być tak dalece 
przeceniany, że prowadzi do "podporządkowania" jemu reguł wynikających ze 

 
18 
stanu res iudicata”, jak i na tezę postanowienia SN z dnia 19 maja 2011 r., w 
której stwierdzono, że „utrata mocy wyroku łącznego ipso iure (art. 575 § 1 
k.p.k.) następuje w odniesieniu do tych tylko jego rozstrzygnięć o połączeniu 
kar tego samego rodzaju (o umorzeniu postępowania na podstawie art. 572 
k.p.k.), które zostały objęte nowym wyrokiem łącznym, wydanym w związku z 
powstałą po wydaniu tego wyroku potrzebą, wynikającą z przesłanek 
prawnomaterialnych określonych w art. 85 k.k.”, a w szczególności na pkt 7. 
uzasadnienia tego postanowienia, w którym przyjęto, iż „nie sposób (…) 
mówić o trwałym wywołaniu skutku utraty mocy poprzedniego wyroku 
łącznego z chwilą wydania nowego wyroku łącznego, o ile ów nowy wyrok 
zapadł z naruszeniem powagi rzeczy osądzonej, a więc i z oczywistym 
naruszeniem art. 575 § 1 k.p.k.”. Tak więc, w tej szczególnej sytuacji, w której 
nie tylko, iż w ogóle nie zachodzi potrzeba wydania nowego wyroku łącznego, 
ale co więcej, jego wydanie rażąco narusza przepisy prawa, bowiem 
następuje z obrazą zakazu orzekania w odniesieniu do rzeczy już osądzonej, 
wydanie kolejnego wyroku łącznego nie powoduje utraty mocy przez 
poprzedni wyrok łączny. Za poglądem takim przemawia, na co nie zwrócono 
jeszcze uwagi w orzecznictwie i piśmiennictwie, reguła określana zakazem 
wykładni per non est (zob. np. L. Morawski: Zasady wykładni prawa, Toruń 
2006, s. 106-107), zgodnie z którą nie wolno interpretować przepisów 
prawnych tak, aby pewne ich fragmenty okazały się zbędne. Przyjęcie, iż 
każde wydanie kolejnego wyroku łącznego powoduje utratę mocy przez 
poprzedni wyrok łączny, związane jest właśnie z traktowaniem per non est 
zwrotu „zachodzi potrzeba wydania”. Jawi się on w kontekście takiego właśnie 
rezultatu wykładni jako całkowicie zbędny, pomijany w procesie interpretacji. 
Podsumowując tę, z kolei, część rozważań, stwierdzić zatem należy, że 
wydanie nowego wyroku łącznego wbrew przesłance powagi rzeczy 

 
19 
osądzonej nie powoduje utraty mocy przez poprzedni wyrok łączny, albowiem 
skutek, o którym mowa w art. 575 § 1 in fine k.p.k. może nastąpić tylko 
wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w tym przepisie, a zatem gdy 
zachodzi realna potrzeba wydania nowego wyroku łącznego. W wypadku 
uchylenia wyroku wydanego z naruszeniem art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. wykonaniu 
podlega poprzedni wyrok łączny, gdyż nie utracił on mocy na podstawie art. 
575 § 1 k.p.k. W piśmiennictwie bardzo zbliżony pogląd zaprezentował S. 
Steinborn (zob. J. Grajewski, L. K. Paprzycki, S. Steinborn: Kodeks 
postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2010, t. II, s. 478), utrzymując, 
że wydany w tej konfiguracji nowy wyrok łączny tylko „pozornie” powoduje 
utratę mocy poprzedniego wyroku łącznego. Zdaniem Sądu Najwyższego, 
koncepcja „pozorności” niczego jednak nie wyjaśnia, bowiem jeśli decydującą 
wagę przykłada się do ziszczenia się warunku „potrzeby wydania” nowego 
wyroku łącznego, wówczas nie można jednocześnie zakładać, iż w braku 
takiej potrzeby kolejny wyrok łączny spowodował, choćby tylko „pozornie”, 
skutki przewidziane w końcowej części przepisu. 
Dla ułatwienia zadania organom wykonawczym stwierdzić na koniec 
należy, że po wydaniu przez Sąd Najwyższy niniejszego orzeczenia 
kasatoryjnego, wobec Sebastiana U. odrębnemu wykonaniu podlegać będzie 
obecnie kara łączna pozbawienia wolności wymierzona mu w pkt II. wyroku 
Sądu Rejonowego w O. z dnia 8 kwietnia 2011 r. (w pozostałym zakresie, nie 
dotyczącym tej kary, wyroki Sądu Rejonowego w O. z dnia 30 czerwca 2005 r. 
oraz z dnia 17 sierpnia 2005 r. podlegać będą – zgodnie z pkt III. wyroku Sądu 
Rejonowego w O. z dnia 8 kwietnia 2011 r. – odrębnemu wykonaniu), a 
odrębnemu wykonaniu wszystkie kary i inne dolegliwości wynikające z 
wyroków wymienionych w punktach 3-7 części wstępnej wyroku Sądu 
Rejonowego w O. z dnia 22 kwietnia 2011 r. 

 
20 
O wydatkach poniesionych przez sąd, związanych z rozpoznaniem 
kasacji, orzeczono zgodnie z art. 638 k.p.k.